De wetenschapsredactie beantwoordt vragen die lezers bezighouden. Deze week: als iedereen de airco laat blazen, wordt het buiten dan warmer?
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Een toren airconditioners van 90 kilometer hoog, van hier tot de grens van het heelal. Dat is wat je zou zien als je alle 300 duizend airco’s die alleen al dit jaar in Nederland worden geïnstalleerd zou opstapelen. Zo'n een op de drie Nederlanders heeft een vaste of mobiele airco in huis en ongeveer 30 procent overweegt er een aan te schaffen, volgens een peiling van Milieu Centraal.
Maar wat doen al die airco’s met de buitentemperatuur? Airconditioners blazen immers warme lucht naar buiten. Anderzijds: binnen wordt het koeler. Zo’n airco verplaatst slechts warmte, die bovendien verwaait, dus waarom zou dat de stad warmer maken?
Toch is ‘warmer’ het juiste antwoord, vertelt Bert Heusinkveld, onderzoeker meteorologie en luchtkwaliteit aan de Wageningen Universiteit. Een airco gebruikt immers stroom als hij warme lucht van buiten haalt en die koelt. ‘Daarbij komt enige extra warmte vrij, die hij weer naar buiten pompt. Dus zal een woonwijk iets warmer worden.’
Bovendien komt de warmte uit de airco snel en plaatselijk vrij, zegt bouwfysicus Roel Loonen (TU Eindhoven). ‘Zónder airco zou de warmte van je kamer worden opgenomen door de constructie en de isolatie van je huis, waaruit de warmte vervolgens heel geleidelijk wordt afgegeven als het buiten koeler wordt. Dat duurt dagen of weken, je merkt er niets van. Maar de buitenunit van een airco voegt warmte geconcentreerd in tijd en ruimte toe aan de buitenruimte.’
Heusinkveld noemt een studie uit de Amerikaanse stad Phoenix, waarbij men op de computer nabootste wat er met en zonder airco’s in die stad zou gebeuren, als twee derde van de stad een airco had. Overdag maakte het niets uit, ’s nachts scheelde het ongeveer een graad.
Een van Heusinkvelds studenten herhaalde het onderzoek in Amsterdam: ook daar zouden airco’s vooral de nachttemperatuur iets hoger houden, onder meer omdat warmte ’s nachts meer dan overdag boven de grond blijft hangen. ‘Het is een perverse cyclus’, zegt Loonen. ‘Het wordt warmer, de airco moet harder z’n best doen – en daardoor wordt het warmer.’
Daar komt bij: zo’n airco draait op elektriciteit die bij de opwekking CO2-uitstoot kan geven, die weer een beetje bijdraagt aan de opwarming van de aarde. En het apparaat bevat als koelmiddel meestal fluorkoolwaterstof (hfk’s), ook al een broeikasgas. Veel verstandiger dus om de warmte in huis tegen te gaan met luiken, gordijnen, woningisolatie en meer groen op straat. Zou je zeggen.
Maar dat is niet het hele verhaal, vertelt Heusinkveld. Veel airco’s (en warmtepompen) zijn immers dubbel te gebruiken: als airco in de zomer, en als verwarming in de winter. Dat heeft voordelen. Een slimme airco kan ’s zomers overdag het overschot aan goedkope zonne-energie gebruiken om het huis te koelen. ‘En ’s avonds zet je hem uit, zodat er geen gascentrale elektriciteit hoeft op te wekken.’
Wordt het eenmaal winter, dan is de airco een efficiënte verwarming, omdat hij direct lucht verwarmt, in plaats van eerst cv-water. Nog interessanter is de uitbreiding met ondergrondse ‘WKO-opslag’, ondergrondse opslag van warmte in de zomer en kou in de winter, die je vervolgens weer ’s winters respectievelijk ’s zomers kan gebruiken.
Zo wordt de airco spil in het huishouden, in plaats van verspiller. ‘Misschien is een airco die je combiketel vervangt wel de volgende stap in verduurzaming van je woning’, oppert Heusinkveld.
Zelf een vraag voor deze rubriek? Mail naar willenweten@volkskrant.nl
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant