Elke druppel alcohol is ongezond, daarover bestaat geen twijfel. Maar is het mogelijk een minder ongezonde dranksoort te kiezen, of ontlopen bier, wijn en sterke drank elkaar op dat vlak niet?
Wil je zo gezond mogelijk leven, dan kun je alcohol beter mijden. De Richtlijnen goede voeding zijn sinds 2015 onverbiddelijk: geen alcohol is het devies, of hooguit één glas per dag. Massaal opgevolgd wordt dat voedingsadvies nog niet: iets minder dan de helft van de volwassen Nederlanders houdt zich eraan, tonen cijfers uit 2024. Gemiddeld dronken volwassenen verleden jaar nog 6,2 liter pure alcohol, wat gelijkstaat aan ruim vijfhonderd glazen bier. Wel is al decennia een dalende trend zichtbaar.
Kennelijk is het verlangen naar alcohol vooralsnog behoorlijk sterk. Dat roept de vraag op of je binnen het drankschap slimmere keuzes kunt maken om de gezondheidsgevolgen te beperken. Bestaat er zoiets als een minder ongezonde drank: zijn er verschillen aan te wijzen tussen bier, wijn en sterke drank?
De crux zit in het beperken van de hoeveelheid alcohol, vertelt hoogleraar voeding en ziekte Ellen Kampman van de Wageningen Universiteit. Elke druppel alcohol heeft namelijk schadelijke gevolgen, daarover bestaat binnen de wetenschap consensus. ‘Bij veelvoorkomende vormen van kanker als borstkanker zien we een lineair verband: hoe meer, hoe slechter. En dat begint al bij minder dan één glas per dag.’ Ethanol en vooral het afbraakproduct acetaldehyde zijn gifstoffen die het DNA kunnen beschadigen, waardoor op termijn mutaties kunnen ontstaan, de basis voor kanker. Drank wordt dan ook gelinkt aan verschillende vormen van kanker, vooral rond het verteringsstelsel, zoals in slokdarm, lever en darmen.
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Het lijkt dus verstandig een drank te kiezen die relatief weinig alcohol bevat. Helaas gaat zo’n lager alcoholpercentage gelijk op met grotere porties. Dankzij verschillende glasgroottes bevat elke standaardeenheid drank grofweg evenveel alcohol, zo’n 10 gram. Wijn, wodka en bier scoren op dit vlak dus gelijk, tenzij je bier serveert in een borrelglas. Alleen speciaalbieren ontlopen die logica. Qua alcoholpercentage kruipen die soms richting wijn, terwijl ze alsnog in reguliere bierglazen worden uitgeschonken. De Belgische speciaalbieren en tripels kun je dus beter overslaan, maar tussen andere dranken ontstaan geen verschillen.
Op alcohol scoren vrijwel alle dranksoorten dus gelijk, maar de overige voedingswaarde verschilt natuurlijk wel. Aan wijn zijn lang allerlei gezondheidsvoordelen toegeschreven, waardoor het drinken van een of enkele glazen per dag juist gezond zou zijn. Dat beeld is gekanteld, toch blijven er aanwijzingen dat wijn enige gezondheidsvoordelen biedt, laat het Trimbos-instituut weten.
Enkele glazen wijn in de week vielen bijvoorbeeld samen met minder hart- en vaatziekten en een lager overlijdensrisico, in een langlopende studie uit 2021 onder bijna 143 duizend Europeanen en Australiërs. Wijn scoorde daarmee beter dan bier en sterke drank. Lastig is dat zo’n drankvoorkeur zelden op zichzelf staat. Vooral in Italië en Frankrijk waren positieve effecten onder wijndrinkers zichtbaar, waardoor een mediterrane leefstijl ook de aanjager kan zijn van de gevonden gezondheidsverschillen.
Overigens werden nog langer geleden ook aan bier positieve effecten toegeschreven, vertelt Kampman. ‘Wij hebben in de jaren tachtig nog mensen op een alcoholdieet gezet om te kijken of dat goed was voor hun cholesterol.’ Dat leverde uiteraard niet de gewenste resultaten op, maar toont wel dat de wens geregeld de vader is van de gedachte als het om positieve kanten van alcohol gaat.
Misschien maakt de meest elementaire voedingswaarde wel het verschil: de calorieën. Naast de directe schadelijke effecten van alcohol lijkt drank ook een risicofactor voor overgewicht, constateerde een overzichtsstudie in 2015. Drank bevat veel calorieën in vloeibare vorm, wat minder verzadiging opwekt dan vast voedsel.
Zo lijken borrels met hun kleine formaat een streepje voor te hebben. Toch is de winst daarvan bij nadere beschouwing beperkt, benadrukt Kampman. Juist door het hoge alcoholpercentage zijn sterke dranken relatief zeer calorierijk. Ethanol is met reden ook geschikt als brandstof: een gram alcohol bevat 7,1 kilocalorieën. Daarmee bevat een standaardglas alcohol zeker zo’n 71 kilocalorieën.
Het maakt dat alle dranksoorten binnen eenzelfde bandbreedte scoren: een biertje zit volgens cijfers van het Voedingscentrum op zo’n 110 kcal, een borrelglas whisky komt ook al op 85 kcal uit. Als wijnliefhebber kun je je drankkeuze wellicht wel iets optimaliseren. Een glas droge witte wijn bevat 67 kilocalorieën, tegenover 82 kcal voor rood en 96 kcal voor zoete witte wijn. Zoete wijn bevat naast alcohol behoorlijk wat suikers, ook een stevige energiebron.
Toch zijn ook die verschillen marginaal. Vanuit gezondheidsoogpunt kampt elke dranksoort met hetzelfde probleem: er zit alcohol in. Juist daarin schuilt natuurlijk ook een deel van de aantrekkingskracht. Belangrijk is dan ook vooral dat je welbewust voor dit bedwelmende gevaar kiest, vindt Kampman. ‘Het is ook niet zo dat ik als voedingshoogleraar nooit een wijntje drink. Maar ik ben mij er wel van bewust dat het geen gezonde keuze is. Dat moet je jezelf ook niet wijsmaken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant