De thuiswedstrijd in Australië | Australian football In Australië trekt Australian football, een mix tussen voetbal, rugby en een inheemse balsport, een miljoenenpubliek. Toch zijn de internationale ambities beperkt. „Dit is een Australisch spel.”
Sydney Swans’ Tom McCartin doet een ‘speccy’, afgekort van ‘spectaculair’, waarbij hij de rug van tegenspeler Jesse Hogan als opstapje gebruikt om de bal te pakken te vangen.
Halverwege de wedstrijd stijgt plotseling een luid gebrul op uit het SCG-stadion in Sydney. Twee Australian football-spelers zijn met elkaar op de vuist gegaan. Duizenden toeschouwers springen uit hun stoelen, het gejoel is oorverdovend. Het stadion in het centrum van Sydney zit tot de nok toe gevuld, bijna veertigduizend bezoekers zijn hier voor de titanenstrijd tussen de twee teams uit de havenstad: de Sydney Swans en de Greater Western Sydney Giants. De meesten zijn uitgedost in wit en rood, de kleuren van de Sydney Swans. Dit is hun thuisstadion.
„Het lijkt soms wel een kroeggevecht”, zegt Chris Arezo (31) lachend. Hij is een trouwe fan van de sport die liefkozend ‘footy’ wordt genoemd, of Aussie rules. Hij is lid van de Sydney Swans en gaat naar bijna alle thuiswedstrijden.
Arezo verheft zijn stem om boven het lawaai uit te komen. „Het is een meedogenloze sport, ze stoppen het spel niet eens als iemand hard getackeld wordt”, zegt hij terwijl zijn ogen zijn gericht op het opstootje op het veld. „Maar dat vind ik juist leuk aan dit spel. Play on, gewoon doorspelen.”
De balsport is een Australische uitvinding en wordt alleen hier op professioneel niveau gespeeld. Het spel is razend populair in Australië en trekt een miljoenenpubliek. Per hoofd van de bevolking is het de meest bezochte nationale sport ter wereld. In 2024 bezochten 8.4 miljoen fans een Australian football-wedstrijd.
Het wordt doorgaans gespeeld op een cricketveld, bijna twee keer zo groot als een voetbalveld. Spelers leggen tijdens een wedstrijd enorme afstanden af. „Dit zijn de fitste atleten ter wereld. Ze rennen iets van achttien kilometer per wedstrijd”, zegt Arezo.
Dat het een zeer fysiek veeleisende sport is, is te zien. De atleten zijn lang en gespierd, geen grammetje vet aan de botten. Twee teams van achttien spelers hebben het doel om een ovale bal zo vaak mogelijk tussen twee hoge doelpalen te schoppen. Om de bal af te pakken is van alles geoorloofd: keiharde tackles waarbij een speler onderuit wordt gehaald, en ook vol tegen de tegenstander aan stoten is toegestaan. Vanwege de grootte van het veld staan er maar liefst tien scheidsrechters langs de lijn.
Aanvaller Jake Stringer trapt de bal en scoort een punt tijdens de titanenstrijd tussen de Sydney Swans en de Greater Western Sydney Giants.
Sydney Swans-speler Lewis Melican grijpt de bal tijdens de wedstrijd tegen de Giants. Australian Football is razend populair in Australië en trekt een miljoenenpubliek. Per hoofd van de bevolking is het de meest bezochte nationale sport ter wereld.
Het unieke spel is ooit geboren uit noodzaak. Al gauw na de kolonisatie van Australië introduceerden Britse kolonisten de typisch Engelse sport cricket. Om tijdens de winterstop fit te blijven, werden verschillende vormen van rugby, voetbal en Gaelic voetbal uit Ierland gespeeld. Maar omdat iedereen er andere regels op nahield, besloot cricketer Tom Wills halverwege de twintigste eeuw om vaste regels op te stellen. Ook zou hij zijn geïnspireerd door het Aboriginal spel Marngrook, een balspel met een bal gemaakt van possumhuid.In 1858 werd de eerste Australian football-club opgericht in Melbourne.
Deze stad blijft het epicentrum van de sport. Tot de jaren tachtig waren alleen hier professionele Australian football-teams, maar sindsdien heeft de sport zich langzaam uitgebreid naar de rest van het land. Inmiddels zijn er achttien professionele teams in de Australian Football League (AFL) in bijna alle deelstaten van het land.
Anthony Cahill (60) is al vijfentwintig jaar lang betrokken bij de Sydney Swans. „Ik speelde als kind al footy. Ik groeide op in Melbourne, het is altijd onderdeel geweest van mijn leven”, zegt hij. Sinds een paar jaar is hij betrokken bij de academie voor jonge ambitieuze spelers. Hij zag de sport enorm in populariteit groeien.
Volgens Anthony Cahill, manager van de Sydney Swans-academie, willen steeds meer jongeren professioneel Australian football-speler worden. Jaarlijks komen er honderden aanmeldingen binnen bij de academie. „Het selectieproces is snoeihard.”
Dat blijkt ook uit de aanmeldingen voor zijn academie, vertelt Cahill, de concurrentie is groot. „Van de drieduizend mensen die de afgelopen tien jaar naar de academie zijn gekomen, zijn er zo’n dertig professionele spelers geworden, zowel bij de mannen als de vrouwen.” Niet alleen de sport zelf, ook de prestige en status trekken jongeren aan.
Vanaf elf jaar worden kinderen gerekruteerd om te komen trainen bij de academie. Jaarlijks komen er bij de Sydney Swans alleen al meer dan twaalfhonderd aanmeldingen binnen. Slechts een stuk of zeventig jongeren per jaar worden toegelaten. „Het selectieproces is snoeihard”, erkent Cahill.
Als ze eenmaal binnen zijn, gaat er een wereld voor hen open. De academie ligt vlak naast het grote stadion in het centrum van de stad en is van alle gemakken voorzien. Er is een binnen- en buitenveld waar de jongeren kunnen trainen, een splinternieuwe sportschool en een sauna. De academie heeft een leger fysiotherapeuten, coaches, masseurs, trainers en assistenten in dienst om de jongeren zo goed mogelijk te begeleiden.
Op een donderdagavond staan de jongens warm te draaien. Lachend dagen ze elkaar uit om zoveel mogelijk gewicht te tillen. De 17-jarige Guy Jenkin speelt al sinds zijn vierde Australian football. Op zijn dertiende werd hij toegelaten tot de academie. Hij draagt een bordeauxrood shirt zonder mouwen, waardoor zijn stevige biceps te zien zijn. „Dit is de beste sport die er is, zeker voor het publiek. Er worden veel meer goals gemaakt dan bij voetbal.”
De jongens moeten er wel wat voor over hebben om op hoog niveau te trainen. „Ik train misschien wel acht of negen uur per week”, zegt de blonde tiener. Ook de 17-jarige Alex Norris moet er wat voor over hebben. Hij reist ruim anderhalf uur om bij de training te kunnen zijn. Drinken of daten zoals zijn leeftijdsgenoten doen, is er niet bij. „Het is soms wel lastig als klasgenoten uitgaan en ik dat moet af slaan.”
Alle jongens hebben één doel: toetreden tot het professionele team. Daar hebben niet alleen zij, maar ook hun families veel voor over. Zoals Paul Redfern (59), die aan de rand van het veld naar de training staat te kijken. Hij volgt zijn 15-jarige zoon Edward, die een sprintje trekt op het veld. Om bij de training te zijn moeten vader en zoon een kleine vijf uur rijden vanuit Port Macquarie, ten noorden van Sydney. „Ik neem elke week een dag vrij van werk en hij van school om hier te kunnen zijn.”, zegt Redfern.
Kaiden McNamara (18), de aanvoerder van het jongerenteam van de Sydney Swans academie, hoopt dit jaar geselecteerd te worden voor een van de clubs in de Australian Football League. „Ik doe er alles aan om mijn droom te bereiken. Soms zie ik andere jongeren die een beetje lui zijn, chocola eten en tot laat op hun telefoon zitten. Dat doe ik niet.”
Het doel bij Australian Football is om een ovale bal zo vaak mogelijk tussen twee hoge doelpalen te schoppen. Om de bal af te pakken is van alles geoorloofd: keiharde tackles waarbij een speler onderuit wordt gehaald, en ook vol tegen de tegenstander aan stoten is toegestaan.
Guy Jenkin (17) speelt al sinds zijn vierde Australian Football. Op zijn dertiende werd hij toegelaten tot de academie, waar hij 8 tot 10 uur per week traint. „AFL is de beste sport die er is.”
De 18-jarige Kaidan McNamara is de aanvoerder van het team under 18 bij de academie. Hij is boomlang en heeft een donkere krullenbos. Dit is het jaar dat hij kans maakt om gekozen te worden voor een professionele club. „Ik doe er alles aan om mijn droom te bereiken. Soms zie ik andere jongeren die een beetje lui zijn, chocola eten en tot laat op hun telefoon zitten. Dat doe ik niet.”
Zowel McNamara als Norris vertelt dat hun intensieve beleving van de sport en innige samenwerking op het veld en in de kleedkamer tot bijzonder hechte banden leidt. „Dit zijn vriendschappen voor het leven,” zegt Norris.
Maar de sport verbindt niet alleen. Al jaren worstelt Australian football met diepgewortelde vooroordelen en racisme, vooral tegenover Aboriginal spelers. Het kwam tot uitbarsting in de tijd van Adam Goodes, Aboriginal topspeler van de Sydney Swans. In 2015 beëindigde hij vroegtijdig zijn carrière vanwege aanhoudend racisme. Hij kon het veld niet op zonder een boegeroep. Het legde de broze relatie met de inheemse bevolking pijnlijk bloot.
Goodes ontpopte zich tot uitgesproken voorvechter van inheemse rechten. Zijn portret siert nog altijd de muur van de Sydney Swans-academie. Manager Cahill gaat er liever niet te diep op in. „Het legde de onderbuikgevoelens van racistisch Australië bloot”, zegt hij. Het vertrek van Goodes was een klap voor het imago van de club en de sport. Pas in 2019, rond de première van twee documentaires over Goodes, bood de AFL excuses aan voor de gebrekkige steun aan de topspeler. Inmiddels heeft de club iemand aangesteld die zich richt op diversiteit.
Hoewel de sport ook bij vrouwen enorm geliefd is, duurde het tot 2017 voordat de eerste professionele vrouwenbond werd opgericht, de AFLW). Aimee Whelan (29) speelde een paar seizoenen mee op topniveau. Nu is ze fysiotherapeut bij de Swans Academy. „Het leven in Australië draait om deze sport”, zegt ze. Ze staat in het donker onder een partytent waar twee massagebedden staan opgesteld. „Vooral in Melbourne, waar de sport het meest populair is, is het een van de eerste vragen die je stelt als je iemand ontmoet: voor welk AFL-team ben je?” Een van de spelers van het veld af terwijl hij zijn schouder vasthoudt. Hij wijst op de pijnlijke plek en springt de massagebank op.
De populariteit van de sport levert ook een hoop geld op. De AFL had in 2024 een omzet van 1,04 miljard Australische dollar, omgerekend ruim 580 miljoen euro. Daarvan was ruim 23 miljoen euro winst. Een kaartje voor een gewone wedstrijd kost gemiddeld zo’n vijftig euro. Voor de AFL Grand Final in september leggen mensen gemiddeld 280 euro neer, maar de betere plaatsen kosten duizenden dollars. De finale in Melbourne wordt jaarlijks door zo’n honderdduizend mensen bezocht. Het legt de stad plat – sinds 2017 is het een lokale feestdag. Het evenement is vergelijkbaar met de Super Bowl in de VS, inclusief optredens van internationale popsterren. Dit jaar: de Amerikaanse rapper Snoop Dogg.
Het laatste kwartier is aangebroken voor de wedstrijd tussen de Sydney Swans en de Greater Western Sydney Giants. Opnieuw stijgt gejoel op uit het stadion. Een van de spelers doet een ‘speccy’, afgekort van ‘spectaculair’. Hij springt metershoog in de lucht en zet zich af op de schouders van een tegenstander om de bal te vangen. Het gejuich is oorverdovend als de Swans er met de overwinning vandoor gaan.
Ondanks de immense populariteit in Australië, is Australian football nog niet grootschalig opgepikt in andere landen. Als het aan supporter Arezo ligt, blijft het zo. „Het is fijn dat er een sport is die echt helemaal Australisch is.”
Sommige sporten zijn razend populair in maar één land of regio. Correspondenten van NRC maakten wereldwijd een rondje langs uitzonderlijke velden, banen en hallen. Wat maakt een sport historisch en nationaal erfgoed?
Source: NRC