Het regende maandag lovende woorden tijdens de gesprekken tussen Donald Trump, de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en zeven Europese leiders in het Witte Huis. Een Russisch-Oekraïense top lag op tafel, net als veiligheidsgaranties. Maar de invulling ervan en de toekomstige rol van Europa blijven onduidelijk.
Volg de laatste ontwikkelingen rond het Oekraïne-overleg in Washington in ons liveblog.
Voor de Europese leiders was het koorddansen in Washington. Ze wilden op hun strepen staan wat veiligheidsgaranties betreft. Want, zo zei de Franse president Emmanuel Macron, "als we het over veiligheidsgaranties hebben, hebben we het over de veiligheid van het hele Europese continent".
Anderzijds wilden de Europese kopstukken niet afgeschilderd worden als obstakels voor vrede. Of de Amerikaanse president tegen de haren in strijken. Zo had de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een pak aangetrokken, aangezien hij in februari nog kritiek had gekregen op zijn kleding. Trump zou aangedrongen hebben op een andere outfit voor de gesprekken op maandag.
Trump stelde dat een akkoord over veiligheidsgaranties aan Oekraïne binnen handbereik is. "Ik ben optimistisch dat we samen tot een overeenkomst kunnen komen die toekomstige agressie tegen Oekraïne afschrikt", zei de president.
Die toezegging noemde NAVO-topman Mark Rutte een doorbraak. "Dat maakt echt het verschil." Volgens de Britse premier Keir Starmer kan het overleg in Washington met terugwerkende kracht de boeken in als "historisch" zodra er definitief overeenstemming wordt bereikt over veiligheidsgaranties.
Zover is het nog niet, zei de Finse president Alexander Stubb. "Er is nog niks concreets bekend over de Amerikaanse deelname aan veiligheidsgaranties. Dat moet de komende week duidelijk worden. De president (Trump, red.) zal ons op de hoogte houden". Rutte en Zelensky bevestigden dat.
Het lijkt erop dat de Europese landen een "groot deel van de last zullen dragen" en daarbij hulp van de VS gaan krijgen. "We gaan ze helpen en het heel veilig maken", aldus Trump. Wat de president heeft beloofd, is onduidelijk. Maar bondskanselier Friedrich Merz zei dat de verwachtingen waren overtroffen.
Volgens POLITICO was de insteek van Zelensky voor de gesprekken nou juist om duidelijkheid over veiligheidsgaranties te krijgen. Met name wat de Amerikaanse toezeggingen betreft.
De winst voor Zelensky zit daarom nu vooral in het gegeven dat hij het foto- en persmoment in het Oval Office met Trump zonder kleerscheuren doorstond.
CNN merkt op dat Zelensky in de eerste tien seconden van zijn verklaring al vier keer zijn dank uitsprak aan Trump. Hoe anders was dat in februari van dit jaar, toen de ontmoeting tussen de leiders uitdraaide op een publieke ruzie. Vicepresident Vance en Trump vonden dat Zelensky toen niet dankbaar genoeg was.
Het regende wel meer complimenten aan het adres van Trump. Onder zijn leiding is er "in de laatste twee weken meer vooruitgang geboekt in het beëindigen van de oorlog, dan in de laatste 3,5 jaar", zei Stubb.
Trump ziet kansen om de oorlog te beëindigen, al dan niet door middel van Oekraïense concessies aan Rusland. Daarom kan wat hem betreft een wapenstilstand overgeslagen worden. Ook Zelensky stelt inmiddels dat Oekraïne meer heeft aan vrede dan aan een gevechtspauze.
Trump staat met zijn standpunt over een staakt-het-vuren tegenover de Europese bondgenoten. Die vinden dat er eerst een wapenstilstand gesloten moet worden, zodat Rusland het vredesoverleg niet eindeloos kan rekken en ondertussen terreinwinst kan boeken.
Met name Merz en Macron benadrukten daarom dat het belangrijk is om Rusland onder druk te houden. De eis van een wapenstilstand kan wat hen betreft drukmiddel zijn. "Laten we daaraan werken", zei Merz. "Ik kan me niet voorstellen dat de volgende bijeenkomst plaatsvindt zonder een staakt-het-vuren", aldus de kanselier.
Wat Trump betreft is de volgende bijeenkomst er een tussen Zelensky en Poetin. Volgens de president is maandag direct al een begin gemaakt met de voorbereidingen voor zo'n ontmoeting. Die zou nog deze maand moeten plaatsvinden, zei Merz.
Maar de bondskanselier en president Stubb moeten nog zien of de Russische president een top met Zelensky aandurft. "Poetin is niet te vertrouwen", zei de Finse leider, die ook twijfelt of de Russische president überhaupt trek heeft in vredesoverleg.
Het Kremlin is minder stellig over een naderende ontmoeting en zegt dat alleen is besproken om het idee voor een Russisch-Oekraïense top te verkennen. Dat Moskou nu al in het midden laat of de volgende top tussen Poetin en Zelensky is of tussen Russische en Oekraïense delegaties, laat volgens de BBC zien dat Poetin vooralsnog meer heil ziet in tijdrekken dan gesprekken.
Zelensky ziet een top met Poetin in ieder geval wel zitten. Dan kunnen grondgebied en Oekraïnes veiligheid besproken worden, zei de president eerder op de dag. Hij wil over "al die gevoelige zaken" met zijn Russische ambtgenoot praten.
Daarna moet een overleg tussen Trump, Poetin en Zelensky plaatsvinden, schreef de Amerikaanse president op zijn socialemediaplatform Truth Social.
Ondanks lovende woorden van Trump over de betrokkenheid van de Europese leiders, repte hij met geen woord over een toekomstige bijeenkomst waar ook Europese leiders aan tafel zitten. Macron had eerder op de dag juist nog gehamerd op een vierpartijentop in het vredesproces voor Oekraïne. De Europese leiders zullen dus hun best moeten blijven doen om een plekje aan de tafel te houden.
Source: Nu.nl algemeen