2024 was het dodelijkste jaar voor hulpverleners ooit geregistreerd. Dat meldt Unicef op basis van cijfers van VN-hulporganisatie OCHA. Wereldwijd kwamen 383 hulpverleners om het leven, vooral in Gaza en Soedan.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De Verenigde Naties spreken van ‘een beschamende aanklacht tegen internationale passiviteit’, vooral omdat de daders van aanvallen op hulpverleners veelal vrijuit gaan. Voorlopige gegevens wijzen er volgens Unicef op dat het jaar 2025 nóg dodelijker dreigt te worden voor hulpverleners als er niet wordt ingegrepen.
Het aantal dodelijke slachtoffers onder hulpverleners lag vorig jaar 31 procent hoger dan een jaar eerder. Naast de vele doden raakten 308 hulpverleners gewond, werden er 125 ontvoerd en 45 gearresteerd of vastgehouden.
De meeste slachtoffers vielen in conflictgebieden waar de humanitaire situatie nijpend is. Gaza telde met 181 doden verreweg de meeste slachtoffers, gevolgd door Soedan (60). Ook in Oekraïne en de Democratische Republiek Congo werden veel incidenten gemeld.
Volgens de VN werden de meeste hulpverleners in 2024 omgebracht door ‘staatsactoren’, een verzamelterm voor strijdkrachten en andere organen die gelieerd zijn aan overheden. Zo kwamen in Gaza op 1 april 2024 zeven medewerkers van de hulporganisatie World Central Kitchen om het leven toen hun duidelijk gemarkeerde konvooi door Israëlische drones werd bestookt.
De VN-kinderrechtenorganisatie Unicef is niet verrast, maar wel geschrokken van de cijfers, zegt Suzanne Laszlo, directeur van Unicef Nederland. ‘De rode lijn is allang overschreden. Hulpverleners houden levenslijnen open, maar worden zelf doelwit, vaak zonder enige consequentie voor de daders.’
De kinderrechtenorganisatie signaleert dat de afgelopen jaren overheden wereldwijd steeds vaker verantwoordelijk zijn voor geweld tegen hulpverleners. ‘Dit ondermijnt direct de mogelijkheid om hulp te verlenen,’ zegt Laszlo. ‘Onder internationaal humanitair recht zijn aanvallen, intimidatie en willekeurige detentie van hulpverleners, en het vernietigen of plunderen van hulpgoederen verboden.’
VN-noodhulpcoördinator Tom Fletcher noemt de cijfers tegenover persbureau AP een dringend waarschuwingssignaal: ‘Het recordaantal moorden moet een wake-upcall zijn om burgers en hulpverleners beter te beschermen. Aanvallen op deze schaal, zonder enige verantwoording, zijn een beschamende aanklacht tegen internationale passiviteit. Wij eisen dat machthebbers handelen in het belang van de menselijkheid, burgers en hulpverleners beschermen en daders ter verantwoording roepen.’
De cijfers leggen de harde realiteit bloot, aldus de Belgische hulpverlener en activist Olivier Vandecasteele, directeur van de ngo Protect Humanitarians, in een persbericht. ‘Gemiddeld wordt er elke dag een hulpverlener gedood en wordt er elke twee dagen een ontvoerd. Dat is een directe aanval op de burgers die wij proberen te helpen.’ Vandecasteele werd zelf in 2022 gearresteerd in Iran en kwam na 474 dagen vrij dankzij een gevangenenruil.
Opvallend is dat bijna alle slachtoffers (97 procent) lokale of nationale medewerkers zijn. Terwijl aanvallen op internationale organisaties vaak de meeste aandacht krijgen, blijken juist lokale ngo’s en hun werknemers het zwaarst te lijden.
Voor het eerst werd het grootste deel van de incidenten geregistreerd bij lokale organisaties (35 procent), gevolgd door internationale ngo’s (29 procent), de VN (24 procent) en het Rode Kruis/Rode Halve Maan (10 procent). ‘Lokale humanitaire hulpverleners lopen het grootste risico, maar krijgen paradoxaal genoeg de minste bescherming en ondersteuning’, aldus Sudhanshu Shekhar Singh, directeur van Humanitarian Aid International.
Unicef en Protect Humanitarians roepen op tot betere bescherming van hulpverleners. Ze doen vier concrete voorstellen: het versterken van juridische vervolging bij schendingen van het oorlogsrecht, betere zorgstandaarden voor medewerkers, meer psychosociale steun en het centraal stellen van de stemmen van slachtoffers in beleid en hervormingen.
Ook andere sectoren staan onder druk. De Wereldgezondheidsorganisatie rapporteerde dit jaar al meer dan 800 aanvallen op de gezondheidszorg in zestien landen, waarbij meer dan 1.100 zorgverleners en patiënten omkwamen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant