Wekenlang verzet van Democraten mocht niet baten. Met de herindeling van de kiesdistricten in Texas krijgt president Donald Trump zijn zin: vijf extra congreszetels, waarmee hij een meerderheid in 2026 wil veiligstellen. ‘Oneerlijk en on-Amerikaans!’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Nicole Collier blijft haar vraag herhalen. ‘Meneer de voorzitter’, wil de Texaanse Democraat weten. ‘Als ik nu de zaal uitloop, word ik dan gearresteerd?’ Een vraag die je niet dagelijks hoort in de Amerikaanse politiek. Maar het antwoord blijft uit. ‘U moet hier blijven’, reageert de Republikeinse voorzitter slechts. ‘U kunt niet vertrekken.’
Drie dagen heeft Collier het statige parlementsgebouw in Austin niet verlaten. Haar matras is net opgeborgen. Het Congreslid eet, slaapt, lééft hier. Onder dwang. Want niks mag de stemming straks in de weg staan.
Donald Trump heeft de Republikeinen van Texas opdracht gegeven – hoogst ongebruikelijk – om hun electorale kaart te hertekenen buiten de vaste cyclus om. Een geitenpaadje. Met vijf nieuwe zetels hoopt Trump zijn Republikeinse meerderheid in het Congres in 2026 veilig te stellen. Twee weken lang dwarsboomden de Texaanse Democraten dit plan. Zij ontvluchtten letterlijk hun staat, om de Republikeinen een quorum te ontzeggen.
Deze week keerden ze terug – en nu kúnnen ze niet meer weg. De Congresleden mogen het Capitool slechts verlaten wanneer ze tekenen voor een politie-escorte die hen overal volgt, tot aan de voordeur, dwars door de supermarkt. Zodat ze niet weer verdwijnen.
Collier en vijf anderen weigerden. Sindsdien zitten zij opgesloten, onder de gouden kroonluchters van de plenaire zaal.
‘We hebben een quorum’, hamert de Republikeinse voorzitter woensdag. ‘Wij kunnen tot stemming overgaan!’ Gewapende agenten in groene uniformen bewaken de deuren. De Republikeinen klappen en juichen. Zij overstemmen, voor even, de kreten van honderden demonstranten op de gang.
De nieuwe kieskaart van Texas, afgelopen week onthuld, verandert de grootste staat van het Amerikaanse vasteland in een duizelingwekkende mozaïek. Met de praktijk van ‘gerrymandering’ worden kiesdistricten zo hertekend dat ze de kansen van één partij vergroten. Het resultaat: grenzen die kriskras kronkelen over de geografie.
In Texas beïnvloeden de Republikeinen hun kansen door delen van metropolen Houston, Austin en Dallas, divers en Democratisch, te voegen bij witte, traditioneel Republikeinse stukken platteland. Zo verwateren zij de progressieve en gekleurde stem.
Deze nieuwe kaart was een eis van president Trump, die de oude oneerlijk noemt. Republikein Todd Hunter, de lokale initiatiefnemer, windt in Austin geen doekjes om diens overwegingen. ‘Het doel van dit plan is simpel’, aldus het Congreslid woensdag. ‘Zorgen dat de Republikeinen beter scoren.’
Stemmen kaatsen over marmer. Tientallen demonstranten zingen in koor op de gang van het Capitool. In hun midden fungeert Idona Griffith (74), gepensioneerd muziekdocent, als voorganger en dirigent. ‘Fighting for democracy’, zingt ze op de melodie van het klassieke Amerikaanse protestlied ‘I Shall Not Be Moved’. Stevige halen langs haar gitaar. ‘Fighting for our freedom!’
Achter haar houden de 30-jarige Ruth Hernandez en haar drie kinderen zelfgeknutselde bordjes omhoog met in glitterletters ‘Let Her Out’: bedoeld voor Nicole Collier, het in de plenaire zaal opgesloten Congreslid.
Griffith is blij met de opkomst vandaag. ‘Maar het is ook verdrietig’, zegt ze, wanneer op de traptreden weer tot adem komt. ‘De meeste Texanen willen dit helemaal niet, maar niemand die deze Republikeinen tegenhoudt.’
De Democraten hebben gedaan wat ze konden. Wekenlang bleven de Congresleden weg, tijdelijk gehuisvest in Democratische staten als New York en Maryland, om een stokje te steken voor de stemming. Volgens de Grondwet van Texas moet daarvoor minstens tweederde van de vertegenwoordigers present zijn.
Aan dat verzet kleeft een flink prijskaartje. Op afwezigheid staat in Texas een boete van 500 dollar, per vertegenwoordiger, per dag. De schade liep al gauw in de honderdduizenden dollars. Onhoudbaar.
Terug in het Capitool, draaiend op hun leren stoelen en met een politie-escort wachtend op de gang, resteert de Democraten nog één laatste tactiek: vertragen. En dat doen ze. Een sessie die in een flits voorbij had kunnen zijn, rekken de Democraten woensdag urenlang op. Tientallen vragen, twaalf kansloze amendementen en minstens zoveel geëmotioneerde toespraken.
‘Dit is Donald Trumps kaart’, fulmineert John Bucy. ‘Omdat Trump weet dat kiezers zijn plannen afkeuren.’ Volgens een partijgenoot is de herindeling ‘oneerlijk, on-Amerikaans en on-Texaans’. Democraat Ron Reynolds: ‘De geschiedschrijving zal oordelen over de mensen die hier beslissen.’
De Republikeinen zitten demonstratief onderuitgezakt, scrollend door hun telefoons. Ze hoeven niet te luisteren, weten zij. Wachten.
Texas vormt voor Trump het begin van een ambitieus plan. De president en zijn partij hopen de Amerikaanse electorale kaart drastisch te hervormen. Hierna komen conservatieve staten als Missouri, Indiana en Florida aan de beurt. Het succes van deze acties kan allesbepalend blijken. In de gepolariseerde Verenigde Staten kan een handjevol zetels al het verschil tussen een meer- of minderheid betekenen.
Hoewel ook de Democraten historisch gebruik maken van gerrymandering, goed zichtbaar op plekken als Wisconsin, probeert de partij die praktijk tegelijk al jaren in te dammen. ‘Burgers moeten hun politici kiezen’, aldus partijprominent Nancy Pelosi in 2021, nadat een wetsvoorstel tegen gerrymandering sneuvelde. ‘Politici behoren niet hun kiezers te selecteren.’
Maar in die houding komt langzaamaan verandering.
Steeds luidere stemmen in de partij, onder aanvoering van de Californische gouverneur Gavin Newsom, zeggen nu ‘vuur met vuur’ te willen bestrijden. ‘We kunnen niet slechts omstanders blijven’, aldus Newsom. ‘Donald Trump heeft ons uitgedaagd en wij slaan terug.’
Deze donderdag stemt het Huis van Afgevaardigden in Sacramento over een nieuwe Californische kieskaart. Die is door Newsom hertekend met het expliciete doel om de vijf nieuwe Republikeinse districten in Texas te neutraliseren met vijf Democratische. Eén verschil: in Californië wordt die kaart komende november ook nog aan de kiezer voorgelegd.
Een hamerslag galmt door de debatzaal. Na acht uur rekken en trekken, zit het erop in Austin. Er moet toch echt worden gestemd. Met zichtbare tegenzin sjokken de Democraten terug naar hun bureaus en drukken hun knoppen in. Op een houten scorebord aan de wand springt achter alle namen lampje aan. Rood of groen.
Alle Democraten stemmen tegen, de Republikeinen vóór. Trumps kaart is erdoor. Deze donderdag zal de Texaanse Senaat in Texas nog stemmen, waarna gouverneur Greg Abbott definitief zijn handtekening zal zetten.
Buiten verdwijnen de Republikeinse Congresleden zwijgend door een haag woeste demonstranten, op naar de uitgang. Maar het boegeroep maakt al snel plaats voor gejuich. Daar komt Nicole Collier, voor het eerst in drie dagen, door de klapdeuren tevoorschijn.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant