De Deense premier Mette Frederiksen heeft excuses aangeboden voor een campagne in de vorige eeuw waarbij duizenden Groenlandse meisjes zonder hun toestemming een spiraaltje kregen.
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Het doel van de campagne was om de groei van de Inuit-bevolking te remmen. De levensverwachting op Groenland was dankzij de verbeterde leefomstandigheden en gezondheidszorg aanzienlijk gestegen. Dat leidde tot een verdubbeling van de bevolking, waardoor de Deense overheid voor problemen kwam te staan, onder andere met huisvesting.
‘We kunnen niet veranderen wat er is gebeurd. Maar we kunnen wel onze verantwoordelijkheid nemen.’ ‘Daarom zeg ik namens Denemarken: sorry’, aldus de Deense premier in een verklaring.
Met haar excuses loopt Frederiksen vooruit op de conclusies van een onderzoek naar de kwestie. Dit onderzoek werd in 2022 ingesteld door de Deense staat en de Groenlandse regering en moet voor 1 september klaar zijn.
‘Ook al hebben we niet het volledige beeld, het maakt grote indruk op de regering dat zoveel Groenlandse vrouwen unaniem melden dat ze slachtoffer zijn van mishandeling door het Deense zorgstelsel’, aldus de premier.
Een van de slachtoffers, Uullat Bach, zei tegen de Deense publieke omroep DR dat ze blij is met de spijtbetuiging. ‘Het is een fantastische boodschap. Het geeft erkenning voor wat er met ons gebeurd is.’
De excuses van Frederiksen hebben betrekking op de periode tot 1992, het jaar waarin Groenland zelf verantwoordelijk werd voor de gezondheidszorg. Nadien zijn er ook nog gevallen van gedwongen anticonceptie geweest. Daarvoor maakte de Groenlandse premier Jens-Frederik Nielsen woensdag ook excuses.
De spiraaltjesaffaire kreeg veel aandacht na een podcast in 2022 van Deense journalisten. De voormalige premier van Groenland, Muté B. Egede, noemde de zaak later een ‘genocide’. Vorig jaar sleepte een groep van 147 slachtoffers de Deense staat voor de rechter. De vrouwen eisen een gezamenlijke schadevergoeding van 5,5 miljoen euro.
Egede verwacht dat Denemarken na deze spijtbetuiging ook financieel over de brug zal moeten komen. ‘Door excuses aan te bieden, erkent de staat haar misdaden. Daarom moet de staat ook de compensatie geven die de getroffen vrouwen eisen. Het is tijd dat Denemarken betaalt, ook voor al het andere onrecht dat het heeft aangericht’, aldus Egede op Facebook.
De huidige Groenlandse premier Nielsen uitte eerder dit jaar kritiek op het feit dat er nog steeds geen excuses waren gekomen. ‘Waarom is het zo moeilijk om sorry te zeggen? We weten dat deze dingen zijn gebeurd’, aldus Nielsen.
Groenland, dat 56 duizend inwoners heeft, kent sinds 1979 zelfbestuur, maar oud-kolonisator Denemarken heeft nog altijd veel te zeggen, onder meer op het gebied van defensie en buitenlands beleid. Ook financiert Denemarken de helft van de Groenlandse begroting. Veel Groenlanders willen onafhankelijkheid, mits ze er financieel niet op achteruitgaan.
Opvallend is dat de Deense regering de afgelopen maanden op veel terreinen de Groenlanders tegemoet is gekomen. Zo besloot de regering in januari dat een lang bekritiseerde ouderschapstest niet meer afgenomen mocht worden bij Groenlandse ouders. De test zou niet voldoende rekening houden met taal- en cultuurverschillen. Daarnaast kwam Denemarken met een plan om racisme en discriminatie ten opzichte van Groenlanders tegen te gaan.
De besluiten volgden op de bemoeienis van de Amerikaanse president Donald Trump, die het grondstofrijke eiland bij de Verenigde Staten wil voegen. De Deense publieke omroep bracht woensdag het nieuws dat Amerikaanse spionnen bezig zijn met een campagne om Groenlanders op te zetten tegen Denemarken.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant