De Duitse federale politie heeft alle leden van het Oekraïense commando in beeld dat in september 2022 vermoedelijk de Nord Stream-gaspijpleidingen heeft gesaboteerd. Dat schrijven de Duitse media Die Zeit, Süddeutsche Zeitung en omroep ARD op basis van bronnen rondom het onderzoek.
is onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Tegen zes van de verdachten zijn inmiddels arrestatiebevelen uitgevaardigd. De coördinator van het team, Serhi K., werd vorige week gearresteerd toen hij met zijn gezin op vakantie was in Italië. Een ander lid, Volodymyr Z., woonde in Polen. Hij is met de hulp van een Oekraïense defensieattaché naar Oekraïne gevlucht toen Duitsland zomer vorig jaar om zijn uitlevering vroeg. Vier anderen zijn nog spoorloos, maar verblijven vermoedelijk in Oekraïne.
Het zevende lid, Vsevelod K., is een militair die in december is gesneuveld aan het front met Rusland, zo blijkt uit onderzoek van de Volkskrant en Nieuwsuur. Volgens een Oekraïense bron heeft K. na de Russische invasie nog deelgenomen aan een militaire training in Duitsland.
Op 26 september 2022 werden vier gigantische lekken ontdekt in pijpleidingen van Nord Stream, het omstreden Duits-Russische miljardenproject dat Duitsland en andere West-Europese landen van Russisch gas moest voorzien. Duitse autoriteiten startten kort daarna een onderzoek, en kwamen binnen enkele maanden een Oekraïens team op het spoor.
Nu zes arrestatiebevelen zijn uitgevaardigd, lijkt het Duitse onderzoek in een afrondende fase te zijn gekomen. Het voert de druk op de Duitse regering verder op om zich uit te spreken over de rol van Oekraïne. De timing is daarbij ongelukkig; in Berlijn zit men niet te wachten op een verstoring van de relatie met Oekraïne, midden in de gesprekken die gaande zijn met Rusland en de Verenigde Staten.
Het zevenkoppige commando was de bemanning van de Andromeda, een gehuurd zeiljacht waarmee ze wekenlang op de Oostzee voeren. Duikers aan boord plaatsten meerdere explosieven op de pijpleidingen, zo is de verdenking. Het team bestond uit drie duikers (twee mannen en een vrouw), een explosievenexpert, een coördinator en een schipper.
Later zou ook nog een zevende persoon aan boord zijn gekomen: de duiker Jevhen O.. Hij was volgens de Duitse media betrokken bij een poging om de South Stream-pijpleidingen in de Zwarte Zee op te blazen. Toen dat mislukte, is hij met een deel van de explosieven naar Duitsland gereisd om zich bij het team te voegen.
Uit eerder onderzoek van de NOS en Nieuwsuur bleek al dat een bron de Nederlandse MIVD had gewaarschuwd dat Oekraïners van plan waren om zowel de Nord Stream- als de South Stream-pijpleidingen op te blazen.
De meest opvallende verdachte is Valeria T., houder van een Oekraïense vrouwenrecord diepzeeduiken en de enige vrouw aan boord. Samen met Jevhen en Volodymyr gaf de veertigjarige les op een duikschool in Kyiv. Op sociale media is ze te zien op duikreizen en als oprichter van een stichting die drones en ander materiaal inzamelt voor Oekraïense militairen.
Bronnen in Kyiv beschrijven hoe zij de operatie in de Oostzee op een cruciaal moment wilde doorzetten, toen het overige team de missie wilde afblazen vanwege het slechte weer.
Hoewel de Duitse onderzoekers menen te weten wie de sabotage heeft uitgevoerd, blijft onduidelijk wie de opdracht heeft gegeven voor de missie. Volgens de Duitse media zouden de Oekraïners naar Duitsland zijn gereisd met originele Oekraïense paspoorten, waar vervalste namen op stonden. Dat wijst op hulp van hooggeplaatste functionarissen in Oekraïne.
Volgens de bron die de MIVD in 2022 waarschuwde zou de toenmalig hoogste legerleider van Oekraïne, generaal Valeri Zaloezjny, groen licht hebben gegeven voor de operatie. The Wall Street Journal schreef eerder dat het plan ook met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky is besproken. Zaloezjny en Zelensky ontkennen tot dusver op de hoogte te zijn geweest van de sabotageactie.
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant