President Donald Trump probeert de fundamenten onder onafhankelijke instanties weg te zagen en zo zijn macht te vergroten. Het nieuwste voorbeeld daarvan is het ontslag van bestuurslid Lisa Cook van de Amerikaanse Federal Reserve. We bellen met VS-correspondent Thomas Rueb.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Thomas, het wegsturen van Federal Reserve-bestuurder Lisa Cook maakt veel los. Waarom is dat?
‘Het antwoord daarop is tweeledig. Aan de ene kant is de Fed als onafhankelijk orgaan van cruciaal belang voor de werking en betrouwbaarheid van de Amerikaanse economie. De instantie opereert sinds haar oprichting in 1913 al onafhankelijk en heeft als taak om de Amerikaanse economie gezond te houden op de lange termijn. De Fed is zo ingericht dat politici, vooral bezig met de waan van de dag, geen grip op het instituut kunnen krijgen. Het feit dat Trump daaraan wil tornen, leidt tot zorgen over de gezondheid en betrouwbaarheid van de economie.
‘Aan de andere kant is het een voorbeeld van wederom een grens die Trump heeft verlegd. Het is de eerste keer dat een Amerikaanse president een bestuurder van de Fed zegt te ontslaan. Het laat zien hoever hij wil gaan om de macht van onafhankelijke (semi-overheids-)organisaties over te nemen. Nu zijn echt alle remmen los.
Profiel
Lisa Cook: eerste zwarte vrouw in Fed-bestuur vertegenwoordigt ongeveer alles waaraan Trump een hekel heeft.
‘De Fed doet namelijk niet wat Trump wil: de rente verlagen. De president speculeert daarom ook al heel lang over het ontslag van Fed-voorzitter Jerome Powell. Maar de Amerikaanse grondwet geeft Trump niet de macht om Powell of een van de andere bestuurders weg te sturen zonder gegronde reden. Dat levert een vrij bizarre situatie op. Trump zegt dat Cook is ontslagen, maar zij ontkent. Dat mág Trump helemaal niet, zegt zij.
‘We weten dus eigenlijk niet of Cook ontslagen is. Interessant gaat zijn of de Fed haar nog als actief beschouwt, of aan de zijlijn plaatst. Echte duidelijkheid zullen we pas krijgen als het Hooggerechtshof hierover een besluit neemt. De hoogste rechters hebben Trump al vaker in het gelijk gesteld toen hij mensen wegstuurde bij organisaties die als een soort onafhankelijke waakhonden opereerden. Maar zij waarschuwden eerder dat de Fed een geval apart is.’
Waarom richt Trump zich nu specifiek op Cook?
‘Van Cook zegt Trump dat ze hypotheekfraude heeft gepleegd, een misdrijf. Maar we weten niet wat er precies is gebeurd. Er is geen strafzaak en er is ook geen formele beschuldiging vanuit het Amerikaanse ministerie van Justitie. Toch zegt Trump dat ze schuldig is, en dat maakt haar kwetsbaar. Trump gebruikt dat argument als ‘redelijke grond’ om haar weg te sturen en zegt dus niet dat zijn besluit politiek gemotiveerd is.
‘De beschuldiging van hypotheekfraude is trouwens niet nieuw. Meerdere politieke rivalen van de president zijn de afgelopen tijd van een dergelijk vergrijp beschuldigd. We weten niet of er echt sprake is van overtredingen door Cook, maar het valt zeker niet uit te sluiten dat dit een politiek instrument van Trumps regering is om dissidente stemmen te neutraliseren.’
Is er al wat te zien van de gevolgen van Trumps beleid?
‘Ik denk dat je inmiddels kunt stellen dat de afstand tussen de Amerikaanse burger en de overheid aanzienlijk is gegroeid. Er zijn minder organisaties die de overheid ter verantwoording kunnen roepen. Het gaat meestal om door Trump uitgeklede instanties waarvan ook de gemiddelde Amerikaan nog nooit heeft gehoord, totdat je ze nodig hebt. In het geval van de Fed is het de vraag hoe groot de invloed zal zijn op de Amerikaanse economie. Wat gaan de beurskoersen doen? Gaat het vertrouwen verder dalen?
‘De Amerikaanse economie blijkt tot nu toe goed bestand tegen Trumps ingrepen. Dat blijkt ook uit Trumps invoering van wereldwijde importtarieven. Het is niet zo dat als gevolg daarvan de economie is ingestort. Maar Trump blijft tornen, en bij de importtarieven was de vraag al of Trump dat mocht doen. Over zijn ingreep bij de Fed zegt elke jurist en econoom: dit mag niet. En toch.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant