De regering-Netanyahu ziet een historische kans om de komst van een Palestijnse staat voorgoed onmogelijk te maken, ziet Eran Etzion, oud-adviseur van de Israëlische regering. ‘Alleen een krachtig internationaal front kan dit nog tegenhouden.’
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Wat is de regering-Netanyahu van plan met Gaza? Het is ‘eigenlijk heel simpel’, zegt Eran Etzion, onder vorige regeringen de tweede man van de Nationale Veiligheidsraad van Israël, het belangrijkste adviesorgaan van de premier, en voormalig hoofd beleidsplanning van het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘Voor een buitenlands publiek is het misschien lastig te zien, maar voor de meeste Israëliërs is het overduidelijk. Benjamin Netanyahu is vastbesloten de Gazastrook te herbezetten, het Israëlische militaire bewind te herstellen en de overgebleven Palestijnen te verdrijven.
‘Ze moeten eerst worden verdreven uit de bestaande steden en dorpen, en in de tweede fase uit de Gazastrook als zodanig. Dit alles binnen de context van wat Netanyahu het plan-Trump noemt, ook al praat Trump er zelf niet meer over. Er wordt gelekt dat er al wordt onderhandeld met landen die bereid zouden zijn om Palestijnen op te nemen, zoals Somaliland en Zuid-Soedan.
‘Soms wordt het duidelijk geformuleerd, soms minder duidelijk, maar dit is het plan. Het sluit aan bij de ideologische en theologische ambities van extreemrechts in de regering. Ministers als Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir, maar ook Netanyahu zelf en een groot aantal leden van zijn partij, Likoed. Het onderscheid dat ooit bestond tussen extreemrechts en Likoed is verdwenen.
‘Niemand weet of Netanyahu het plan heeft herzien na zijn ruzie twee weken geleden met de stafchef van het leger, Eyal Zamir, die herbezetting van Gaza-Stad een ‘dodelijke valstrik voor onze soldaten’ zou hebben genoemd. In elk geval zegt het leger nu bereid en in staat te zijn het plan uit te voeren. Reservisten worden gerekruteerd om Gaza-Stad te bezetten en de inwoners te verdrijven naar het zuiden. Het leger zegt de middelen te hebben om hen daar op te vangen, maar iedereen weet dat dat een flagrante leugen is.’
En de mensen komen daarna niet meer terug?
‘Nooit. Van Gaza-Stad zal weinig over zijn. Leden van de Knesset zeiden dat Gaza-Stad er na de operatie zal uitzien als Beit Hanoun, een stad in de noordelijke Gazastrook die van de aardbodem is weggevaagd. Het is overduidelijk dat het plan is de Gazanen permanent te verdrijven. Een oorlogsmisdaad.’
Denkt u dat formele annexatie van de Gazastrook deel uitmaakt van het plan?
‘Ik denk dat het korte antwoord ja is, maar het is ingewikkelder dan dat, en het hoeft niet per se snel te gebeuren. Netanyahu zal proberen in de tussentijd een soort marionettenregime te installeren. Volgens het laatste kabinetsbesluit, voor zover dat bekend is, gaat Israël het bestuur van de Gazastrook overdragen aan een civiel bestuur zonder Hamas en zonder de Palestijnse Autoriteit. Misschien zelfs niet-Arabisch, dat is me niet duidelijk.
‘Het is belangrijk om vast te stellen dat de overgrote meerderheid van de Israëliërs tegen deze strategie is. Ongeveer 80 procent kiest, al heel lang, voor het alternatief: een deal sluiten met Hamas over vrijlating van de gijzelaars en terugtrekking van het leger, uit heel Gaza dan wel tot aan de ‘perimeter’, de strook van ongeveer een kilometer langs de grens.
‘Afgelopen weekend was er een enorme demonstratie in Tel Aviv. Ik was er ook. Honderdduizenden mensen, ook elders in Israël, riepen om een deal. Voor de Israëliërs wordt de prijs van de oorlog steeds duidelijker: de levens van soldaten en gijzelaars, maar ook de fysieke en mentale verwondingen. Het aantal soldaten dat zelfmoord pleegt is verbijsterend. Maar het hoofd van Netanyahu en zijn kabinet staat niet naar democratie. De wil van het volk kan ze geen bal schelen.
‘Dan is er het groeiende internationale isolement van Israël. Ook dat heeft een hoge prijs. Door de sancties worden mensen zich daarvan steeds meer bewust. Veel Israëliërs zien zichzelf als onderdeel van de westerse wereld. We zijn er trots op een start-upnatie te zijn, die afhankelijk is van de wereldeconomie. Maar de regering wekt de indruk dat het haar niets kan schelen wat andere landen denken.’
Deze week kwam minister Smotrich met zijn plan voor een nieuwe nederzetting, E1, die de Westoever in tweeën zal delen en een Palestijnse staat feitelijk, zo benadrukte hij, onmogelijk zal maken. Hangt dit initiatief samen met de plannen voor Gaza?
‘Zeker. Netanyahu’s overkoepelende thema, gedurende zijn hele carrière, was om de tweestatenoplossing te torpederen. Dat was altijd zijn grote missie, soms openlijk, soms meer heimelijk.
‘Nu ziet hij een historische kans, want voor het eerst steunt een Amerikaanse president het torpederen van de tweestatenoplossing. Tenminste voorlopig, met Trump weet je het maar nooit. Maar die heeft het nooit over de tweestatenoplossing, die is voor hem het noemen niet waard.
‘Tegelijkertijd maakt een groeiend aantal westerse landen zich hard voor de tweestatenoplossing en erkenning van de staat Palestina. Smotrich is niet dom. Hij probeert dat actief te saboteren, op diverse manieren. Een daarvan is de bezetting van Gaza, een andere is E1 en weer een andere is de annexatie van delen van de Westoever en misschien ook delen van Gaza, zoals de perimeter.’
Het zou best eens kunnen dat hij in zijn opzet slaagt, toch?
‘De opzet om de tweestatenoplossing te torpederen, ja. Zoals ik zei, ze zien een historische kans. En vanuit hun perspectief hebben ze gelijk. Maar ik denk niet dat het ze zal lukken. Tenminste, ik hóóp dat het ze niet lukt.’
Wie kan ze tegenhouden?
‘Een krachtig internationaal front. Niet alleen met het oog op het Palestijnse zelfbeschikkingsrecht, ook om strategische redenen. Annexatie staat haaks op stabiliteit in het Midden-Oosten en een veilige toekomst voor de staat Israël.’
En de rol van de Arabische wereld?
‘Het Saoedisch-Franse initiatief is zeer veelbelovend. Het eerdere Egyptische plan om een Palestijnse overgangsregering in Gaza te ondersteunen, sluit hierbij aan. Ik denk dat dit de best mogelijke oplossing is. Ook in Israël is er steeds meer steun voor. Het alternatief is een Gaza dat een tweede Somalië wordt, met een Hamas dat weer herstelt en met andere bendes. Kies maar.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant