is verslaggever en deze zomer columnist van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
Het was midden in de woestmakende podcast De Deventer mediazaak, over de strijd om de waarheid in de bekende moordzaak, dat ik een stelregel bedacht. Het verhaal is bekend: Maurice de Hond negeerde DNA-bewijs en bleef vasthouden aan zijn eigen theorie dat de klusjesman het gedaan had.
Dit is de ultieme integriteitstoets, dacht ik tijdens het luisteren, te gieten in de simpele vraag: is iemand bereid om onwelgevallige feiten te accepteren? Hoe ga je om met bewijs dat in tegenspraak is met jouw wereldbeeld of verhaal?
Als je dat bewijs doodzwijgt, bagatelliseert, ontkent of afdoet als fake, ben je niet geslaagd voor deze toets. Maakt niet uit of je journalist, activist, politicus of wat dan ook bent, maar je dient dan liever jouw goede zaak dan de waarheid.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De Toets leverde sindsdien doorgaans teleurstellende resultaten op. We leven in tijden waarin velen de argumenten uit hun kamp zullen herhalen als geloofsartikelen – ongeacht het bewijs.
Ik betrap mezelf er ook weleens op. Dinsdag stond op de voorpagina van de Volkskrant: Israël doodt stem van Gaza. Het ging om Anas al-Sharif, journalist van Al Jazeera, omgebracht door een gericht bombardement van Israël. Wereldwijd werd hij geëerd als een martelaar van de vrije pers.
Zo niet in De Telegraaf. Hij was ‘een Hamas-propagandist die de moord op Joden verheerlijkte’, schreef Leon de Winter. En hij citeerde een bericht dat Al-Sharif ’s middags op 7 oktober 2023, toen al duidelijk was hoe gruwelijk de aanslag van Hamas was, had geschreven op Telegram: ‘Al negen uur trekken de helden door het land, moordend en gevangennemend... Allah, Allah, hoe groot bent U.’
Ik geef toe, het eerste wat ik dacht was: dit check ik wel even dood.
Het screenshot vond ik algauw, nu nog de authenticiteit. Al-Sharif bleek het bericht gewist te hebben, maar op web.archive.org was het bewaard gebleven, anderhalve maand na 7 oktober stond het er nog. Bekende onderzoekers van openbaar beschikbare bronnen concludeerden dat het bericht echt was.
Maar dat was niet alles. Al-Sharif had een aanslag in Jeruzalem in januari 2023, waarbij zeven doden vielen, ‘heroïsch’ genoemd op zijn Telegramkanaal. Verder terug in de geschiedenis van zijn kanaal staan nog tal van foto’s waarop Al-Sharif lachend poseert met Hamas-kopstukken. Hij prees gevallen Hamas-strijders. Nogmaals: dit is eenvoudig te verifiëren in zijn kanaal.
Het brein raakt van zulke feiten in de war, het wil weer terug naar helderheid, dreunt de tegenwerpingen op: selfies met leiders betekenen niets, vrijwel iedereen in Gaza heeft op een manier met Hamas te maken en als je in de onderdrukking van Israël opgroeit, ga je vanzelf geloven in verzet, zo nodig gewapend.
Ja, klinkt overtuigend. Maar het toejuichen van een aanslag zo bruut als 7 oktober is niet goed te praten.
Het brein blijft dissonant, zoekt verder, belandt bij De Correspondent: het noemen van de beschuldiging tegen Al-Sharif en het wegen van het bewijs is verkeerd, lees ik daar, want dan maak je een held uit Gaza verdacht. En dat leidt af van de kernboodschap: dat Israël een genocide probeert te verhullen door de laatste journalisten in Gaza stelselmatig als terrorist te bestempelen.
Terechte boodschap, maar: De Toets niet doorstaan.
Hoe pijnlijk ook, deze feiten geven te denken over Al-Sharifs sympathieën. Maakt dit hem de leider van een terroristische cel van Hamas, zoals Israël beweert? Geenszins. En het rechtvaardigt al helemaal niet het kille uitschakelen van een journalist en zijn hele team – een aanval die waarheidsvinding in Gaza nóg verder belemmert.
In december 2023 ging hij werken voor Al Jazeera, nadat zijn beelden viral waren gegaan. Kijkend naar zijn werk sindsdien is mijn vermoeden: hij voegde zich voortaan naar de journalistieke mores en wiste oude berichten die daarmee in tegenspraak waren.
Israël zegt dat Al-Sharif zich ‘voordeed’ als journalist, dat het een dekmantel was, maar dat is waanzin. Hij wás onmiskenbaar journalist en belichtte onvermoeibaar het leed van Gazanen. De vele uren aan rauwe verslaggeving, vaak live tussen het puin, die hij onbevreesd produceerde, zijn daarvan het onomstotelijke bewijs.
Vervelend voor het brein, maar soms is van de feiten geen harmonieus geheel te smeden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns