De discussies over de hypotheekrente nemen toe in aanloop naar de verkiezingen. Experts willen al jaren van de regeling af, maar dat ligt politiek gevoelig. Bij afschaffing gaan de maandlasten voor woningeigenaren omhoog. Maar dat kan met de opbrengsten worden gecompenseerd.
Wie een hypotheek heeft, betaalt maandelijks de aflossing en rente. De betaalde rente mag worden afgetrokken van het inkomen waarover belasting moet worden betaald. Dat scheelt veel geld en maakt een huis kopen aantrekkelijker.
De mate waarin huizenkopers daarmee worden bevoordeeld is volgens veel deskundigen een probleem. Volgens sommigen drijft het de huizenprijzen verder op. Het schaadt de huursector. Adviesorganisaties als De Nederlandsche Bank (DNB), het IMF en denktank OESO denken dat afschaffen belangrijke voordelen heeft.
Onder meer GroenLinks-PvdA en het CDA pleiten in hun verkiezingsprogramma voor geleidelijke afschaffing van de renteaftrek. Andere partijen willen dat juist niet. De discussie zal richting de verkiezingen in oktober waarschijnlijk nog feller worden dan in voorgaande jaren.
Als de hypotheekrenteaftrek wordt afgeschaft, gaan de hypotheeklasten omhoog. Maar om hoeveel gaat het? En bij wie doet dit pijn? Financieel adviseur Van Bruggen zette het in een voorbeeld op een rijtje.
Als uitgangspunt neemt Van Bruggen een hypotheek van 363.000 euro, het gemiddelde hypotheekbedrag dat starters in 2025 aanvragen (in het algemeen ligt dat bedrag iets hoger).
Het is nog niet duidelijk hoe de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek volgens de politieke partijen precies moet plaatsvinden. Er zijn meerdere mogelijkheden. Een optie is dat het percentage (dat nu bijna 40 procent is) elk jaar omlaag wordt geschroefd. Bijvoorbeeld over een periode van vijftien jaar, totdat de aftrek op 0 procent staat.
In het eerste jaar, als het percentage iets daalt, zou de huizenbezitter uit het voorbeeld van Van Bruggen per maand 1.283 euro in plaats van 1.255 euro kwijt zijn aan z'n hypotheek. Dat is dus 28 euro meer. In het jaar erop daalt het aftrekpercentage weer iets en loopt het verschil weer iets op. Na tien jaar is het maandbedrag gegroeid naar 1.560 euro, een verschil van 222 euro ten opzichte van wat nu betaald zou moeten worden.
Hoe groot de impact is hangt vooral af van de hoogte van de hypotheek. Voor iemand met een hypotheek van twee ton zou na tien jaar het maandbedrag met zo'n 120 euro zijn gegroeid. En voor iemand met een hypotheek van zes ton komt er 400 euro bovenop. Geen kleine bedragen dus.
"Maar wij vinden het niet eerlijk omdat het bedrag van die tijd te vergelijken met het huidige bedrag", zegt hypotheekexpert Oscar Noorlag van Van Bruggen. "Inkomens groeien in de praktijk harder. Nederlandse huishoudens betalen al een steeds kleiner deel aan hypotheken."
De conclusie van Van Bruggen is dan ook dat de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek minder ingrijpend is dan gevreesd. Per jaar gaan de maandelijkse kosten met ongeveer twee tientjes omhoog. "Voor de meeste mensen is dat prima te behappen", zegt Noorlag.
De afschaffing van de renteaftrek treft vooral mensen die net een hypotheek hebben afgesloten. Want zij hebben nog weinig afgelost en betalen dus relatief veel rente. Daarnaast zien mensen met een dure hypotheek een relatief hoog voordeel wegvallen.
Maar met de opbrengsten kan de pijn worden verzacht. Afschaffing levert namelijk miljarden op. De hypotheekrenteaftrek kost de Staat dit jaar 11,2 miljard euro. Er zijn verschillende manieren waarop dat geld aan de samenleving kan worden teruggegeven.
"Het verlagen van de inkomstenbelasting ligt het meest voor de hand", zegt hoogleraar woningmarkt Peter Boelhouwer van de TU Delft. Het voordeel van die maatregel is dat huurders er ook iets aan hebben.
Het afschaffen van de hypotheekaftrek zou ook goed zijn voor de huurprijzen, gaat Boelhouwer verder. "Als jij een huis koopt om te verhuren, baseer je de huur op de koopwaarde. Bij een hoge huizenprijs betaalt de huurder dan meer." Het idee is dat afschaffing van de renteaftrek ook de huizenprijzen afremt.
Critici stellen dat huizenprijzen niet meteen zullen dalen omdat er een woningentekort is en schaarste voor hoge prijzen zorgt. "We gaan niet méér woningen bouwen als we de hypotheekrente afschaffen, dat klopt", erkent de hoogleraar. Genoeg woningen bouwen blijft een probleem. "Maar het afschaffen is gezonder voor de hele woningmarkt, zeker als het gaat om de huursector."
"Wat wel interessant is", voegt Boelhouwer toe, "is dat heel Europa maatregelen als de hypotheekrenteaftrek heeft afgeschaft. We kunnen ermee stoppen. En als de hypotheekrente zakt, kun je hem nog sneller afbouwen. Een paar jaar geleden was de rente erg laag. Eigenlijk is het een gemiste kans dat we deze stappen toen niet hebben gezet."
Source: Nu.nl economisch