Het Harderwijkse Myne ging in honderd jaar van deur-tot-deurinzameling van ‘lompen en vodden’ tot volautomatisch aluminium sorteren met AI. Zo wil het bedrijf meer metaalrecycling naar Europa halen.
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
Met een oorverdovend gekrijs glijden de stukken aluminium, verwrongen en aaneengeklonken, als één blok uit de vrachtwagen. Een grijpkraan staat al klaar om zijn tanden erin te zetten. Tussen alle anonieme buizen en platen zijn verkeersborden, een kromgebogen fietswiel en het karkas van een oude naaimachine te herkennen.
Hier, op het Harderwijkse terrein van recyclebedrijf Myne, zijn overal waar je kijkt glimmende brokken metaal in beweging. Boven de hoofden van de in gele hesjes gestoken medewerkers stuwen lopende banden het aluminium alle kanten op, langs shredders en sorteermachines. Als een zacht rinkelende sneeuwbui dwarrelt het verderop in kleine stukjes omlaag, op een van de netjes uitgesorteerde stapels.
‘Zo gaat het dus elke dag, aan een stuk door. Ongelooflijk hoeveel we weggooien’, laat Martijn van de Poll (49), een van de twee CEO’s van Myne, zich ontvallen. Hij kijkt uit over het landschap van aluminiumheuvels, bestaand uit bouw- en sloopafval, auto-onderdelen en weggegooide consumentenartikelen. ‘Soms denk ik: waar komt het allemaal vandaan?’
Aan Myne de taak om dit afgedankte metaal nieuw leven in te blazen door het uit te sorteren en door te verkopen. Hoewel het ruim honderd jaar oude bedrijf meer dan genoeg ervaring heeft met doorverkopen, is dat met sorteren een ander verhaal.
Een jaar of tien geleden werd alles wat hier aankwam per vrachtwagen simpelweg op de juiste hoop gestort − kabels bij kabels, aluminiumschroot bij aluminiumschroot, dat werk. Daarna was het, hop, per scheepscontainer naar een sorteerder, veelal in Azië. Een stuk goedkoper dan in Nederland, dankzij lagere lonen en soepelere milieuregels, zegt Van de Poll.
Destijds heette Myne nog Reukema. De Harderwijkse onderneming begon ooit door langs de deuren te gaan met een kar voor ‘lompen en vodden’, en ontwikkelde zich in de loop van de 20ste eeuw tot een grote afvalhandelaar. Lange tijd was oud papier de belangrijkste inkomstenbron, maar vanaf de jaren negentig verschoof de focus richting metalen. Inmiddels is de papiertak een stuk kleiner, en domineren afgedankt aluminium, koper en messing uit heel West-Europa het bedrijfsterrein.
De naam Myne draagt het bedrijf sinds 2023. Dat jaar begon zijn hypermoderne sorteersysteem voor aluminium − zelf ontwikkeld, met hulp van TU Delft − voor het eerst op volle toeren te draaien.
Het is de trots van Van de Poll, die in de controlekamer vol computerschermen toont wat er een ruimte verderop gebeurt. Door het raam is te zien hoe X-vormige robotpootjes met een soepele draai brokjes aluminium van de lopende band wippen. Niet om aluminium van andere afvalsoorten te scheiden, nee, dit systeem is preciezer: dankzij kunstmatige intelligentie kan het verschillende types aluminium van elkaar scheiden.
Het ene aluminium is immers het andere niet. Afhankelijk van de samenstelling kan het specifiek geschikt zijn voor blikjes, of juist voor raamkozijnen. Scheid je de verschillende soorten niet van elkaar, dan is het gerecyclede aluminium alleen nog maar geschikt voor relatief laagwaardige toepassingen als motorblokken, legt Van de Poll uit. ‘Daarna kun je er nooit meer iets hoogwaardigers van maken. Tenminste, dat zou zoveel energie kosten dat je net zo goed nieuw aluminium kunt gebruiken.’
Om het aluminium te scheiden, maakt het systeem onder meer gebruik van beeldherkenning en röntgenstraling. Door elk stukje met een laser te beschieten en het vrijkomende licht te analyseren, krijgt het nog meer informatie. Elk uur verwerkt het zo 150 duizend geshredderde stukjes aluminium.
Zelf sorteren is duurzamer dan het naar Azië verschepen, zegt Van de Poll, die sinds 2011 voor het bedrijf werkt. ‘Het afval dat niet herbruikbaar was, werd gewoon verbrand als brandstof’, zag hij er. ‘En dan niet met roetfilters en dergelijke. Toen dacht ik al: dit kan niet eeuwig zo doorgaan.’
De ontwikkelingen raakten in een stroomversnelling toen China vanwege alle milieuproblematiek zelf de deur voor buitenlands afval dichtgooide, in 2017. Daarmee viel in één klap het grootste deel van Myne’s export weg. Goed gescheiden metalen, die praktisch direct een smeltoven in kunnen, wil China nog wél hebben.
Bovendien moeten Europese regels over twee jaar de export van afval inperken − deels uit milieuoverwegingen, deels om onafhankelijker te worden op het gebied van grondstoffen. Myne sorteert hierop voor, zegt Van de Poll. De komende jaren wil hij ook scheidingssystemen bouwen voor koper en messing.
In Europa groeit de vraag naar hoogwaardig gerecyclede metalen, merkt hij, met name dankzij autofabrikanten die de CO2-voetafdruk van hun voertuigen proberen te verminderen. Toch is het volgens hem nog steeds makkelijker en minstens zo lucratief om aluminium buiten Europa te laten scheiden. ‘Mede door een gebrek aan regelgeving is de markt in Europa nog beperkt. Die regels laten langer op zich wachten dan we een paar jaar geleden hadden gedacht. Maar nu lijken ze er echt aan te komen.’
Gelukkig staat Myne stevig, zegt Van de Poll, omdat het meerdere bedrijfsactiviteiten heeft. Het bedrijf handelt immers in verschillende soorten metaalafval, en bijvoorbeeld ook in afgedankte elektromotoren. Door die spreiding van risico’s kan het zo nodig wel een tegenvallertje opvangen.
Die stabiliteit is niet alle recyclebedrijven gegeven. Vooral specialistische plasticrecyclers vielen de afgelopen anderhalf jaar bij bosjes om. Zoals het in Amsterdam en Rotterdam gevestigde Umincorp, dat begin vorig jaar failliet ging. Umincorp wilde de recycling van plastic verpakkingen naar een hoger plan tillen. Daarvoor had het een apparaat ontwikkeld dat lichtere en zwaardere plastics van elkaar kan scheiden op basis van dichtheidsverschillen in een speciale vloeistof.
Dat apparaat staat inmiddels in een van de loodsen van Myne. Het bedrijf heeft het opgekocht voor andere toepassingen dan huishoudelijk plastic. Zo experimenteert het met oude kabels, die buiten liggen opgestapeld als kleurrijke kluwen megaspaghetti. Nu worden ze nog veelal buiten Europa gerecycled.
Nadat de kabels door een shredder zijn gehaald, kan het voormalige apparaat van Umincorp het aluminium, koper en plastic uitstekend scheiden, aldus Van der Poll. Uiteindelijk wil hij een stuk of vier van dit soort machines bij elkaar zetten, in een nieuwe hal die al in aanbouw is.
En wie weet, als Europese regels de kwakkelende plasticrecycling over een paar jaar alsnog uit het slop weten te trekken, gaat Myne het apparaat ook gebruiken om plastics te sorteren, zegt Van de Poll. ‘Soms draait het slagen van een innovatie vooral om timing.’
De Onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Myne, opgericht in 1917, met 75 werknemers en een omzet van 400 miljoen euro in 2024.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant