Abortus In het nieuwste seizoen van Nederlandse dramaserie ‘Dertigers’ zit een abortus: hoe waarheidsgetrouw moet een abortus in series zijn?
Scène uit de dramaserie ‘Dertigers’. Foto Maryam Touzani
In het nieuwste seizoen van Nederlandse dramaserie Dertigers is Suus ongewenst zwanger. Ze wil een abortus en deelt dat liever niet met haar partner Reza. Dat mag, einde discussie. Wat niet mag en wat wel gedaan wordt in Dertigers, volgens enkele organisaties binnen de Vrije Keuze Coalitie, is de partnerwens boven het zelfbeschikkingsrecht van de zwangere plaatsen. De Vrije Keuze Coalitie, een collectief dat opkomt voor abortusrechten, zegt dat de scènes met de abortusarts in Dertigers niet in lijn zijn met het medische protocol, zoals dat in de ‘echte’ wereld van kracht is. De wens van partners mag nooit voorwaardelijk zijn voor een abortus, wel ondersteunend.
Daarom riep deze week de Vrije Keuze Coalitie BNNVARA, producent van Dertigers, op de scènes te rectificeren. Dertigers is een fictieve dramaserie over een groepje dertigers en hun dagelijkse leven in regio Utrecht. Maar hoe feitelijk moet fictie zijn?
BNNVARA laat desgevraagd weten uitgebreid onderzoek te hebben gedaan naar abortus. Daarvoor belde de omroep met Fiom, een expertisecentrum voor ongewenste zwangerschap. Maar Fiom geeft aan dat de uitwerking van de scènes niet in lijn is met de informatie die het gegeven heeft.
Maar moet een fictieserie per se feitelijk kloppen? Volgens BNNVARA hebben fictieseries een ruime mate van artistieke vrijheid. Series zijn er, laat de omroep weten, om maatschappelijke thema’s invoelbaar te maken. Ze hoeven daarom niet een exacte weergave van medische protocollen te zijn. „Dit betekent dat je bij een dramaserie zoals Dertigers niet kunt spreken over ‘feitelijke onjuistheden’ op een wijze zoals je dat zou doen bij een documentaire of een informatief programma”, aldus BNNVARA.
Voor dr. Peter Leusink, huisarts en NVVS-seksuoloog en één van de initiatiefnemers van de brief aan BNNVARA, dragen series wel de verantwoordelijkheid dat belangrijke context feitelijk klopt. Ook al geldt dat niet voor alle series: voor fantasy of sciencefiction gelden andere regels, maar Dertigers is een dramaserie en daarom doet de verhaalwereld van Dertigers een beroep op de belevingswereld van de kijker, zegt Leusink. „We hebben het over Nederland, in deze tijd met jonge mensen. Alles klopt in de serie: het schoolsysteem, het geldsysteem, de infrastructuur. Het dramatische is daar waar het schuurt tussen personages.”
Een drama waar alles feitelijk klopt, is niet leuk om naar te kijken. Wel kun je nadenken over wie onjuiste feiten deelt en waarom. Zo zegt Leusink: „Reza, de partner van Suus, zou wel kunnen zeggen dat Suus geen abortuspil moet nemen omdat hij ergens gelezen heeft dat het levensgevaarlijk is. Dat recht heeft een dramaserie en daar mag het schuren.” De abortusarts in de context van Dertigers heeft volgens Leusink een ‘feitelijke status’. „Kijkers nemen voor zoete koek aan wat zo’n arts doet.”
Fiom is bovendien van mening dat als niet alles gebaseerd is op de werkelijkheid, een melding in de aftiteling, samen met een doorverwijzing naar een platform zoals Fiom of Infopunt Onbedoeld Zwanger, belangrijk is. „Zo blijft er ruimte voor creativiteit, maar krijgen vrouwen ook de juiste informatie om een weloverwogen keuze te kunnen maken.”
Daarom moeten we zorgvuldig zijn in de weergave van abortus in series, juist in een tijd waar abortusrechten onder druk staan, niet alleen in de Verenigde Staten maar ook in Europa, zeggen experts van Rutgers en Lara Billie Rense die presentator was van Mediastorm, een televisieprogramma over beeldvorming en de media. De invloed van series en films op het wereldbeeld van mensen is volgens hen groot. Misinformatie kan een eigen leven gaan leiden. „Uit onderzoek blijkt dat mensen leren via series en films, vaak zonder zich bewust te zijn dat informatie niet klopt. En soms weegt beeldvorming zwaarder dan feitelijke kennis”, zegt Rense.
Waar fictie begint en feit eindigt, is een grijs gebied. Dat zou geen excuus, maar juist een motivatie moeten zijn om thema’s zoals abortus met zorg neer te zetten. Als je ongewenst zwanger raakt, kan je natuurlijk het internet opgaan en betrouwbare bronnen zoals het Fiom raadplegen, maar je kan ook voortbouwen op de kennis die je al hebt omdat je het ooit in een dramaserie zag. Sterker nog, je beeld van abortus opgedaan door de media kan voorkómen dat je ooit de website van het Fiom bereikt als je in zo’n situatie verkeert, omdat je niet beter weet. Daarom is het des te belangrijker dat figuren zoals fictieve artsen zo veel mogelijk handelen naar hoe het er echt aan toe gaat. Op naar een baas in eigen buik, in fictie en daarbuiten.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC