Normaal testen we gpu's op ons vaste testplatform, waarbij andere onderdelen dan de videokaart zo min mogelijk de beperkende factor zijn. We gebruiken de bloedsnelle Ryzen 7 9800X3D‑gamingprocessor, zodat ook de snelste videokaarten optimaal kunnen presteren. Als we een langzamere processor gebruiken, maken we minder gebruik van het volledige potentieel van krachtige gpu's. In de praktijk zal echter lang niet iedereen de allersnelste processor kunnen of willen aanschaffen als onderdeel van een gamingsysteem. Vooral in combinatie met een wat minder astronomisch geprijsde videokaart is het waarschijnlijker dat je kiest voor een minstens even betaalbare processor.
Het is alweer ruim twee jaar geleden dat ik voor het laatst uitgebreider keek naar de prestaties van videokaarten in combinatie met oudere Ryzen-processors. Dat was toen nog met een RTX 3070, RX 6750 XT en Arc A770 op het AM4-platform. Inmiddels is AM5 aan de orde van de dag. Daarom gebruiken we voor deze test dezelfde processor als in de 1080p-game-pc van onze recentste Desktop Best Buy Guide. Dat is de Ryzen 5 7500F, een scherp geprijsde cpu die in hedendaagse games goed presteert voor het geld. Uit onze CPU Gaming Prestatiescore blijkt weliswaar dat de Ryzen 7 9800X3D gemiddeld 51 procent sneller is dan deze cpu, maar dat is dan ook in combinatie met de zeer krachtige GeForce RTX 5090. Met langzamere videokaarten is het verschil minder groot en daarmee ook minder belangrijk voor zelfbouwers met een budget. Hoe de verhoudingen tussen een reeks instapvideokaarten met deze processor liggen, bekijken we in dit artikel.
De gekozen videokaarten voor deze test zijn de GeForce RTX 5060, 5060 Ti 8GB, 5060 Ti 16GB, Radeon RX 9060 XT 8GB, RX 9060 XT 16GB en de Arc B580. Op die laatste na zijn al deze gpu's geschikt voor PCIe 5.0. Toch kiezen we er bewust voor om alles op PCIe 4.0 te draaien. De Ryzen 5 7500F zelf ondersteunt weliswaar PCIe 5.0 en er zijn ook enkele betaalbare AM5-moederborden die dat doen. Toch komen veel B650-moederborden niet verder dan PCIe 4.0, net als de goedkoopste B850-modellen. Door bewust onder niet-ideale omstandigheden te testen, proberen we inzicht te geven aan lezers die overwegen om een wat ouder of goedkoper systeem van een van deze videokaarten te voorzien.
VideokaartVramPCIe-interfaceVanaf-prijzen (NL)De beperking van PCIe 4.0 is als praktijkscenario dus helemaal niet ondenkbaar en extra relevant als we kijken naar de specificaties van de geteste videokaarten. De gekozen kaarten van Nvidia hebben namelijk niet de gebruikelijkere 16 PCIe-lanes, maar slechts 8. Heeft je pc nog PCIe 4.0 in plaats van 5.0, dan blijft er van de bandbreedte tussen de processor en videokaart slechts de helft over. Dit geldt voor de gekozen AMD-kaarten uiteraard net zo, alleen blijft op die kaarten dankzij hun 16 lanes in absolute zin wel veel snellere communicatie tussen cpu en gpu mogelijk. Zodra het vram van de videokaart volzit, begint deze doorvoersnelheid een nog belangrijkere rol te spelen. Het systeemgeheugen begint dan namelijk als achtervang te werken voor het vram. Videokaarten met 8GB geheugen zullen hier eerder mee te maken krijgen dan modellen met 12 of 16GB. Of en wanneer dit problemen oplevert, willen we op deze manier ook in kaart brengen.
Aantal PCIe-lanesPCI-Express versiex4x8x163.04.05.0 Source: Tweakers.net