In de meeste Nederlandse veiligheidsregio's is de brandweer momenteel extra alert op natuurbranden. Ons land is steeds meer bezig met die branden, zien experts. Maar de aanpak is ingewikkeld, waardoor de stapjes soms kleiner zijn dan gewenst.
Vier jaar geleden was het voor deskundigen niet de vraag of, maar wanneer Nederland een onbeheersbare natuurbrand zou overkomen. Ze spraken toen duidelijk uit dat ons land daar niet goed op voorbereid is. Door warmere en drogere periodes wordt de kans op onbeheersbare natuurbranden steeds groter.
De aanpak zit nu in een overgangsfase, zien experts. Edwin Kok, coördinator Taskforce Natuurbranden bij de brandweer, zegt tegen NU.nl dat "we echt sneller moeten aanpassen dan dat velen denken". Vooral in de preventie valt nog veel te winnen. Bertram de Rooij, brandweerman en onderzoeker, vergelijkt het met goede zorg. "Voorkomen is beter dan genezen", zegt hij.
In de afgelopen vier jaar zijn volgens de deskundigen wel grote stappen gemaakt. De politiek maakt geld vrij voor bestrijding en veiligheidsregio's nemen maatregelen. Maar een snelle aanpak blijft lastig.
De deskundigen zien een gebrek aan landelijke coördinatie. Die rol ligt bij het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), maar de concrete aanpak valt direct of indirect onder meerdere ministeries. De 25 veiligheidsregio's in Nederland werken bovendien vooral los van elkaar. Kok: "Terwijl die samenwerking en onderlinge coördinatie tussen veiligheidsregio's belangrijk zijn voor de bestrijding."
Vorig jaar trok de politiek eindelijk de knip voor een betere aanpak. Het ministerie van LVVN maakte 70 miljoen euro beschikbaar voor bosbrandbeheersing. Daarvan is onder meer een nationaal expertisecentrum opgezet bij het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid.
Dat helpt de kennis bij te spijkeren van zogeheten terreinbeheerders zoals provincies en gemeentes, ziet De Rooij. "Bij het inrichten van nieuwe natuurgebieden of nieuwe woonwijken kan daar vaker rekening mee gehouden worden. Het komt gelukkig wel steeds meer ter sprake."
Onlangs nam de Tweede Kamer ook unaniem een motie aan die oproept tot wetten en maatregelen rond het voorkomen en beperken van natuurbranden. Maar Kok ziet de goede bedoelingen nog niet altijd terug in de praktijk.
Begin 2024 kwam de brandweer zelf met een visie en uitvoeringsplan met voorgestelde maatregelen. Kok: "Daar is geld voor nodig. Dan zien we dat het ministerie van LVVN geld vrijmaakt, terwijl het ministerie van Justitie en Veiligheid juist bezuinigt op de veiligheidsregio's en brandweer. Dan kunnen we moeilijk doorontwikkelen."
Lokaal zijn er veel initiatieven, legt Kok uit. Zo zijn er campings die zelf brandbare bomen weghalen en brandoefeningen doen. Ook veiligheidsregio's doen nog veel zelfstandig. "Zij schaffen zelf hun materiaal aan", vertelt Kok. "Als jouw regio bijvoorbeeld geen bossen heeft, koop je bepaald materiaal niet. Dat zou je beter kunnen afstemmen zodat je elkaar effectiever kunt helpen."
Volgens de brandweercoördinator ontbreekt een landelijk kader. "In het ene gebied loopt de samenwerking tussen de betrokken partijen soepeler dan in het andere." Ook wordt er maar beperkt informatie bijgehouden over natuurbranden. Zo wil je naast aantallen ook "brandgedrag" meten, stelt Kok. "Hoe hoog waren de vlammen? Welke vegetatie brandde het meest? Die kennis helpt je in de toekomst."
De regio's houden zelf bij welk natuurbrandrisico er geldt. Dat systeem moet volgens Kok nog "doorontwikkeld" worden. Momenteel zijn er twee smaken in de natuurbrandrisico's: regulier (fase 1) of extra alert (fase 2).
Kok: "Er zijn geen harde grenzen voor deze fases, veiligheidsrisico's bepalen dat zelf. Slechts twee opties zegt ook niet zoveel. In april was het risico op bosbranden veel groter dan nu, maar was het dus ook fase 2." Op de kaart van afgelopen donderdag hieronder is te zien dat twee regio's deze risico's helemaal niet bijhouden.
Nederland zal qua materiaal niet snel in de problemen komen, zien de deskundigen. Maar het gaat ook om hoe je dat materiaal effectief inzet. De Rooij hielp deze zomer twee weken met blussen bij de branden in Spanje. Dat is uit solidariteit, maar de Nederlandse brandweer leert er ook veel van.
De Rooij zag hoe de Spanjaarden niet gelijk op een brand afgingen. Hun werkwijze: "Stilstaan en observeren. Welke middelen heb ik? Ze konden effectief blussen met kleine slangetjes. Ze keken hoe ze het terrein konden gebruiken om bijvoorbeeld het vuur in te sluiten." Daarnaast is het belangrijk te leren opereren als er meerdere branden zijn.
De deskundigen benadrukken dat je natuurbranden niet 100 procent wil voorkomen, maar ze beheersbaar moet houden. "Het is ook een soort verjongingscyclus van de natuur", zegt De Rooij. "Ze zijn heel normaal, in Spanje en ook bij ons. Alleen de intensiteit maakt of ze een samenleving kunnen ontwrichten."
Source: Nu.nl algemeen