Wetenschap in beeld Wekelijks een opmerkelijk beeld van een wetenschappelijke gebeurtenis. Deze week: een zeepaardje heeft zijn lot verbonden aan een koraal.
Ik zie ik zie wat jij niet ziet en de kleur is roze… Een „extreme vorm van mimicry” noemen Chinese onderzoekers dit pygmeezeepaardje in wetenschappelijk tijdschrift PNAS. Zulke evolutionaire na-aperij, waarbij een soort zich voordoet als een andere niet-verwante soort, zie je in de natuur op allerlei plekken: neem bijvoorbeeld geel-zwartgestreepte zweefvliegen die geen angel hebben maar er wél heel vervaarlijk uitzien.
Het pygmeezeepaardje Hippocampus bargibanti doet zich voor als een zacht koraal (in het Engels ook wel gorgonian coral genoemd). De roze kleur en de korte afgestompte snuit doen sterk denken aan koraalpoliepen. En dat is opmerkelijk, want bij andere zeepaardsoorten komt zo’n kort snuitje alleen voor bij jonge individuen.
Dat afwijkende uiterlijk komt doordat een gen dat normaal gesproken zorgt voor schedel- en gezichtsontwikkeling bij de pygmeezeepaardjes z’n functie heeft verloren.
Opvallend is ook de snelle evolutie van genen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van het zenuwstelsel, schrijven de biologen. Ze vermoeden dat de zeepaardjes daardoor tegen het koraalgif bestand zijn. Door de koralen na te bootsen kunnen ze veilig in de buurt leven terwijl vijandige soorten worden verjaagd door het gif.
Bovendien scheidt het koraal antimicrobiële stofwisselingsproducten uit. Die hebben er mogelijk voor gezorgd dat de pygmeezeepaardjes zonder problemen een grote hoeveelheid genen konden kwijtraken die betrokken zijn bij het immuunsysteem, zonder daar last van te hebben – de antimicrobiële stoffen beschermen ze immers tegen ziekten.
Het zou zelfs zo kunnen zijn dat het verlies van die genen heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de bijzondere zeepaardzwangerschappen, speculeren de biologen. Bij zeepaardjes zijn het de mannetjes die de embryo’s met zich meedragen in een speciale ‘broedbuidel’. Om afstoting van die embryo’s te voorkomen is een onderdrukking van het immuunsysteem nodig. Wel is het zo dat de mannenzwangerschap ook bij andere soorten voorkomt, en dus niet alleen bij de pygmeezeepaardjes.
Hoe dan ook zorgt de extreme mimicry van Hippocampus bargibanti ervoor dat de soort innig verbonden is met de zachte koralen – haast tegen wil en dank, want zonder de beschermende stoffen van het koraal in de buurt zijn de pygmeezeepaardjes ook direct extra kwetsbaar.
Pygmeezeepaardjes zijn zo’n twee centimeter groot en leven in de Indische en de zuid-westelijke Stille Oceaan.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Source: NRC