Historische thriller ‘Eden’ gaat over mysterieuze verdwijningen en een dode rond het Galapagos-eiland Floreana. De te lange film lijkt gehavend uit de montage gekomen. Ligt er na rigoreuze hermontage een meesterwerk in verscholen?
Vanessa Kirby speelt de hoofdrol in ‘Eden’. Beeld Jasin Boland
De ‘Galapagos Affaire’ is een fascinerend mysterie. Op 27 maart 1934 verdween een avonturierster die zichzelf barones Eloise de Wagner-Bosquet noemde met haar minnaar Robert Phillipson spoorloos van het eiland Floreana. Haar tweede ‘toy boy’ Rudolf Lorenz werd gemummificeerd op een ver eiland teruggevonden. Rond die tijd stierf nog een bewoner aan het eten van bedorven kip.
Eden. Regie: Ron Howard. Met: Jude Law, Vanessa Kirby, Daniël Bruhl, Sydney Sweeney, Ana de Armas. 130 min.
Moorden? Zo ja, door wie dan? De affaire werd in 2014 opgerakeld in een documentaire en krijgt nu in Eden van regisseur Ron Howard een Hollywoodbehandeling.
Wat is het geval? Op het Galapagos-eiland Floreana vestigt zich in 1929 de Duitser Friedrich Ritter, die de wereld in populaire brieven een natuurlijke, vegetarische en pacifistische levenswijze voorspiegelt – zijn aan MS lijdende vrouw Dore Strauch hoopt hij te genezen via meditatie. Ritter werkt aan een radicale filosofie om de mensheid te redden: iets Nietzscheaans, met lijden en loutering. Zijn Duitse fan Heinz Wittmer, een oorlogsveteraan uit de loopgraven van Verdun, reist met zijn jonge vrouw Margret – en in de film ook een aan tuberculose lijdend zoontje – naar Floreana. Ritter, die liever kluizenaar blijft, werkt ze tegen, maar de Wittmers bouwen volhardend en nijver hun eigen paradijsje op.
Het evenwicht wordt verstoord door de komst van de theatrale ‘barones’ Eloise en haar toy boys. Zij beweerde een resort voor miljonairs te gaan bouwen en ‘keizerin’ van Floreana te zijn. Haar liederlijke, polyamoureuze en verwende levensstijl gaan – in de film althans – gepaard met gestook, geweld, diefstal en parasitair gedrag.
Een heksenbrouwsel aan resonerende thema’s in de jaren dertig van apocalyptische angst, oprukkend fascisme en utopische terug-naar-de -natuur- idealen. En er bovenop nog Darwin, die op de Galapogas-eilanden het bewijs voor zijn evolutietheorie vond.
Regisseur Ron Howard maakt er in Eden een topzwaar, onevenwichtig en in zijn 130 minuten te lang epos van. Aan zijn fraaie, ascetische beelden ligt het niet, aan de acteurs zeker niet. Die gaan een zinderend duel aan: Jude Law als verbeten misantroop Ritter, Vanessa Kirby als zijn bittere vrouw, Daniël Bruhl als ernstige kleinburger Heinz Wittmer en Sydney Sweeney als diens jonge, taaie bruid Margret Wittmer die inderdaad goede genen blijkt te hebben. Ana de Armas steelt de show als barones, een monsterlijk manipulerende, narcistische fabulant.
Eden is zwaar gehavend uit de montage gekomen; hij zit vol overbodige momenten, non sequiturs en losse eindjes naar kennelijk geschrapte zijpaden. Op een scène van bijna absurde intensiteit – Margret Wittmers spoedbevalling tussen schuimbekkende wilde honden terwijl de toy boys van de barones haar conserven stelen – volgt niets. Eden mist flow en focus. En toch fascineert hij: je vermoedt dat er na rigoreuze hermontage misschien zelfs een meesterwerk in verscholen ligt.
Al stelt de kleinburgerlijke moraal wat teleur. Beelden van worstelende reptielen, aalscholvers en krabben suggereren een nietsontziende sociaal-darwinistische overlevingsstrijd. Tegenover een steriele, elitaire intellectueel en een decadente femme fatale blijven de solide waarden van de middenklasse ongeschonden overeind: de zin van het leven is huisje, boompje, beestje. Eden is een verknipte versie van The Swiss Family Robinson.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC