Zeeland Nazomerfestival Na het wegvallen van de Rijkssubsidie kiest het 25-jarige Zeeland Nazomerfestival voor een andere opzet: alle voorstellingen vinden plaats op één locatie: een boerderij in het Zeeuws-Vlaamse dorpje Nieuw Namen, dat een bewogen geschiedenis van onteigening heeft.
Repetitie van de voorstelling ‘Dit is mijn hof’ dat zich afspeelt op de kleine (fictieve) boerderij van Chris, ‘ma’ en ‘broer’. Foto Tineke Boer
Vanaf de dijk vullen de imposante containerkranen van de Antwerpse haven de horizon. Aan de andere kant tekenen windmolens en de kerncentrale van Doel zich af. Daartussen contrasteert de Hedwigepolder fel met de rest van de industriële omgeving. Achter de dijk, tegen de Belgische grens, strekken zich boerderijen en weilanden uit. Ze vormen het Zeeuws-Vlaamse dorpje Nieuw Namen, met ongeveer duizend inwoners en een bewogen geschiedenis van onteigening.
Donkerblauwe, feestelijke vlaggen wapperen aan de randen van een maïsveld, naast de kleine boerderij ‘De Petrushoeve’. Van 29 augustus tot en met 6 september vormt dit erf het decor van het Zeeland Nazomerfestival. De vijfentwintigste editie van het theaterfestival werd het afgelopen jaar in een nieuw jasje gestoken, mede door het wegvallen van de Rijkssubsidie. Het programma staat dit jaar vooral in het teken van de locatievoorstelling Dit is mijn hof, naar het gelijknamige boek van schrijver en journalist Chris de Stoop.
In zijn autobiografische verhaal beschrijft De Stoop hoe zijn familieboerderij verloren gaat door de natuuruitbreiding van de Hedwigepolder. Deze voormalige landbouwpolder werd een paar jaar geleden ontpolderd en omgevormd tot natuurgebied als compensatie voor de uitdieping van de Westerschelde voor de haven van Antwerpen.
Voor de kleine boeren betekende dit dat hun vruchtbare grond onder water kwam te staan, wat diepe wonden veroorzaakte vanwege het Zeeuwse trauma van de Watersnoodramp in 1953. Het verhaal van De Stoop, zijn broer en moeder, symboliseert de onteigening en het verdwijnen van kleinschalige landbouw, niet alleen in Nederland, maar wereldwijd.
De voorstelling Dit is mijn hof speelt zich af op de kleine (fictieve) boerderij van Chris, ‘ma’ en ‘broer’. Chris verliet de boerderij jaren geleden voor het stadsleven, terwijl zijn broer achterbleef met hun moeder. Langzaam zien zij hun land opgeslokt worden, met pijnlijke en tragische gevolgen voor het gezin.
Regisseur Lynn Schutter (31) maakte samen met dramaturg Liet Lenshoek en toneelschrijver Koen Caris de toneelbewerking. Lenshoek nam het initiatief: „Het is voor het eerst dat ik een voorstelling maak die gebaseerd is op een waargebeurd boek. Dat vind ik te gek, maar het is wel spannend om een grens van echtheid te bepalen”, vertelt Schutter.
Als regisseur wil Schutter het podium gebruiken om de mensen achter stereotypes en politieke beslissingen zichtbaar te maken: „Ik hoef me in mijn werk niet uit te spreken over onteigening, maar wel wat dat doet met mensen. Een boerengezin wordt verpulverd door de keuzes van mensen bovenaf. In het stuk zegt ma: ‘dit is geen verwijt, ik benoem gewoon de situatie’. Dat is wat we met deze voorstelling doen.”
Acteur Edouard Kain (39), in de rol van ‘broer’, sluit zich hierbij aan. „Er wonen mensen die hier al eeuwen boeren en ik vind het bizar om te bedenken dat hun kennis en harde arbeid verloren gaan. Boeren in de omgeving voelen dat het landschap langzaam verdwijnt. Het is beklemmend om constant de dreiging te voelen dat de haven verder uitbreidt en er opnieuw herstel moet worden geleverd voor natuur.”
Bezoekers bij de repetitie van de voorstelling ‘Dit is mijn hof’ voor het Zeeland Nazomerfestival. Foto Tineke Boer
De locatie van de voorstelling versterkt het beklemmende gevoel van de boeren in de omgeving. Op het rustige erf van De Petrushoeve hangt de was te drogen en dekt ma de tafel, terwijl in de verte de lampen van de haven flikkeren.
Dit is de eerste editie van het festival waarbij de locatie zo nauw aansluit op de voorstelling, vertelt zakelijk directeur Kim Christiaansen (37). „Voorheen waren er op dertien locaties in de provincie voorstellingen te zien. Dit jaar vindt alles plaats op één plek, die aansluit bij het thema: wat het land ons geeft.”
Toen in juli 2024 duidelijk werd dat de Rijkssubsidie van Fonds Podiumkunsten stopte, besloot de organisatie van het Zeeland Nazomerfestival het roer om te gooien. „In Zeeland is er geen enorme podiumkunstensector. Wij waren het enige theaterproductiehuis in de regio binnen de regeling van het Fonds Podiumkunsten. Vanuit de Rijkssubsidie ontstond er een witte vlek op de kaart van Nederland. Meer dan de helft van onze totale subsidie was weggevallen, we moesten onszelf opnieuw uitvinden”, zegt Christiaansen.
Scène uit de repetitie voor de voorstelling ‘Dit is mijn hof’. Foto Maiten de Schepper
Met het nieuwe plan voor één locatie en een verdiepend thema wist de organisatie nieuwe financiële middelen te werven: een productiesubsidie van Fonds Podiumkunsten en extra financiële steun van de provincie Zeeland. Met de aanvullende hulp van sponsors en de Gemeente Middelburg kon de puzzel worden gelegd om het festival door te laten gaan.
Op De Petrushoeve speelt niet alleen Dit is mijn hof negen keer, maar is er ook een randprogramma te zien. Er zijn kleinere locatievoorstellingen, filmvertoningen en streekdiners. Christiaansen: „Alles heeft een relatie tot het land en de omgeving, we zoeken de verdieping op en zijn veel gegronder geland op de plek.”
Volgens het nieuwe plan reist het festival elk jaar naar een nieuwe plek in Zeeland, met een bijpassend thema. Er ligt een meerjarige subsidieaanvraag bij de provincie, in november wordt beslist of deze opzet de komende drie jaar kan worden voortgezet.
De komende week, wanneer de schemer valt, zullen Chris, broer en ma een verhaal over onteigening vertellen, op de plek waar boeren zelf getroffen werden.
Source: NRC