Inflatie bestrijden Centrale bankiers uit de hele wereld zijn deze dagen bijeen in Jackson Hole. Hun jaarlijkse bijeenkomst staat onbedoeld in het teken van de onafhankelijkheid van de Fed. Want die ligt onder vuur.
Voorzitter van de Amerikaanse centrale bank Jerome Powell eind juli in Washington DC. President Trump valt hem geregeld aan omdat hij de rente niet wil verlagen. Foto Jonathan Ernst/Reuters
Ze lieten het in juni al zien op de jaarvergadering van de Bank voor Internationale Betalingen in Basel. Een maand later toonden ze het opnieuw in Portugal, bij de traditionele Sintra-bijeenkomst van de Europese Centrale Bank. En deze week betuigen centrale bankiers uit de hele wereld opnieuw publiekelijk en collectief hun steun aan hun Amerikaanse collega Jerome Powell, op het jaarlijkse congres van ‘zijn’ Federal Reserve in Jackson Hole, Wyoming. Want als centrale bankiers het over één ding eens zijn, dan is het wel dat de onafhankelijkheid van hun instituten boven elke twijfel verheven moet zijn.
En juist die onafhankelijke rol van de centrale bank staat sinds de herbenoeming van president Donald Trump permanent ter discussie. Powell is nota bene door Trump zelf in diens eerste termijn benoemd als voorzitter van het Amerikaanse stelsel van centrale banken, maar de president laat geen mogelijkheid onbenut om zijn onvrede over Powell te uiten. De Fed moet de rente verlagen, vindt de president, om Trumps „succesvolle” economische beleid te ondersteunen.
De huidige Fed-rente ligt op een bandbreedte tussen de 4,25 en 4,5 procent, de inflatie in de VS bedraagt nu 2,7 procent. Die rente moet „drie procentpunten lager”, zei Trump in juli nog. Meneertje Altijd Te Laat, noemt hij Powell laatdunkend. Meermaals heeft Trump gedreigd Powell te ontslaan om daar vervolgens weer op terug te komen, om er daarna opnieuw mee te dreigen.
Powell, wiens voorzitterschap in mei 2026 afloopt, kan formeel niet ontslagen worden door de president, dat kan alleen als er aantoonbaar wanbeleid is gevoerd. Trump probeert dat Powell op alle mogelijke manieren voor de voeten te werpen, zoals recent nog toen hij aan de hand van gefabriceerde cijfers de Fed-baas verweet de kosten voor de verbouwing van het hoofdkantoor in Washington uit de hand te hebben laten lopen.
En niet alleen Powell staat onder druk. Deze week riep Trump nog om het aftreden van een andere Fed-bestuurder, Lisa Cook. Zij zou volgens onbevestigde berichten hypotheekfraude hebben gepleegd. Zijzelf zegt de benodigde documenten bij elkaar te zoeken om haar onschuld te bewijzen, maar Trump riep al om haar vertrek. Mocht hij haar weg krijgen, dan kan hij Cook vervangen door een meer regeringsgezinde Fed-bestuurder. Het ministerie van Justitie maakte donderdag bekend een onderzoek te beginnen naar Cook. In een brief aan Powell moedigde het ministerie hem aan Cook uit de raad te verwijderen.
Trump schoof ook al zijn belangrijkste economisch adviseur Stephen Miran naar voren als tijdelijk opvolger van de vorige maand vroegtijdig vertrokken Fed-bestuurder Adriana Kugler. Trumps loyalisten in de Senaat doen er alles aan om de benoeming van Miran erdoor te drukken nog voor de eerste reguliere rente-vergadering op 16 september, in de hoop dat hij helpt een renteverlaging erdoor te krijgen.
Er staat dus nogal wat op het spel de komende tijd, en dat hangt als een schaduw over de bijeenkomst in Jackson Hole. Officieel is het thema van de jaarlijkse bijeenkomst deze keer ‘Arbeidsmarkten in transitie: demografie, productiviteit en macro-economisch beleid’, maar het echte thema is de onafhankelijkheid van centrale bankiers.
In een afscheidsinterview eerder deze zomer legde scheidend DNB-president Klaas Knot helder uit waarom een onafhankelijke centrale bank van cruciaal belang is. Pas bij totale onafhankelijkheid van de centrale bank, kan een centrale bankier geloofwaardig claimen dat hij de inflatie zal kunnen beteugelen, legde Knot uit. „In de jaren zeventig geloofde niemand dat de centrale bank [in de VS] bereid en geschikt was om die inflatie terug te dringen. Iedereen had gezien hoe president Nixon de Fed daarvoor onder druk had gezet om de rente te verlagen.”
Het kostten de VS daarna vele jaren en een forse recessie om de inflatie onder controle te krijgen. De herstelde onafhankelijkheid van de Fed bracht het vertrouwen in de slagkracht van de centrale banken terug. Knot: „Na de inflatieschok van de afgelopen jaren twijfelde niemand aan de centrale banken. De verwachtingen over toekomstige inflatie bleven laag, ondanks de hoge inflatie van het moment zelf.”
Hoogtepunt van ‘Jackson Hole’ is altijd de speech op vrijdag van de voorzitter van de Fed. Analisten en beleggers proberen uit Powells woorden te destilleren wat er de komende tijd met de rente gaat gebeuren. De belaagde Powell, die zich volgens een analyse in The Wall Street Journal niet laat afleiden door de beschietingen van de president en koersvast op de inhoud blijft sturen, staat ook wat dat betreft voor een lastige taak. Want juist Trumps economisch beleid is nou niet bepaald eenduidig. Vooral het snel oplopende tekort op de staatsbegroting en de historisch hoge importheffingen die de president aan de rest van de wereld heeft opgelegd, veroorzaken problemen. De inflatie is in de VS daardoor ook hoger dan in Europa, en hoewel de inflatie in juli een pas op de plaats laten zien, is allerminst zeker dat de inflatie op dit niveau blijft hangen. Tegelijkertijd valt de banengroei in de VS al een tijdje tegen, en de Fed kijkt voor zijn rentebesluiten naar zowel de inflatie als naar de werkgelegenheid.
Na de laatste inflatiecijfers gingen marktpartijen en analisten er van uit dat de Fed bij de eerste reguliere bijeenkomst volgende maand de rente zou verlagen. Maar juist het dubbele signaal dat van lage banengroei en hardnekkige inflatie uitgaat, maakt zo’n stap allerminst zeker.
Voor Powell en zijn collega’s is het rentebeleid op korte termijn deze keer hun minste zorg. Welke keuze ze ook maken, die zal op harde cijfers gebaseerd zijn. Dát ze het op die gronden ook kunnen blijven beslissen, is wat Jackson Hole echt moet opleveren.
Wat kunnen we verwachten van weer vier jaar Trump?
Source: NRC