De Tweede Kamer debatteert vanaf 10.15 uur over de gevolgen van het vertrek van NSC uit het demissionaire kabinet.
In dit dossier vindt u al onze artikelen over de Nederlandse politiek.
Mirjam Bikker (CU) kan niet langer aanzien hoe politiek Den Haag een ‘bende’ maakt van het landsbestuur. Het experiment met een, in naam, extraparlementair kabinet met een premier van buiten is gefaald en voor de ChristenUnie dan ook niet meer voor herhaling vatbaar.
De rest van de rit mogen VVD, BBB en premier Schoof uitzitten, maar dan wel met een beleidsarme agenda. Vooruitkijkend op de verkiezingen en het formatieproces dat volgt is de ChristenUnie-leider hard richting de eigen ambtsgenoten in de Kamer. Die heeft volgens haar aangetoond dat het niet in staat is de formatie in goede banen te leiden.
Ze wijst op de verkenners die zijn aangesteld en hoe dat de vorige keer volledig uit de klauwen liep. PVV-leider Wilders schoof partijgenoot Gom van Strien naar voren die ook weer direct kon vertrekken nadat bekend werd dat hij verdacht werd van het plegen van fraude. Ook andere verkenners verstoorden het formatieproces in het verleden. Bekend is de rol die Kajsa Ollongren (D66) en Annemarie Jorritsma (VVD) speelden nadat bekend werd dat binnenkamers gesproken was over een ‘functie elders’ voor Pieter Omtzigt.
De verkenner deed in 2012 haar intrede op het Binnenhof nadat de Kamer besloot de rol van de koning in het formatieproces in te perken. Voorheen nam de kroon de regie in de formatie en stelde die de formateur aan. Wat Bikker betreft krijgt de koning die rol terug.
Avinash Bhikhie
NSC-fractievoorzitter Nicolien van Vroonhoven grijpt het debat aan om nog een keer uit te leggen waarom haar partij het kabinet heeft verlaten. Ze verwijst naar het regeerakkoord. ‘Daarin stond dat Nederland zich zou uitspreken en actie zou ondernemen waar mensenrechten worden geschonden.’
Dat is wat minister Veldkamp wilde doen, zegt zij. ‘Hij had wat ruimte nodig. Maar jongens, jongens, van zijn collega’s kreeg hij die ruimte niet. Dan is er maar één conclusie. Zo kunnen wij het landsbelang niet meer dienen. Je kunt als partij geen verantwoordelijkheid dragen voor onverantwoordelijk beleid.’
Dat roept bij PvdD-leider Ouwehand wel de vraag op waarom NSC en Veldkamp zich niet eerder hebben geroerd voor Gaza. En wil NSC nu meer doen dan alleen de door Veldkamp voorgestelde boycot van de handel met de bezette gebieden op de Westelijke Jordaanoever?
Van Vroonhoven gaat daar niet op in: ‘Ik denk dat u uw pijlen nu even moet richten op het kabinet.’ Dat komt goed, zegt Ouwehand, maar zij wil toch ook weten welke maatregelen tegen Israël Van Vroonhoven nog meer voor zich ziet.
Van Vroonhoven: ‘Ik vind dat wij onze nek voldoende hebben uitgestoken nu.’ Ze wil de komende tijd ‘stapje voor stapje’ kijken wat er nog meer gedaan kan worden.
Raoul du Pré
BBB-leider Caroline van der Plas kan haar ergernis over de ontstane politieke situatie niet verbergen. Ze krijgt mails uit het land waaruit het beeld naar voren komt dat kiezers net als zij wel klaar zijn met de ontstane politieke chaos. Sinds NSC uit het demissionaire kabinet stapte, blijft de BBB samen met de VVD achter in een rompkabinet.
‘Het overgrote deel van Nederlanders verwacht dat we zaken aanpakken, oplossen en gewoon aan het werk gaan’, zegt Van der Plas. Ze benoemt speciaal 'boeren die zorgen voor voedsel, verplegers die zorgen voor zieken, ondernemers die geld verdienen en militairen die het land veilig houden'. Van der Plas: ‘Zij willen leven in een land dat goed voor hen zorgt.'
Wat Van der Plas betreft heeft haar patij BBB steeds constructief meegedacht over het landsbestuur. Eerst in de oppositie, later in het kabinet. Ze wil nu niet meedoen met het spel om ‘elkaar zwart maken’ nu er problemen zijn, want ze denkt dat mensen thuis daar niet op zitten te wachten. Uit plichtsbesef voor alle hardwerkende Nederlanders wil de BBB liever doorgaan met regeren. ‘BBB heeft geleverd en we lopen niet weg. Bij tegenwind stappen we niet van de fiets, bij tegenwind trappen we wat harder door.’
Op een vraag van Volt of BBB alsnog bereid is om meer sancties tegen Israël te steunen, nadat NSC om die reden uit het kabinet stapte, zegt Van der Plas dat ze daar nu niet op in wil gaan. ‘Ik laat mij niet verleiden om hier een Gaza-debat van te maken, we zijn hier om te praten over de ontstane politieke situatie en hoe het verder moet met het landsbestuur.’
Natalie Righton
Ook Jimmy Dijk (SP) wil dat het kabinet, dat een doorstart zal maken, pas op de plaats maakt en geen nieuwe beleidsvoorstellen naar de Kamer stuurt. In navolging van CDA en D66 wil SP ‘een kabinet dat echt alleen op de winkel past’. Tot de beëdiging van een nieuwe kabinet mag nieuw beleid, wat Dijk betreft, alleen worden uitgerold op initiatief van de Kamer.
Avinash Bhikhie
Nu het rompkabinet van VVD en BBB kan rekenen op steun van de Kamer om door te regeren, zal de Kamer opnieuw moeten kijken naar de onderwerpen waar het kabinet beleid op mag maken. Jetten (D66) schaart zich achter het voorstel van Henri Bontenbal (CDA) om het kabinet met een beleidsarme agenda door te laten regeren.
Na de eerste val besloot de Kamer nog een hoop onderwerpen niet controversieel te verklaren. Het kabinet kon doorregeren op thema’s als stikstof, woningbouw en asiel. Nu vak K leunt op nog maar 32 zetels in de Kamer, vinden Jetten en Bontenbal dat het kabinet echt alleen nog maar op de winkel mag passen en niet met ingrijpende voorstellen mag komen. Het is nog niet duidelijk welke onderwerpen CDA en D66 niet-controversieel willen houden.
Avinash Bhikhie
Terwijl het debat woensdagochtend al snel een afslag neemt naar ‘Gaza’, en Denk-leider Van Baarle en PVV-leider Wilders elkaar beschuldigen van een eenzijdige blik op het conflict, zal premier Schoof in Vak K zijn zegeningen tellen. Na Frans Timmermans (GL-PvdA) heeft inmiddels ook Wilders verklaard dat hij weliswaar niet enthousiast is over het voornemen van VVD en BBB om samen door te regeren, maar beiden zijn ook niet van plan om het te blokkeren. Daarmee lijkt de Kamermeerderheid voor de doorstart van het kabinet-Schoof al bij het begin van het debat gegarandeerd te zijn.
Chris Stoffer (SGP) wil wel weten wat Wilders doet als het kabinet vandaag niet alles toezegt wat hij zou willen. ‘Een motie van wantrouwen gaan wij niet steunen’, zegt Wilders desgevraagd. ‘Dan wordt het een nog grotere puinhoop dan het al is.’ Verder zal hij alle kabinetsplannen de komende maanden op hun inhoud beoordelen. ‘Voorstellen die wij goed vinden, zullen wij steunen. We gaan daar op een volwassen, zakelijke manier mee om.’
Raoul du Pré
De verkiezingen werpen hun schaduw vooruit, meteen bij het begin van dit debat. PVV-leider Wilders probeerde in zijn bijdrage vooral NSC neer te zetten als de veroorzaker van de nu ontstane politieke situatie. Andere oppositiepartijen vinden hem minstens net zo verantwoordelijk.
CU-leider Mirjam Bikker en D66-leider Rob Jetten wijzen Wilders erop dat hij in juni hetzelfde deed als NSC en dat de coalitie ook daarvoor een jaar lang ruziënd over straat ging. ‘Er is maar een overeenkomst tussen u en mevrouw Van Vroonhoven’, zegt Jetten. ‘En dat is dat u allebei bent weggelopen en uw kiezers in de steek heeft gelaten op een moment dat u iets voor hen had kunnen doen.’
Raoul du Pré
PVV-leider Geert Wilders begint het debat over de toekomt van het overgebleven kabinet met een flinke uithaal naar zijn voormalige coalitiepartners: ‘Eerlijk is eerlijk, wat een ongelofelijke bende is het geworden’, zegt Wilders. Volgens hem vecht het kabinet elkaar de tent uit zonder de PVV. ‘Het is precies hetzelfde als met kinderen; laat ze even alleen en ze vechten elkaar de tent uit.’
Verbaasd is Wilders niet dat NSC afgelopen vrijdag besloot uit het kabinet met VVD en BBB te stappen. Hij noemt de partij de grootste mislukking ‘sinds de prehistorie’ en herhaalt zijn eerdere bijnaam voor NSC: ‘de Nationale Sabotage Club’. Die term gebruikte hij ook al toen de PVV voor de zomer zelf uit het kabinet stapte.
Ook de reden waarom NSC-minister Veldkamp opstapte, kan op grote hoon van Wilders rekenen. Volgens Veldkamp weigerden zijn collega’s van VVD en BBB mee te gaan in extra sancties tegen Israël en stapte hij daarom op. Een gotspe, vindt Wilders. ‘Terreurorganisatie Hamas feliciteerde NSC met deze stap. Hamas steunt NSC. Dat zegt alles.’
Hoe nu verder? Wat Wilders betreft moet de Kamer stoppen met haar ‘obsessie met het buitenland’. Hij noemt de oorlogen in Gaza en Oekraïne ‘wel belangrijk’, maar vindt dat Nederlandse politici meer moet focussen op de problemen in Nederland. ‘Mensen kunnen niet veilig over straat, geen woning vinden en de boodschappen zijn onbetaalbaar’, zegt Wilders.
Liever heeft Wilders het vanaf nu over ‘onze eigen mensen, ons eigen land’ en een strenger asielbeleid. Hij waarschuwt het overgebleven rompkabinet van VVD en BBB dat zijn steun niet vanzelfsprekend is. Die rechtse partijen hoeven de komende tijd alleen op steun van de PVV te rekenen als zij instemmen met strengere asielmaatregelen. In het PVV-verkiezingsprogramma pleit Wilders onder meer voor een asielstop, intensieve grenscontroles en een stop op gezinshereniging.
Natalie Righton
GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans trapt het debat af. ‘Ik ben boos en bezorgd’, zegt hij. Hij spreekt van ‘chaos’. En dat voor de tweede keer, verwijzend naar de tweede val van het kabinet onder leiding van demissionair premier Schoof. Met het vertrek van buitenlandminister Caspar Veldkamp (NSC) en het volledige NSC-smaldeel ziet Timmermans een kabinet dat ‘stuurloos’ is geworden. Hij neemt het PVV, VVD, NSC en BBB kwalijk de afgelopen twee jaar het partijbelang boven het landsbelang te hebben gesteld. ‘Het land heeft de afgelopen twee jaar stilgestaan’, aldus Timmermans. ‘Vroeger stond het landsbelang voorop. Dat is verdwenen.’
Timmermans wil dat het kabinet met de twee overgebleven partijen VVD en BBB de verdragsrechtelijke verplichting die Nederland heeft nakomt en stappen zet om Israël ertoe te bewegen de oorlog in Gaza te beëindigen. ‘De genocide in Gaza kan niet meer worden genegeerd.’
VVD en BBB mogen wat GroenLinks-PvdA betreft voorlopig nog wel met z’n tweeën op de winkel passen. De komende periode zal het kabinet, onder meer voor steun voor de Miljoenennota, op zoek moeten naar meerderheden. ‘GroenLinks-PvdA zal zich constructief opstellen.’ Tegelijkertijd waarschuwt hij wel dat het demissionaire kabinet na de verkiezingen zo snel mogelijk plaats moet maken voor partijen die het landsbestuur kunnen overnemen. ‘En dat nog voor het eind van dit kalenderjaar.’
Avinash Bhikhie
Vanaf 10.15 uur debatteert de Tweede Kamer over de toekomst van het demissionaire kabinet, na het vertrek van de bewindslieden van NSC. De Kamerleden komen terug van het zomerreces, officieel om het te hebben over de ‘ontstane politieke situatie’.
Afgelopen weekend stapte NSC uit het al gevallen kabinet vanwege onenigheid over verdere maatregelen tegen Israël. Het is nu aan de VVD en BBB, samen goed voor slechts 32 zetels, om de vrijgekomen ministersposten in te vullen. De partijen zeiden gisteravond dat ze het eens zijn geworden over de verdeling, maar het is nog onduidelijk hoe die eruit zal zien. Ondertussen dreigen oppositiepartijen met een motie van wantrouwen.
Jasper Daams
• Demissionair premier Dick Schoof debatteert vandaag met de Tweede Kamer over de gevolgen van het vertrek van NSC uit het kabinet. Het debat begint om 10.15 uur.
• Na urenlang overleg in de ministerraad trok NSC zich vrijdagavond terug uit het demissionaire kabinet, waardoor de coalitie alleen nog bestaat uit VVD en BBB.
• De politieke situatie die daarmee is ontstaan, is uniek: nooit eerder stapte een partij uit een kabinet dat al demissionair is. De twee overgebleven coalitiepartijen moeten de negen vrijgekomen kabinetsposten vullen.
In dit liveblog houden we u op de hoogte van het debat in de Tweede Kamer over het vertrek van NSC uit het demissionaire kabinet. De Kamer onderbreekt het zomerreces om in debat te gaan met premier Dick Schoof over de vraag hoe het verder moet met zijn kabinet.
Afgelopen vrijdag stapte buitenlandminister Caspar Veldkamp op, omdat zijn coalitiegenoten weigerden in te stemmen met aanvullende maatregelen tegen Israël. Kort daarna vertrokken ook de andere acht NSC-bewindslieden.
De resterende coalitiepartijen VVD en BBB hebben samen slechts 32 zetels in de Tweede Kamer − 44 zetels te weinig voor een meerderheid. Ook moeten de partijen op zoek naar kandidaten om de vrijgekomen kabinetsposten in te vullen. Voor het eind van deze maand moet het demissionaire kabinet een begroting indienen, die na Prinsjesdag ook moet worden goedgekeurd door de Tweede Kamer.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant