In het verkiezingsprogramma van JA21 is de hand zichtbaar van het nieuwe partijkopstuk Ingrid Coenradie. Ook dienen de VS als inspiratiebron: de partij van lijsttrekker Joost Eerdmans wil in navolging van Elon Musk de bezem halen door het overheidsapparaat.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
JA21 wist in 2023 ternauwernood een zetel te halen, maar de zelfverklaarde ‘brede conservatief-liberale partij’ hoopt dit keer op de steun van teleurgestelde PVV-kiezers. Zonder de naam van de electorale rivaal te noemen, probeert de partij in het nieuwe verkiezingsprogramma meteen het verschil duidelijk te maken: ‘Geen gratis bier, gouden bergen of gemakzuchtige oneliners, maar uitgewerkte plannen voor een veilig, welvarend en sterk Nederland.’
Het binnenhalen van ex-staatssecretaris Ingrid Coenradie, die nationale bekendheid vergaarde dankzij clashes met haar voormalige partijleider Geert Wilders, heeft JA21 een sprongetje bezorgd in de peilingen naar zo’n vijf tot negen zetels. Toch ontstond er ook al snel verwarring. Coenradie verklaarde tegen Nieuwsuur de islam ‘prima’ te vinden, terwijl JA21-medeoprichter Annabel Nanninga sinds jaar en dag waarschuwt voor die religie. Wilders greep de uitlatingen van Coenradie meteen aan om JA21 op X snerend om te dopen tot ‘JA66’.
Het nieuwe verkiezingsprogramma lijkt een balanceeract tussen de opvattingen van Coenradie en Nanninga, waarbij de toon in vergelijking met de vorige verkiezingen iets is afgezwakt. Was de multiculturele samenleving in 2023 volgens JA21 nog ‘mislukt’, functioneert die nu ‘zeer moeizaam’.
De term ‘islamisering’ is helemaal geschrapt, terwijl er juist iets meer aandacht is voor discriminatie. ‘JA21 wil geen samenleving waarin mensen louter op grond van hun afkomst of achtergrond worden gehinderd om het beste uit zichzelf te halen en maximaal bij te dragen aan onze maatschappij.’
Een ander deel van Nanninga’s kritiek op de islamitische cultuur (‘die kent nu eenmaal schadelijke opvattingen over vrouwen, homoseksuelen en joden’, aldus het JA21-programma) is wel overeind gebleven. De partij wil bovendien de vrijheid van onderwijs voor islamitische scholen ter discussie stellen, al wordt niet helemaal duidelijk wat er concreet moet gebeuren.
De hand van Coenradie is ook terug te zien in de ruime aandacht die besteed wordt aan voor haar belangrijke thema’s als huiselijk geweld, vrouwenveiligheid en femicide. Verder blijft de nadruk bij JA21 als vanouds liggen op een streng asielbeleid en minder arbeidsmigratie. Internationale verdragen moeten worden aangepast, er dienen meer grenscontroles te komen, het EU-migratiepact is nog te soft en de opvang van vluchtelingen moet volledig ‘in de regio’ plaatsvinden.
In het verkiezingsprogramma wordt er fijntjes op gewezen dat het vorige rechtse kabinet met de PVV amper iets voor elkaar heeft gekregen. ‘JA21 heeft de juiste ideeën en mensen om eindelijk door te pakken’, zo luidt de boodschap aan teleurgestelde rechtse kiezers.
Tegelijkertijd schrikt de partij terug voor al te stellige beloftes. Twee jaar geleden werd er nog ‘een tijdelijke asielstop’ aangekondigd in het verkiezingsprogramma. Na het onvermogen van de PVV om dat te regelen, zegt JA21 nu nog slechts ‘toe te werken naar een asielstop’.
De partij van Eerdmans combineert harde asielplannen met een onversneden rechtse economische agenda. Zo wil JA21, dat haar plannen laat doorrekenen door het CPB, een kleiner, goedkoper en minder bemoeizuchtig overheidsapparaat.
Een ‘minister van Overheidsefficiëntie en Autonomie’ moet dat gaan regelen. De parallellen met het door Elon Musk opgezette en inmiddels beruchte Department of government efficiency (Doge) in de VS vallen op, al zijn er daar volop twijfels over hoe efficiënt de motorzaag van de techmiljardair is geweest.
Dat JA21 flink moet snijden in overheidsuitgaven staat in elk geval vast: de partij wil een streng begrotingsbeleid voeren, maar schermt tegelijkertijd met forse belastingverlagingen. De erf- en schenkbelasting wordt afgeschaft, de overdrachtsbelasting voor particulieren woningen vervalt en de vennootschapsbelasting wordt een vlaktaks van 20 procent.
JA21 wil dat onder andere financieren door verder te bezuinigen op asiel, ontwikkelingssamenwerking, toeslagen en het in toom houden van de zorgkosten, bijvoorbeeld via het terugdraaien van de voorgenomen verlaging van het eigen risico.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant