Sinds de moord op de zeventienjarige Lisa zijn er camera's geplaatst op de plek waar zij om het leven kwam. Maar meer camera's of agenten vergroten niet altijd het gevoel van veiligheid. Wat wél helpt, zijn andere aanpassingen in de openbare ruimte.
"Meer politie op straat klinkt logisch, maar het helpt vrouwen niet per se om zich veiliger te voelen", zegt Wim Bernasco, bijzonder hoogleraar Stedelijke Geografie van Criminaliteit en Veiligheid aan de Universiteit van Amsterdam. Hij deed onder meer onderzoek naar criminele locatiekeuze voor het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR). "Een gemotiveerde dader kan wachten tot de politiepatrouille voorbij is en toeslaan. Surveillance is bovendien erg duur en vergroot het gevoel van veiligheid nauwelijks."
Volgens Bernasco kan een grotere hoeveelheid politie op straat in objectieve zin wel voor meer veiligheid zorgen, maar kan het juist averechts werken voor het gevoel van veiligheid. "Het kan suggereren dat een gebied gevaarlijk is. Waarom zouden ze er anders zijn?, kunnen mensen dan denken. Voor bewoners en voorbijgangers kan dat onzekerheid en angst oproepen."
Geertje Slingerland, universitair docent Urban Studies, sluit zich daarbij aan. Zij deed onderzoek naar de veiligheidsbeleving van vrouwen in de openbare ruimte. "Politieagenten zijn op zich wel de mensen die vrouwen kunnen aanspreken als er iets aan de hand is", vertelt Slingerland. Maar ze beaamt dat veel politie juist de indruk kan wekken dat er iets mis is.
Extra camera's op straat vergroten volgens Slingerland evenmin het veiligheidsgevoel van vrouwen, ook al zijn ze handig voor interventie en opsporing. "Wat wél helpt voor een gevoel van veiligheid, is een levendige openbare ruimte waar meer mensen op straat zijn en waar de aanwezigheid niet uitsluitend uit politie bestaat."
Bernasco: "In Amsterdam worden veiligheidscamera's 24 uur per dag gemonitord. Ze kunnen snel helpen bij een incident, maar je kunt er niet de hele stad mee volhangen. De focus moet liggen op plekken waar mensen zich vaak onveilig voelen. Dáár kunnen camera's het risico op incidenten verkleinen en bijdragen aan objectieve veiligheid."
Wat voor maatregelen kunnen gemeenten dan wél treffen als ze vrouwen met een veiliger gevoel op pad willen sturen? "Vrouwen voelen zich het veiligst in een omgeving waar een diverse mix van mensen aanwezig is", legt Slingerland uit. "Dit betekent een omgeving waarin je ouderen, kinderen, vrouwen en mannen samen ziet."
De overheid zou volgens de onderzoeker bijvoorbeeld kunnen nadenken over variatie in het straatbeeld. "Zoals verschillende soorten winkels en gezellige cafeetjes die een breed publiek aanspreken. Dit zorgt op een positieve manier voor natuurlijk sociale controle."
Daarnaast kunnen overheid en gemeenten er volgens Slingerland voor zorgen dat bepaalde plekken in de avonduren langer open zijn. "Ov-knooppunten zijn bijvoorbeeld belangrijk voor iedereen om op werk of school en weer thuis te komen. Maar de servicekantoren daar gaan vaak dicht na kantooruren. Door deze langer open te houden creëer je een plek waar vrouwen zich veilig kunnen voelen, waar personeel aanwezig is en ze hulp kunnen vragen wanneer dat nodig is."
Ook verlichting en zichtbaarheid spelen een grote rol, voegt Slingerland toe. "Steden moeten niet alleen nadenken over hoe pleinen, parken of ov-knooppunten er overdag uitzien, maar ook 's nachts. Kunnen ze extra verlichting aanbrengen, zodat er minder donkere gebieden zijn?"
Bernasco sluit zich daarbij aan en benadrukt het belang van overzicht en zichtbaarheid in de openbare ruimte. "Een vrij uitzicht is cruciaal. Zorg ervoor dat er geen blinde hoeken of scherpe bochten zijn waar je niet kunt zien wat er verderop gebeurt. Spiegels kunnen hierbij helpen."
Veel gemeenten zijn aan het nadenken hoe ze de veiligheid op straat kunnen verbeteren. "Maar echte actie blijft beperkt", zegt Slingerland. "Wat dat betreft lopen we in Nederland ook echt wel achter op andere Europese landen. In Zweden, Oostenrijk en Engeland bijvoorbeeld zijn er al heel veel onderzoeken over hoe we de openbare ruimte voor vrouwen beter kunnen inrichten."
Slingerland geeft hierbij als voorbeeld: bankjes. In Nederland zijn deze vaak recht, wat ervoor zorgt dat je naast elkaar gaat zitten. Dat kan een heel onveilig gevoel geven, omdat het het gevoel geeft dat er zomaar iemand naast je kan komen zitten. "In andere landen hebben ze bankjes in de vorm van een halve maan. Of er staan meer picknickbankjes. Daar ga je gewoon niet zo snel naast iemand zitten die je niet kent."
Volgens Bernasco gaat het hierbij in sommige andere landen ook om iets simpels als bosjes en bomen weghalen. "Dat zijn aanpassingen die daders weghouden en een plek minder aantrekkelijk voor ze maken", vertelt hij. "Groen heeft natuurlijk een functie, dus je wil niet alles kaal scheren. Maar het is zeker een mogelijkheid. Het geeft de slachtoffers een veiliger gevoel, maar de zichtbaarheid maakt het ook voor daders aantrekkelijker om iemand op te wachten."
Source: Nu.nl algemeen