Gabi Verberg
correspondent Oost-Azië
Gabi Verberg
correspondent Oost-Azië
Vandaag begint het slotpleidooi in de zaak van het boegbeeld van de vrijheidsbeweging in Hongkong: mediatycoon Jimmy Lai. Hij wordt verdacht van opruiing en samenspanning met buitenlandse machten, strafbare feiten onder de nationale veiligheidswet die in 2020 onder druk van Peking in Hongkong werd aangenomen. Lai ontkent hier schuldig aan te zijn.
Lai zit momenteel een gecombineerde gevangenisstraf uit van 5 jaar en 9 maanden voor huurfraude en deelname aan een reeks ongeoorloofde bijeenkomsten. Als de inmiddels 77-jarige Lai schuldig wordt bevonden, hangt hem een levenslange gevangenisstraf boven het hoofd.
De zaak wordt door velen gezien als een keerpunt voor de persvrijheid en onafhankelijke rechtspraak in Hongkong.
Mediamagnaat
Lai werd geboren in de Zuid-Chinese stad Guangzhou. Op zijn twaalfde smokkelde hij zichzelf de grens met Hongkong over en ging hij aan de slag in een textielfabriek. In de decennia daarna groeide hij uit tot een zeer succesvolle zakenman in de kledingindustrie.
Kort na het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking in 1989 besloot Lai zijn kapitaal te gebruiken om de media in te gaan. Het doel: via de onafhankelijke journalistiek de vrijheden van Hongkong waarborgen. Vrijheden die Chinezen op het vasteland niet hebben.
In 1990 richtte Lai NextMagazine op en in de jaren daarna de Apple Daily, een magazine en krant die binnen de kortste keren uitgroeide tot een van de populairste media in Hongkong.
Boegbeeld voor persvrijheid
Via zijn media ging Lai vaak de strijd aan met het Chinese regime en Hongkongse leiders die hij als pro-China beschouwde. Zo publiceerde hij verhalen over corruptie en de systematische mensenrechtenschendingen door het Chinese regime.
Daarnaast speelden zijn media een cruciale rol in de vrijheidsstrijd en de prodemocratische "parapluprotesten" in 2014 in Hongkong. Lai ging niet alleen zelf de barricaden op (iets dat hij bleef doen totdat hij in 2020 gearresteerd werd), maar de Apple Daily was ook een belangrijke facilitator in het protest. De krant publiceerde praktische informatie over waar de demonstranten zich verzamelden, hoe ze zich konden beschermen tegen politiegeweld en welke rechten de demonstranten hadden.
En net zo belangrijk: de Apple Daily werd een bron voor buitenlandse media wereldwijd. Via hun berichten kon de hele wereld meekijken hoe de Hongkongers de strijd aangingen met het autoritaire gezag uit Peking. Dit alles droeg bij aan felle internationale kritiek en druk op de bestuurders in Hongkong, maar nog gevoeliger, op de leiders in Peking. In 2020 begon de Apple Daily het nieuws ook in het Engels uit te verslaan, maar dat was van korte duur.
Kort na de invoering van de nationale veiligheidswet werd Lai opgepakt en deden honderden politieagenten meerdere invallen bij de Apple Daily. Na verschillende inbeslagnames van materialen en arrestaties van journalisten sloot de Apple Daily in 2021 zijn deuren.
Internationale aandacht
De zaak krijgt internationaal veel aandacht. Het Verenigd Koninkrijk, waar Lai staatsburger is, en de Verenigde Staten hebben al jaren kritiek op het proces en eisen een eerlijke rechtsgang. Ook de Europese Unie heeft zich uitgesproken.
De VS speelt een opvallende rol in het proces. Vlak voor de arrestatie van Lai ontmoette hij een reeks zeer prominente Amerikaanse bestuurders, onder wie toenmalig vicepresident Mike Pence, minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo en de Nationale Veiligheidsadviseur, John Bolton van Trump. Het zijn deze ontmoetingen die weleens de aanleiding kunnen zijn voor de aanklacht van "samenspanning met buitenlandse machten".
Trump voelt zich dan ook zeer betrokken bij de zaak. Tijdens zijn verkiezingscampagne voor zijn tweede presidentschap stelde Trump dat hij met de Chinese president Xi zou praten en dat hij er "100 procent zeker van was dat hij Lai vrij zou krijgen". Vorige week was hij iets terughoudender en stelde hij dat hij "er alles aan doet om Lai te redden". In hoeverre Peking gevoelig is voor de oproep van Trump is nog maar de vraag.
Martelaar
Het vonnis wordt in oktober verwacht. De kans dat Lai wordt vrijgesproken is klein. Ondanks dat Lai nauwelijks contact heeft met de buitenwereld, vrezen de autoriteiten nog steeds voor zijn invloed.
Door Hongkong niet te ontvluchten, hoewel hij daar wel de kans toe had, en te blijven strijden voor persvrijheid in Hongkong, wordt hij door velen gezien als martelaar voor de vrijheid van Hongkong en tegen het autoritaire gezag uit Peking.
Buitenland
Deel artikel:
Advertentie via Ster.nl
Source: NOS nieuws