Het was bijna een jaar stil rond een omstreden Europees wetsvoorstel tegen online kindermisbruik. Maar huidig EU-voorzitter Denemarken, zelf groot voorstander van de wet, heeft het weer op de agenda gezet. Tegenstanders zijn bang dat de wet er nu alsnog komt.
Na eerdere vruchteloze pogingen van onder andere België en Hongarije probeert nu Denemarken dwarsliggende EU-landen over de streep te trekken. Er is een kans dat het Denemarken het dit keer wel lukt.
Duitsland heeft namelijk sinds begin dit jaar een nieuwe regering waardoor er in dat land een andere politieke wind waait. Als gevolg daarvan staat het Duitse verzet tegen het Europese wetsvoorstel tegen online kindermisbruik op losse schroeven. Daardoor bestaat de kans dat de Raad van de Europese Unie het voorstel al in oktober aanneemt.
Verschillende EU-lidstaten, waaronder Nederland, vinden het wetsvoorstel dat op tafel ligt veel te ver gaan. Zij hebben grote zorgen over onder meer de privacy van Europeanen. De dwarsliggende landen vormen al ruim drie jaar een zogenoemde blocking minority, een klein groepje dat nog tegen is.
Om de Duitsers over de streep te trekken, stelt Denemarken voor de aanpak van digitaal kinderlokken (ook wel grooming genoemd) voorlopig uit de wettekst te schrappen. Om grooming op te sporen moeten namelijk naast foto's en video's ook de inhoud van berichten gescand worden. Dat gebeurt bijvoorbeeld op teksten zoals "ben je alleen thuis?" of "zijn je ouders thuis?". Dat vond Duitsland (en ook Nederland) veel te ver gaan.
Als Duitsland instemt met het Deense compromis, dan is er mogelijk voldoende steun voor het wetsvoorstel. De onderhandelingen over het wetsvoorstel gaan dan de volgende fase in.
Nederland is al sinds het begin tegen het Europese wetsvoorstel. Als de wet wordt aangenomen, moeten bijvoorbeeld WhatsApp, Facebook, Instagram en TikTok hun diensten zo inrichten dat verspreiding van beelden van kindermisbruik onmogelijk is. Als een bedrijf geen maatregelen neemt of als die maatregelen niet werken, kan Brussel een zogenoemd detectiebevel opleggen.
Bedrijven die een detectiebevel opgelegd krijgen, moeten alle foto's en video's die je verstuurt controleren op beelden van kindermisbruik. Als het bedrijf verdachte beelden aantreft, moet het dat vervolgens aan Brussel melden.
"Als je verdacht wordt van een misdaad, kan een officier van justitie besluiten jouw telefoon- en internetverkeer af te luisteren", stelt Rejo Zenger van privacyorganisatie Bits of Freedom. "Maar als deze wet er komt, kan bijvoorbeeld WhatsApp gedwongen worden mee te kijken met alle berichtjes die iedereen verstuurt. Dus ook van mensen die helemaal nergens van verdacht worden."
Onder andere Bits of Freedom en Offlimits, een expertisecentrum rond online kindermisbruik, zien liever dat de wet helemaal van tafel gaat gaat. "Er wordt nu al jaren gebakkeleid over de controversiële details van het wetsvoorstel, terwijl de aanpak van het probleem niet kan wachten", zegt Robbert Hoving van Offlimits.
Hoving acht de kans groot dat de wet op basis van het huidige voorstel er nooit komt. Dat komt doordat het Europees Parlement ook erg kritisch is over het wetsvoorstel. Het kwam zelfs met een alternatief voorstel. Daardoor wordt in de ogen van Hoving nu onnodig veel tijd verspild.
In Nederland wordt online kindermisbruik al op verschillende manieren aangepakt. Er is een meldpunt voor beelden met kindermisbruik, dat gemachtigd is de beelden te controleren en te registreren in een wereldwijde database.
Daarnaast is er een preventiecentrum voor mensen die beelden van kindermisbruik bekijken. Verder is er een hulporganisatie voor misbruikslachtoffers.
Die Nederlandse aanpak tegen online kindermisbruik is volgens Hoving een goed voorbeeld, maar leidt niet tot de massasurveillance van alle Europeanen die ontstaat door het Europese wetsvoorstel. De Nederlandse aanpak en verschillende andere Europese initiatieven zou daarom volgens hem een basis kunnen vormen voor een nieuw en ander Europees wetsvoorstel.
Versleutelde chatapps, zoals Telegram en WhatsApp, zorgen er volgens Defence for Children voor dat de verspreiding van kindermisbruik vaak onder de radar blijft. Terwijl dat juist de plekken zijn waar volgens die stichting veel misbruikmateriaal wordt gedeeld.
Daarom staat Defence for Children wel achter het Europese wetsvoorstel. Berichten kunnen dan voor het versturen al gecontroleerd worden. De organisatie ziet in de wet een goede aanvulling op de al bestaande aanpak van online kindermisbruik.
"Bedrijven als Google, Microsoft en Facebook controleren berichtenverkeer en bestandsuploads nu al vrijwillig op de aanwezigheid van misbruikbeelden", zegt Mylène Tabernal van Defence for Children. Maar de regels voor vrijwillige detectie werken niet voldoende. Europese wetgeving zou volgens de stichting de grenzen juist beter definiëren dan nu het geval is.
Source: Nu.nl economisch