Terwijl de opwarming van de aarde lijkt te versnellen en de poolgebieden het snelst opwarmen van allemaal, blijkt er op de Noordpool iets geks aan de hand. Daar smelt de ijskap juist langzamer dan verwacht.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Inmiddels zit er geen enkele duidelijke lijn meer in het jaarlijkse krimpen en smelten van het noordpoolijs, constateren Britse wetenschappers in vakblad Geophysical Research Letters. Het ijs smelt elke zomer wel terug tot pakweg 4 miljoen vierkante kilometer, maar van een verdere afname is nauwelijks sprake.
‘Het is goed om te vertellen dat dit gebeurt. Anders horen mensen dit straks van iemand die het te kwader trouw inzet om ons solide begrip van klimaatverandering te ondermijnen’, zegt Andrew Shepherd van de Universiteit van Northumbria, zelf niet betrokken bij de analyse, in een reactie.
Daarvoor is het echter al te laat: pesterig wijzen klimaatsceptici erop dat er momenteel ’s zomers méér ijs op de Noordpool ligt dan in 2012, het jaar met het minste ijs.
De smeltpauze heeft een tamelijk logische verklaring, aldus de onderzoekers onder leiding van Mark England van de Universiteit van Exeter. Naar alle waarschijnlijkheid is er sprake van een toevallige, tijdelijke pauze door subtiele veranderingen in de zeestroming. Neuzend in een database van computersimulaties van de opwarmende aarde, vond England dat de smelt van de ijskap daarin ook zo’n één op de vijf keer tijdelijk stilviel – om daarna weer in versneld tempo verder te gaan.
Zoiets staat nu ook te gebeuren, verwacht England. Afgaand op de computersimulaties is er een kans van ongeveer 50 procent dat de pauze nog vijf jaar duurt en een kans van een op vier dat de pauze zelfs nog tien jaar aanhoudt. Maar daarna smelt het poolijs, althans in de simulaties, zo’n 15 procent sneller dan eerst.
Het noordpoolijs ligt gevoelig, alleen al vanwege de grote symbolische waarde van de uitgestrekte ijsmassa, een jaaggebied voor ijsberen. Twee jaar geleden ontdekten Zuid-Koreaanse onderzoekers dat er in 2030 al een kans van één op twintig is dat de noordpool in 2030 ’s zomers tijdelijk ‘ijsvrij’ wordt. Er ligt dan nog wel één miljoen vierkante kilometer drijfijs.
De hoeveelheid ijs die aan het eind van de zomer overblijft, voordat de winter inzet en het ijs weer aangroeit, is vandaag de dag ongeveer half zo klein als in 1979, toen de precisiemetingen begonnen. Tussen 2000 en 2012 leek de smelt steeds harder te gaan. Dat ‘voedde voorspellingen die achteraf gezien overdreven alarmistisch overkomen, dat de noordpool al voor 2020 zijn eerste ijsvrije zomer zou beleven’, erkent England.
In het recordjaar 2012 smolt het ijs ’s zomers terug tot 3,18 miljoen vierkante kilometer, een oppervlak iets kleiner dan West-Europa. Nu is dat niet minder, maar ligt er aan het eind van de zomer juist een ijsplak zo groot als Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië méér dan in 2012. Verraderlijk om je daarmee rijk te rekenen, waarschuwen de onderzoekers. Na de pauze ‘is de kans op een sneller-dan-gemiddelde smelt verhoogd’.
Niemand had dat vijftien jaar geleden voorzien, schrijft de groep. ‘Gezien vanuit 2007 of 2012, na alweer een jaar van recordverlies van ijs, zou het een dappere persoon vergen om te voorspellen dat een langdurige vertraging van het ijsverlies om de hoek lag.’ Terwijl ‘de huidige pauze volledig in overeenstemming is met de beste modelsimulaties’, benadrukt de groep.
Klimaatwetenschappers hebben slechte ervaringen met toevallige pauzes in het opwarmende klimaat. Na het destijds recordhete jaar 1998, bleef de gemiddelde wereldtemperatuur ruim tien jaar lang min of meer constant.
Dat ‘hiaat’ in de opwarming werd vooral door tegenstanders van klimaatbeleid breed aangegrepen om te betogen dat de klimaatwetenschap het volkomen verkeerd had met zijn verhaal over de door de mens opgewekte opwarming. Totdat de temperatuur in 2014 weer versneld omhoog begon te schieten en de hiaat gewoon toeval bleek.
Er is overigens meer dat de smelt van de noordpool kan afremmen, noteren de Britten. Zoals het vertragen van de Noord-Atlantische zeestroming, die warmte transporteert van de evenaar naar het noorden. Afgelopen jaren vonden wetenschappers diverse aanwijzingen dat die stroming inderdaad lijkt te verzwakken.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant