Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Zomaar een scène in het Amsterdamse Noorderpark. Een familiepicknick, twee vaders blazen in een BBQ, moeders met messen en meloen en zeven kinderen op twee kleden. Zo’n zomeravond waarop het park gonst, schatert en klingelt, maar deze kinderen hoor je niet. Ze staren in schermpjes. De jongste, 3 misschien, heeft een iPad vast.
Geen idee wat ze zien of doen. De meiden vegen met hun duimen - het zal TikTok of Instagram zijn. De jongens drukken driftig op een game. Het kleintje kijkt een film.
De kinderen horen tot de groep die extra kwetsbaar is voor online afpersing, misbruik en geweld: tussen de 8 en 17, behorend tot een etnische minderheid, lhbti of worstelend met mentale problemen. Waarschijnlijk was hun opa een Marokkaanse migrant.
Nu vallen steeds meer kinderen in die categorie ‘kwetsbare kinderen’. Wie elke dag uren op een scherm zit, kampt eerder met psychische problemen. De Amerikaanse sociaal psycholoog Jonathan Haidt presenteerde in zijn boek Generatie Angststoornis grimmige data over wat smartphones doen met de mentale gezondheid van jongeren. Het percentage Amerikaanse tieners dat in het voorafgaande jaar minstens één ernstige depressieve periode meldde, steeg met meer dan 150 procent - volgens data vóór covid. Het aantal meiden met zelfbeschadigingen op de spoedeisende hulp nam diezelfde periode toe met 188 procent, het aantal zelfmoorden met 167 procent. Meer dan het dubbele aantal angststoornissen werd gediagnosticeerd.
Zulke kwetsbare kinderen worden online doelgericht opgespoord, blijkt uit onderzoek van NRC. Binnen de internationale beweging COM gaan handleidingen rond voor hoe ze te vinden op grote socialemediaplatforms als Instagram of gameplatforms als Roblox en Minecraft waarop miljoenen jongeren spelen. Meisjes die online iets plaatsten over een eetstoornis of jongeren die worstelen met depressie zijn makkelijke slachtoffers.
Eerst worden ze bedolven onder complimenten, dat heet love bombing. De gamers kunnen via een linkje speciale krachten of instrumenten (tokens) krijgen voor hun spel. Vervolgens krijgen ze in een afgeschermde chatgroep op Telegram of Discord de vraag om een naaktfoto te sturen. En dan hangen ze.
Want onder dreigementen dat die naaktfoto’s naar hun ouders en school gaan, wordt slachtoffers opgedragen zichzelf of anderen geweld aan te doen. De opdrachten gaan steeds verder: van zichzelf snijden, een huisdier martelen of doden en broertjes of zusjes seksueel misbruiken, tot in sommige gevallen zelfmoord. Dat alles vastgelegd op camera. Het extremisme van de sadistische, gewelddadige online bendes van COM staat intussen in de belangstelling van Europol, FBI en het Britse National Crime Agency.
Groot is onze ontzetting over de moord op de 17-jarige Lisa. Luid de terechte eis van een veilige nacht voor vrouwen – veel mensen hebben dochters en kleindochters die ’s nachts naar huis moeten. Maar zo groot als de bezorgdheid is over de veiligheid op straat, zo achteloos laten we onze kinderen online door gevaarlijke wouden en onverlichte paden gaan.
De wereld had altijd haar lading psychopaten en andere gekken met perverse en sadistische verlangens. Nieuw is dat ze nu in de grootste publieke ruimte ongezien hun gang gaan.
Hier ontbreken de correctiemechanismen van een gezonde samenleving: het verinnerlijkt morele kompas van het geweten. En sociale controle door de omgeving. Die laatste heeft transparantie nodig, en daaraan schort het online totaal. Een deel van het web is een gitzwarte nacht.
Dat sociale media in rap tempo onze democratie slopen, is enigszins bekend. Maar online games en sociale platforms richten ook onder de jongste Nederlanders een ravage aan. Dag of nacht, ook zij hebben recht op bescherming.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant