Top in Alaska De top tussen Trump en Poetin leverde geen concreet resultaat op, maar was ook geen mislukking. De Oekraïense analist Mykola Bjeljeskov is opgelucht dat het Rusland niet is gelukt om over het hoofd van Oekraïne en Europa een deal te sluiten.
Bij de top in Anchorage toonden demonstranten zich solidair met Oekraïne en president Zelensky.
Het succes van de ontmoeting tussen Donald Trump en Vladimir Poetin in Alaska is dat het geen mislukking werd voor Oekraïne, meent Mykola Bjeljeskov. Waarmee, volgens de analist van het National Institute for Strategic Studies in Kyiv, het ergste scenario is voorkomen. „Poetin heeft Trump niet zo kunnen manipuleren dat de Amerikaanse president hem zou napraten.”
De top tussen de twee leiders leverde geen concreet resultaat op met betrekking tot de oorlog in Oekraïne. Niet over een staakt-het-vuren tussen Moskou en Kyiv, niet over een einde aan de luchtaanvallen en ook niet over het uitwisselen van land.
Bjeljeskov bleef er niet voor wakker in Kyiv waar het ongeveer 22.30 uur was toen de Russische en Amerikaanse president met elkaar in gesprek gingen. Het was een rustige nacht in de Oekraïense hoofdstad zonder Russische luchtaanvallen, vertelt de Oekraïense analist in een videogesprek. Voor Bjeljeskov was niet de top in Alaska het belangrijkste, maar wat er afgelopen woensdag gebeurde.
In de Europese hoofdsteden heerste verontwaardiging over de onderlinge ontmoeting tussen Trump en Poetin zonder de aanwezigheid van Oekraïne in Alaska. Nadat de datum over een ontmoeting tussen beiden bekend was geworden, sprak Trump over het ruilen van land tussen Oekraïne en Rusland. Woensdag overlegden EU-leiders, NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky met Trump om te benadrukken dat het niet aan hem en Poetin is om de toekomst van Oekraïne te bepalen. „Moskou probeerde de zaken zo te presenteren dat er over het hoofd van Oekraïne kon worden gesproken”, zegt Bjeljeskov. „Maar al die consultaties zorgden ervoor dat het standpunt van Oekraïne en Europa werd gehoord.”
Daarop beloofde de Amerikaanse president in Alaska geen concessies te doen aan Poetin. „Gelukkig heeft Trump heeft zich daaraan gehouden. Dat weet je nooit bij hem. Hij heeft Europa niet genegeerd en deed niet wat Poetin van hem verwachtte. Gelukkig hebben we deze controle. Die hadden we voor woensdag niet.”
Bjeljeskov prijst zijn land opnieuw „gelukkig”, waarmee hij doelt op de steun van Europa, dat zijn lot heeft verbonden aan Oekraïne. Met de Russische invasie in Oekraïne drie jaar geleden ziet de EU de Europese veiligheid in gevaar komen. Wat Oekraïne helpt, meent Bjeljeskov, zijn de „succesvolle” NAVO-top in Den Haag en de afspraken die de afgelopen maanden zijn gemaakt over de aankoop door Europese landen van Amerikaanse wapens voor Oekraïne. „Dankzij de inzet van Rutte en andere leiders. De relatie met Europa is daarom voor Trump veel belangrijker dan die met Rusland.”
De winst voor Poetin zit vooral in de royale ontvangst die hij kreeg op een Amerikaanse militaire basis bij Anchorage, een stad in Alaska. De Russische president was zichtbaar opgetogen. Hij werd ontvangen met een rode loper en overvliegende vliegtuigen en reed mee met Trump in ‘The Beast’, de Amerikaanse presidentiële limousine, uitzonderlijk voor een niet-bevriende buitenlandse leider. Zonder tolk zaten ze een-op-een in de auto. Poetin laat ermee zien dat het Westen er niet in is geslaagd hem te isoleren. Al kreeg de Russische leider Trump niet zover om de sancties te verlichten.
„De top is een belangrijk keerpunt tussen beide landen”, schreef Leonid Sloetski, hoofd van de commissie-Buitenlandse Zaken in het Russische parlement, daarna op Telegram. „Anchorage gaat de geschiedenis in als een overgang naar een nieuwe fase in de Russisch-Amerikaanse betrekkingen.”
Demonstranten met een grote Oekraïnse vlag in Anchorage tijdens de ontmoeting van Donald Trump en Vladimir Poetin. Foto Daphné Lemelin/AFP
Het is een Russische wens om het NAVO-blok te verdelen en de VS en Europa uit elkaar te spelen. Waar Moskou de ontmoeting in Anchorage ziet als een verbetering in de relatie tussen Washington en Moskou, beschouwt Poetin Europa als een hinderlijke sta-in-de-weg naar vrede met Oekraïne, zolang „Kyiv en Europese hoofdsteden niet proberen obstakels op te werpen of de beginnende vooruitgang verstoren met provocaties of heimelijke complotten”.
Extra druk op Rusland, zoals sanctieverzwaring, bleef opnieuw uit van Amerikaanse kant. Trump houdt vast aan een dialoog. In een interview met tv-zender Fox News zinspeelde hij zaterdag op een ontmoeting tussen hem, Poetin en Zelensky. Terugkomend vanuit Anchorage sprak hij opnieuw met EU-leiders en de Oekraïense president.
In reactie op het telefoongesprek met Trump schreef Zelensky op X: „Ook hebben we de positieve Amerikaanse signalen besproken over deelname aan veiligheidsgaranties voor Oekraïne.” In een verklaring verwelkomen EU-leiders dat Trump bereid is om die veiligheidsgaranties te geven. Zelensky zei te streven naar een definitief vredesakkoord met Rusland. Ook Trump had het na de top met Poetin over een vredesakkoord in plaats van een staakt-het-vuren. Maandag ontmoeten de twee elkaar in Washington.
Als analist ziet Bjeljeskov in dat er onderhandeld moet worden. Dat is de realiteit van het slagveld, waar Rusland Oekraïens grondgebied bezet. Maar de politieke verschillen tussen Kyiv en Moskou zijn te groot en onverenigbaar om tot elkaar te komen. Poetin had het in Alaska opnieuw over het wegnemen van de „grondoorzaken” van de Russische invasie. Hieronder verstaat hij geen NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne, ‘denazificatie’ en demilitarisatie. Ook eist hij de Oekraïense provincies Loehansk, Donetsk, Zaporizja en Cherson op, inclusief de delen die Rusland momenteel niet bezet. Zulke eisen zijn voor Oekraïne onbespreekbaar. Kyiv houdt vast aan de Oekraïense soevereiniteit.
„Poetin ziet Trumps onvermogen om hem onder druk te zetten. Zwaardere sancties en grootschalige hulp aan Oekraïne blijven uit. Daarom houdt de Russische president vast aan de oorlog. Hij is vastbesloten om Oekraïne te vernietigen”, zegt Bjeljeskov die stelt dat het slagveld samen met diplomatie de uitkomst van de oorlog bepalen. „Er is geen recept voor hoe je de Oekraïense en Russische politieke positie met elkaar verenigt. We houden onszelf voor de gek door te denken dat diplomatieke gesprekken als in Alaska dat opleveren.”
Source: NRC