Het Deense groene energiebedrijf Orsted, ooit de lieveling van duurzame beleggers, incasseert klap na klap. De koers is verdampt, de kosten lopen op. En nu lijkt het concern ook nog onderdeel geworden van een geopolitiek machtsspel.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Wie wil weten hoe het met de energietransitie gaat, en dan met name met de ontwikkeling van windenergie op zee, kan een blik werpen op de koers van het aandeel Orsted, de Deense producent van groene energie en een van ’s werelds grootste uitbaters van offshore windparken.
Het aandeel bereikte na een lange periode van groei een hoogtepunt in 2021, om daarna een gestage daling in te zetten – tot het in de afgelopen dagen een absoluut dieptepunt bereikte. Inmiddels heeft Orsted bijna 90 procent van zijn waarde verloren.
De koers lijkt gelijke tred te houden met het aanvankelijke Europese optimisme om de energievoorziening te vergroenen. De afgelopen jaren onthulden politici grootse plannen om van de Noordzee de groene energiecentrale van Noordwest-Europa te maken, en bedrijven als Orsted stonden vooraan de rij om die amities om te zetten in klinkende munt – en in groene stroom.
Een diepe energiecrisis verder, gevolgd door gierende inflatie en geopolitieke turbulentie, blijkt het realiseren van die ambitie een stuk lastiger dan gehoopt.
Terwijl de koers van Orsted is ingestort, zijn die van fossiele energieconcerns als ExxonMobil en Shell de afgelopen jaren juist omhooggeschoten. Nog niet eens zo lang geleden leken de fossiele reuzen het af te leggen in het nieuwe, groene energietijdperk. Maar dit beeld is de afgelopen jaren gekanteld, de olie- en gassector heeft nu de wind in de rug.
Deze week kreeg Orsted op de beurs een zoveelste mokerslag te verwerken, door een aankondiging van de Amerikaanse regering-Trump. Die legde vrijdag de bouw stil van een nagenoeg voltooid windpark dat voor de helft in handen is van Orsted. Het gaat om Revolution Wind, voor de kust van de Amerikaanse staat Rhode Island, ter waarde van 1,5 miljard dollar (1,3 miljard euro). Het Amerikaanse besluit veroorzaakte een schok onder beleggers, die de aandelen Orsted maandag massaal in de verkoop deden.
Nu was Orsteds koers al in een versnelde duikvlucht geraakt toen het concern twee weken geleden aankondigde dat het extra aandelen wil uitgeven ter waarde van 60 miljard Deense kroon, ruim 8 miljard euro. Dit geld is nodig om de uitgeholde financiële positie van het bedrijf te stutten.
Beleggers staan zelden te juichen bij dergelijke emissies, omdat de uitgifte van extra aandelen ten koste gaat van toekomstig dividend, dat immers over een groter aantal stukken moet worden verdeeld. Gevolg: Orsteds koers daalde twee weken geleden met bijna een derde, in één dag tijd.
De jongste stap door Washington betekent niet alleen een financiële dreun voor Orsted, dat voor de helft in handen is van de Deense overheid, maar zet de gespannen relatie tussen Denemarken en de Verenigde Staten verder onder druk. Donald Trump maakt er geen geheim van dat hij Groenland, onderdeel van Denemarken, wil inlijven – zeer tegen de zin van Kopenhagen.
Of het stilzetten van de bouw een zakelijke beslissing is van Trump, die een uitgesproken hekel heeft aan windturbines, of dat hij de Deense regering onder druk wil zetten, is vooralsnog onduidelijk. Maar de Britse krant Financial Times constateert dat Orsted onderdeel is geworden van Trumps schaduwoorlog over Groenland.
De problemen van Orsted komen echter niet van overzee alleen: ook dicht bij huis stapelen de tegenslagen zich op. Zo zijn diverse aanbestedingen voor nieuwe offshore windparken uitgesteld of geannuleerd, zoals onlangs ook in Nederland, dat de ambities voor windenergie op zee flink heeft verlaagd. Ook zijn twee Nederlandse aanbestedingen uitgesteld en is de uitvoering van een al aanbesteed windpark versoberd.
In omliggende landen spelen vergelijkbare problemen met offshore wind: in augustus kwamen er welgeteld nul biedingen op een aanbesteding voor een windpark op het Duitse deel van de Noordzee. Eerder was er vergelijkbare desinteresse voor de aanleg van windparken in Denemarken en het Verenigd Koninkrijk. Minder windparken betekent voor Orsted minder kans op inkomsten uit offshore wind.
Maar ook bestaande projecten lopen averij op. Afgelopen mei moest het concern een groot windmolenproject op zee in het Verenigd Koninkrijk schrappen vanwege de sterk gestegen kosten. Deze stap kostte het Deense bedrijf honderden miljoenen, maar doorgaan zou volgens Orsted nog veel duurder worden.
Instortende koersen, mislukte megaprojecten, oplopende kosten: het kan haast niet anders of het Deense energiebedrijf staat aan de rand van de afgrond. Maar berichten over het einde zijn vooralsnog schromelijk overdreven. In de eerste helft van het jaar wist Orsted nog zwarte cijfers te schrijven van omgerekend 1,1 miljard euro.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant