Minna Ålander | Defensie- en NAVO-expert Dit is de week voor Europese veiligheid. Tenminste, dat zou het moeten zijn: na ‘Alaska’ beloofden de Europese bondgenoten binnen ongeveer twee weken de uitwerking van veiligheidsgaranties voor Oekraïne. „We horen heel veel kabaal en zeer weinig inhoud.”
Premiers Keir Starmer (Verenigd-Koninkrijk), Alexander Stubb (Finland), presidenten Volodymyr Zelensky en Donald Trump, premier Giorgia Meloni (Italië), kanselier Friedrich Merz (Duitsland) en NAVO secretaris-generaal Mark Rutte in Washington op 18 augustus.
Zagen we een opmaat voor vrede in Oekraïne in het door president Donald Trump als „zeer productief” beschouwde overleg in Alaska, met de Russische president Vladimir Poetin? Defensie- en NAVO-specialist Minna Ålander glimlacht en schudt haar hoofd.
„Nee, en eerlijk gezegd denk ik dat we heel veel kabaal horen en zeer weinig inhoud”, zegt Ålander in een videogesprek vanuit Stockholm.
Ålander doet onderzoek naar het Europees veiligheidsbeleid en het Trans-Atlantische bondgenootschap bij het Center for European Policy Analysis (CEPA). In een analyse op het platform van hoogleraar war studies Philips O’Brien reflecteert ze wekelijks op de belangrijkste actuele Europese veiligheidsvraagstukken.
Dit is dé week voor Europese veiligheid. Tenminste, dat zou het moeten zijn: na ‘Alaska’ beloofden de Europese bondgenoten binnen ongeveer twee weken met een uitwerking te komen van de ‘artikel-5-achtige’ veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Verwijzend naar het handvest van de NAVO, dat voorschrijft dat een aanval op één wordt beschouwd als een aanval op allen. Afgelopen weekend stelde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky dat de garanties „in de komende dagen” af zijn. Maar er zijn nog weinig details bekend.
Europa staat er daarbij steeds meer alleen voor. Maar het lijkt te wennen aan die rol, ziet Ålander. „Ik denk dat de Europese leiders zich beginnen te realiseren dat de strategie om Trump telkens bij de les te houden te tijdrovend is. Het houdt geen stand.
„De Britten hameren op een Amerikaanse achtervang bij Europese veiligheidsgaranties voor Oekraïne. Zweden heeft gezegd dat het wil bijdragen aan de veiligheid in Oekraïne, maar dat het een veilige missie moet zijn. Dat zal het waarschijnlijk niet per definitie zijn. Andere Europese bondgenoten, vooral Frankrijk, zijn misschien bereid er alleen in te gaan.”
„Kijk, het is één ding als Rusland ergens mee dreigt. Het is totaal wat anders of de Russen daar naar handelen. De hete aardappel is altijd geweest: hoe Oekraïne te steunen zonder betrokken te raken bij de oorlog?”
„Het idee van een afschrikkingsmacht is dat die Rusland ervan moet weerhouden bepaalde delen van Oekraïne aan te vallen. Door die bijvoorbeeld in West-Oekraïne te stationeren, is het idee dat Rusland het niet zou durven daar aan te vallen. En dan is er het idee van een ‘luchtschild’. Dat zou wat luchtverdediging vrijspelen voor aan het front. Verschillende militaire opties hebben verschillende politieke consequenties. Wie is er bereid deze consequenties te dragen?
„Wat een positief teken is, is dat Rusland de ‘coalitie van welwillenden’ die hieraan werkt, niet prettig vindt en probeert haar een slechte naam te geven. Het is heel goed als Rusland die serieus neemt. Afschrikking werkt hoofdzakelijk psychologisch. Zelfs als wij niet geloven dat de afschrikkingsmacht echt doet wat ze moet doen, lijken de Russen er nog niet zo zeker van.”
„Helaas, ja. De Europese leiders verdienen wat krediet voor hun enorme en zenuwslopende inspanning om dit te voorkomen. Door zich in twintig bochten te wringen om Trump erbij te houden. Maar ik denk dat vrij duidelijk is dat de VS – dit hebben ze expliciet gezegd – geen troepen gaan inzetten als Europese troepen in Oekraïne worden aangevallen.”
„Het was heel interessant dat Europa niet eens serieus een plek aan tafel opeiste. Iedereen wist dat Trump er waarschijnlijk een flater zou slaan en dat Poetin dit naar eigen voordeel zou weten uit te spelen. Ook was belangrijk dat de Europeanen de bijeenkomst niet zouden legitimeren, want Poetin had niets gedaan om de bijeenkomst te verdienen. Het leek op een ‘laat hem deze fout maken en kijken wat erop volgt’.
„Rusland kan de neiging niet weerstaan Trump een beetje te vernederen of in verlegenheid te brengen. Dus ik denk dat de Europeanen Trump zelf tot de conclusie willen laten komen dat Rusland niet bereid is de oorlog te beëindigen.”
De Amerikaanse president Donald Trump en de Russische president Vladimir Poetin bij hun persconferentie in Alaska.
„Als je weer denkt over de psychologie van afschrikking: het is beter dat Moskou niet helemaal zeker weet wat de VS doen als Rusland aanvalt, dan dat het Kremlin er absoluut zeker van is dat ze niets gaan doen. Zelfs als die afschrikking verzwakt is door verklaringen van Trump en wij zelf niet meer geloven dat de VS een vinger uitsteken, dan nog is het beter voor ons als de Russen niet zéker weten dat ze niets doen.
„Trumps probleem is dat hij Oekraïne niets gunt. Dit heeft er ook toe geleid dat hij aan invloed verliest. Trump is deels gestopt met het verstrekken van inlichtingen. Hij heeft geen nieuwe wapensteun toegezegd. De druk op Europa was afgelopen lente enorm. Maar Europa heeft Oekraïne niet laten vallen. Binnen een paar maanden hebben het VK en de Scandinavische landen de weggevallen Amerikaanse wapensteun gecompenseerd.
„Duidelijk is dat de VS hun troepen in Europa gaan afbouwen. Het is een kwestie van tijd voor ze helemaal zijn teruggetrokken. Dat is ook waar secretaris-generaal van de NAVO Mark Rutte aan werkt: ervoor zorgen dat dit niet chaotisch en plotseling gebeurt. Zodat Rusland niet het signaal krijgt dat de oorlog uitgebreid kan worden. Dit is niet meer de guillotine boven de nek van Europa – dat leek het in de lente wel.”
Source: NRC