Het is de nieuwjaarstraditie van Williams F1-teambaas James Vowles en zijn vrouw Rachel: een nieuwe uitdaging voor het nieuwe jaar bedenken, met als doel iets nieuws te leren. Pianolessen nemen, een nieuwe taal leren – dat soort dingen. Maar in 2020 stelde Vowles zichzelf een iets ambitieuzer doel. Zonder dat zijn vrouw ervan wist, begon de toenmalige Mercedes-ingenieur in het geheim met helikoptervlieglessen. "Het heeft meer dan een jaar geduurd, want we gingen zelfs het nieuwe jaar alweer in”, vertelt Vowles aan Motorsport.com. "Telkens als ik tijd had, verdween ik een halve dag naar een vliegveld in High Wycombe om te leren vliegen."
Dat was geen eenvoudige klus, erkent hij: ”In totaal heb ik 56,5 vlieguren gemaakt en elf theoretische examens afgelegd. Zoals je je kunt voorstellen was het niet eenvoudig om dit zo lang geheim te houden voor mijn vrouw. Toen ik merkte dat ze vermoedens kreeg, boekte ik een helikoptertour boven Londen voor ons tweeën. Het hele bedrijf – zo’n 25 mensen – was volledig op de hoogte. Ik volgde zogenaamd nonchalant de briefing, werd vanwege mijn lange benen voorin geplaatst, en vroeg of ik wat knopjes mocht uitproberen. Toen startte ik de helikopter en steeg op. Ik wilde dat we Rachels reactie hadden gefilmd... De wolken hingen die dag te laag, dus we bleven in de omgeving van het vliegveld, maar een week later vlogen we alsnog samen naar Londen. Ik geloof dat ik onze traditie daarmee heb gebroken."
James Vowles is gekwalificeerd om een Robinson R-66 Turbine helikopter te besturen.
Foto door: Williams
De huidig Williams F1-teambaas kwam niet zomaar op het idee om helikopterpiloot te worden; het was het resultaat van een levenslange fascinatie voor alles wat vliegt. "Dat gevoel gaat terug tot ik vier of vijf jaar oud was en mijn eerste fiets kreeg. Die gaf me vrijheid – ik kon ineens verder weg en meer ontdekken. Luchtvaart is daar een verlengstuk van. Je ziet de wereld op een manier die voor de meeste mensen niet toegankelijk is. De meesten hebben weleens in een passagiersvliegtuig gezeten, maar dat is anders dan zelf bepalen waar en wanneer je vliegt. Dat gevoel van vrijheid is wat mij aantrekt in de luchtvaart. Als kind droomde ik ervan om gevechtspiloot te worden bij de luchtmacht. Alles wat snel was, fascineerde me. Dus wat is het snelst? Dan ga je liever meteen over Mach 1, toch?"
Maar in de loop der tijd verschoof Vowles' interesse van vliegtuigen naar helikopters. Die halen dan wel geen supersonische snelheden, maar vragen wel om een meer directe besturing – iets wat perfect aansluit bij het technische brein van de ingenieur. Vliegen in de Robinson R-66 Turbine die hij huurt, is niet eenvoudig – en vergt specifieke technieken voor opstijgen en landen. Die vereisen veel precisie, in tegenstelling tot conventionele sportvliegtuigen die vergevingsgezinder zijn.
De bolvormige cockpit met glazen cockpit biedt uitstekend zicht – iets wat het gevoel van vrijheid alleen maar versterkt. Als amateurcoureur met ervaring in GT-races vond Vowles al snel parallellen die zijn leerproces versnelden. "Ik heb ook gevlogen met toestellen met vaste vleugels”, vertelt hij. "Ik heb daar nog geen volwaardig brevet voor, maar ik kan ze wel besturen. Toch vond ik het niet interessant. Laat je het stuur los in een vliegtuig, dan blijft het toestel stabiel. Maar ik zocht juist een uitdaging waarbij je voortdurend actief moet zijn. En dat is precies wat een helikopter van je vraagt. Je staat constant op scherp en maakt doorlopend micro-aanpassingen. Je moet volledig verbonden zijn met het toestel. In zekere zin lijkt het verrassend veel op racen."
Foto door: Williams
Hij vervolgt: "Als je voor het eerst probeert te zweven, is het al een succes als je binnen de grenzen van het vliegveld blijft. Mijn eerste poging had een maximale afwijking van drie meter naar links en rechts. Ik denk dat iedereen die raceauto’s bestuurt, in principe ook een helikopter zou kunnen vliegen. Het komt aan op het aanvoelen van bewegingen en het maken van kleine correcties. Uiteindelijk stemt je evenwichtsgevoel in je oren zich af op wat je met handen en voeten doen. Je voelt voortdurend aan wat het toestel doet en reageert daar direct op. Dat is wat ik er zo leuk aan vind."
Door zijn drukke agenda als teambaas in de Formule 1, met een vol seizoen van 24 races en talloze verplichtingen, vliegt Vowles lang niet zo vaak als hij zou willen. Toch blijft hij zijn brevet jaarlijks verlengen en up-to-date houden.
"Heel weinig eigenlijk”, zegt hij op de vraag hoeveel vlieguren hij daadwerkelijk maakt. "Ik houd mijn licentie jaarlijks actueel, maar ik vlieg misschien zes tot tien uur per jaar. Ik zou graag meer doen, maar de helikopter die ik huur kost veel tijd. Tegen de tijd dat ik er ben, de checks doe en opstart, ben je zo 4,5 uur verder. Dat is gewoon geen efficiënt gebruik van mijn tijd. Bovendien hebben we in diezelfde periode twee jonge kinderen gekregen, dus als ik vrij ben, moet ik die tijd eigenlijk aan mijn gezin besteden. Wat ik nu doe, is de helikopter gebruiken om naar bepaalde evenementen te gaan, zoals Goodwood. Dat is een zinvolle tijdsbesteding."
James Vowles, Williams, vliegt in een Robinson helikopter
Foto door: Williams
Het jaarlijkse praktijkexamen om zijn brevet te behouden, bevat oefeningen in verschillende technieken en levensreddende noodprocedures – met als belangrijkste de zogenoemde autorotatie. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, storten helikopters bij motoruitval niet zomaar neer. Hoewel ze geen vleugels hebben voor lift, kan een piloot door gecontroleerd te dalen met de juiste snelheid de rotoren blijven laten draaien en zo veilig landen.
Daarom is de techniek een vast onderdeel van zowel de opleiding als de jaarlijkse hercertificering – al blijft het oefenen ervan spannend. "Wat ik er mooi aan vind, is dat een helikopter zich in theorie de grond in zou moeten boren, maar dat doet hij niet. Hij blijft vliegen”, zegt Vowles. "We moeten elk jaar opnieuw gecertificeerd worden, anders dan bij vliegtuigen. En dat is logisch, want er komt meer bij kijken. Je moet meerdere autorotaties per jaar doen, waarbij je echt tot op de grond gaat. De helikopter daalt snel, maar je hebt een minuut om controle te houden en hem precies daar te landen waar je wilt. Dat is één van de verplichte testen, ook al gebeuren motorstoringen zelden."
Toch gelooft Vowles niet dat helikoptervliegen inherent gevaarlijk is. "Dat is het eerste wat mensen denken, maar in werkelijkheid zijn het meestal piloten die problemen veroorzaken”, merkt hij op. "Ik vlieg vrijwel altijd met een tweede piloot. Want eerlijk: waarom niet? Als er iets met mij gebeurt, is de veiligheid van anderen belangrijker dan mijn ego."
Hoewel hij uiteindelijk voor een carrière in de autosport koos in plaats van bij de Royal Air Force, zag Vowles toch een jongensdroom in vervulling gaan. Vlak voor de Grand Prix van Miami in mei kregen hij en zijn coureur Alex Albon een uitnodiging van de Blue Angels – het beroemde demonstratieteam van de Amerikaanse marine. Beiden kregen de unieke kans om plaats te nemen in de achterste cockpit van een tweezits F/A-18 Super Hornet.
Vliegen in een straaljager op hoge snelheid en in formatie – letterlijk vleugel aan vleugel, met slechts 45 centimeter tussenruimte – vereist een enorme mate van training, coördinatie, verantwoordelijkheid en teamwork. Het was dan ook geen verrassing dat dit de interesse wekte van de perfectionistische ingenieur en teambaas van een F1-team met 700 mensen. "Wat me het meest opviel, was het oog voor detail – zelfs bij dingen waarvan ik dacht dat ze onbelangrijk waren. En ik ben zelf behoorlijk detailgericht”, lacht hij. "Hoe je het gebouw verlaat, naar het vliegtuig loopt, wanneer je groet vanuit het toestel, wanneer de cockpits sluiten – alles gebeurt gelijktijdig."
Super Hornets van de Blue Angels van de Amerikaanse marine in diamantformatie
Foto door: Williams
"Alles draait om een structuur van wereldklasse. Hun verantwoordelijkheidsgevoel is ongekend. Het gaat niet om schuld, maar om reflectie. Niet: ‘Wat had je anders moeten doen?’, maar: ‘Dit heb ik fout gedaan. Mijn timing was verkeerd, ik maakte te veel helling, ik verliet jouw luchtstroom en veroorzaakte daardoor problemen voor een ander.’ Alles draait om zelfreflectie op het hoogste niveau. Daar kunnen we als samenleving veel van leren. En daarnaast vind ik de Hornet ook gewoon het beste toestel ter wereld!"
Hoewel hij minder vlieguren maakt dan hij zou willen, heeft Vowles nog genoeg doelen op zijn lijstje staan. Het combineren van zijn passie met zijn jonge gezin is nu nog lastig, maar hij hoopt dat in de toekomst te kunnen veranderen. "Ik zal waarschijnlijk het brevet voor vaste vleugeltoestellen halen. Die overstap is niet zo moeilijk. Maar vooral vind ik het leuk om brevetten te verzamelen, gewoon omdat het kan."
Hij sluit af: ”Wanneer er meer tijd is en mijn kinderen wat ouder zijn, wil ik deze vaardigheden echt gebruiken om ons naar mooie plekken te brengen waar we normaal niet zouden komen. Ik ben bijvoorbeeld nog nooit op het Isle of Wight geweest, of in veel delen van Schotland. Dat zou een geweldige manier zijn om dat te ontdekken. En dat is uiteindelijk de reden waarom ik dit ben gaan doen: om ons de mogelijkheid te geven om de wereld te verkennen."
James Vowles, Williams Racing bij de Blue Angels
Foto door: Williams
Source: Motorsport