Lowlandsdirecteur Eric van Eerdenburg (64) zwaait af. Tijd voor een jeugdigere opvolger, vindt hij. In 25 jaar toverde hij het festival om tot ‘zijn eigen utopietje’. ‘We dachten: een festival moet meer zijn dan een grote zwarte doos in een weiland.’
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en human interest.
Hij ziet eruit zoals je dat verwacht van de directeur van Nederlands meest relevante, bijdetijdse popfestival. Autoriteit met een vleugje cool. Een lichte krijtstreep maar daaronder wel motorlaarzen. Een designerbril, kek pantersjaaltje en daarboven het onontkoombare grijs. En die tatoeages op zijn arm? Kindertekeningen van zijn zoons, beiden inmiddels bloeiende adolescenten.
Eric van Eerdenburg is een hippe zestiger, 64 inmiddels, die gaat afzwaaien. Dit jaar is het laatste jaar dat hij de baas is van Lowlands, Nederlands meest avontuurlijke en veelzijdige driedaagse popfestival.
‘Heel eerlijk, voor corona zei ik al: we moeten gaan nadenken over mijn opvolging. Niet omdat ik vind dat het niet goed gaat – het gaat fantastisch – maar omdat ik vind dat deze functie een jongere invulling vereist.
‘Ik houd me allang niet meer bezig met de muziekprogrammering. Onze grootste groep bezoekers zit tussen de 25 en 35 jaar, dan vind ik wel dat je van binnenuit de jongerencultuur moet voelen. Dat je, zoals ik vroeger deed, vier avonden in de week in Paradiso moet zitten en drie avonden in de Roxy of een dergelijke tent. En dat doe je niet meer op mijn leeftijd, zeker niet als je kinderen hebt.’
Op het Lowlandsterrein, met het geraamte van de Bravo-tent al op de achtergrond, vertelt hij over de lange weg die hij aflegde van berooide kraker tot directeur. Die liep via een muzikantenbestaan bij een vaag bandje (Terras Bangkok), de horeca (barman in de Amsterdamse Mazzo) een baan als tourmanager van Amerikaanse hiphopacts, één platenmaatschappij, twee boekingskantoren en een marketingbureau.
Bij die laatste werkte hij samen met voormalig Mojo-baas John Mulder. Van Eerdenburg wilde daar weg. Had Mojo niet iets voor hem?
In 2000 liep hij mee met Mulder, die toen Lowlandsdirecteur was. Het jaar daarop mocht hij meteen het stokje overnemen. ‘Ik ben er ingerold. Ik had nooit de ambitie om directeur van dit hier te worden en tegelijkertijd had ik er ook niets tegen.’
U heeft wel een herkenbaar merk gemaakt van Lowlands. In 25 jaar tijd zijn dans, theater, literatuur, film, wetenschap en maatschappelijk debat aan de programmering toegevoegd.
‘Ik had een duidelijk idee over waar het met het festival naartoe moest. Festivals zadelden bezoekers destijds op met veel ongemak. Kijk naar Glastonbury, nu nog, heel oncomfortabel tenzij je duizenden ponden betaalt voor een derdehandscaravan en een redelijk schoon toilet. Dat ongemak kan een reden zijn om een festival niet te bezoeken.
‘We bedachten: een festival moet meer zijn dan een grote zwarte doos in een weiland met een bier- en een hamburgertent. We hebben met Lowlands, van de aankleding tot aan het sanitair, echt een nieuwe festivaltaal ontwikkeld.’
Maakt de randprogrammering met debatten en lezingen en colleges (eerst CoolPolitics, nu Tallk Tallk Tallk) en onderzoek (Lowlands University) daar ook deel van uit?
‘Ik zie Lowlands als een platform waarop dingen moeten gebeuren omdat het hoort bij jongerencultuur. Het hoort bij hun belevingswereld. Dat blijkt ook wel, want de zaal zit altijd vol.’
Inmiddels heeft het festival sinds 2022 een zonnepark met negentigduizend zonnepanelen. Er wordt op het terrein én op de camping serieus werk gemaakt van gescheiden afvalinzameling. In 2050 moet het festival volledig CO2-neutraal zijn.
U woont op een duurzaam gebouwde woonboot, bent van het gas af en heeft thuis zonnepanelen. Was Lowlands een manier om uw eigen idealen op grote schaal te implementeren?
‘Niet mijn politieke idealen. Maar als puber had ik wel moeite met de wereld. Ik vond het een onrechtvaardige plaats, waarvan ik me afvroeg: waarom doen mensen dit elkaar aan? Wat dat betreft is dat ‘Paradise’ wel toepasselijk in de naam, ‘A Campingflight To Lowlands Paradise’. Er is veel saamhorigheid, bijna nooit rottigheid.’
Bent u met dat verwezenlijken van die idealen weleens doorgeschoten?
‘Ongetwijfeld. Dat mag jij als publiek zeggen.’
De ‘charity fee’, de verplichte bijdrage van 10 euro voor een goed doel, die iedere niet-betalende gast sinds 2023 dient te betalen?
Zuchtend: ‘Zo’n fee is best gebruikelijk in de wereld van festivals. Ik vind het helemaal niet gek dat mensen die op onze gastenlijst staan en dus geen kaartje hoeven te kopen, een tientje moeten betalen voor een goed doel.
‘Als je als journalist nou echt vindt dat zo’n fee de vrije nieuwsgaring belemmert, zoals de Nederlandse Vereniging van Journalistiek destijds, dan kun je ook zeggen: ik laat me niet fêteren. Ik of mijn organisatie betaalt dat kaartje zelf wel.’
Je kunt ook zeggen: ik ga naar een festival voor mijn werk. Waarom moet ik dan meebetalen aan de goedbedoelde liefhebberij van de directeur?
‘Daar mag je dan over schrijven en dat is ook gedaan. Veel media hebben hun eigen pijntje toen als de zomerkomkommer op de voorpagina gezet. Een aantal boycot het festival sindsdien. Trouwens, bijna iedereen op de gastenlijst komt om te werken. En die hebben geen moeite met betalen.’
Maar Oxfam Novib en Amnesty International hebben wel dat geld geweigerd.
‘Ja, dat moest ik dus in de krant lezen. Ze hadden me niet eens gebeld. Ze wisten dat die charity fee er zou komen, maar trokken zich terug toen ze werden geconfronteerd met de vraag ‘maar jullie zijn toch voor persvrijheid?’ – wat ik dus een totaal non-argument vind. Ik was woedend. Ik voelde me voor de bus gegooid.’
De charity fee bestaat nog steeds, met als logisch gevolg dat Oxfam Novib en Amnesty – Van Eerdenburg is ‘nog groot voorstander van beide’ – geen stands meer hebben op het terrein om in gesprek te gaan met jongeren.
Van Eerdenburg na een denkpauze: ‘Ik vind gewoon dat ik dit moet doen. Met die fee halen we wel zo’n 35 duizend euro op.’
Hij is de gedreven idealist die met zijn daden en uitspraken weleens reuring veroorzaakte. In 2011, toen ‘Wilders tekeerging over de cultuursector als linkse hobby’, was er een oproep aan Lowlandsgangers om de mailbox van PVV-Kamerleden te spammen. ‘Wilders was in 2006 al te gast bij CoolPolitics, maar was toen minder zuur en extreem.’
In een debat op Eurosonic Noorderslag in 2012 zei Van Eerdenburg over Halbe Zijlstra, de toenmalige staatssecretaris die 200 miljoen op cultuur wilde bezuinigen, dat die maar zijn eigen kaartje moest kopen als hij Lowlands wilde bezoeken.
Vervolgens debatteerde hij dat jaar wel mee bij CoolPolitics. Had hij zijn kaartje gekocht?
‘Hij maakte deel uit van het programma, en dan hoef je natuurlijk geen kaartje te kopen. We hadden een lijsttrekkersdebat en Mark Rutte zei dat hij zelf niet kon, dus stuurde hij Zijlstra. Dat vond ik wel grappig. Hij was bloednerveus. Zijn team heeft wel tien keer gebeld om te vragen of we geen stunt met hem zouden uithalen. Daar heb ik me wel een beetje om verkneukeld ja, hahaha.’
GeenStijl betitelde u onder meer als extreemlinkse eikel en rancuneus ex-krakertje.
Hij haalt zijn schouders op. ‘Ik ben een sociaaldemocraat in hart en nieren en groot fan van Frans Timmermans.’ Dan met een grijns: ‘Of mag je dat tegenwoordig ook al niet meer zeggen?’
Hij vindt dat alle stemmen gehoord moeten worden. ‘Rutte heeft hier ook op het podium gezeten. Het debat moet open zijn.’
Een idealist, zeker, maar een met een pragmatische inslag. Vorig jaar stond er onder luid protest voor het eerst een McDonald’s op het terrein van het festival, dat zich sterk maakt voor duurzaam en biologisch eten.
Een fastfoodketen op een festival dat ook bewuster met voedsel om wil gaan?
‘Maar die kwam alleen ijsjes en milkshakes verkopen, geen hamburgers. We hadden te weinig ijsjesleveranciers. Daar kan ik dan heel principieel over gaan doen, maar zelf ga ik ook drie keer per jaar naar McDonald’s.’
Is dat dan de maatstaf om een merk wel of niet als sponsor binnen te halen?
‘Wat wel, wat niet? Dat is altijd een lastig onderwerp. Noem mij één merk dat zonder zonden is. Ik ben een idealist, maar wel een realistische. Ik ben ook een zakenman.
‘Als de doelstellingen te ver uit elkaar liggen, dan houdt het sowieso op. Dat stuit op een morele grens. Maar ik heb ook een zakelijke grens. Als er bij mijn publiek zoveel weerstand tegen een bepaald merk is dat het me geld gaat kosten, dan zeg ik: laat maar. Er werd over McDonald’s gemord ja, maar uiteindelijk ging het om een klein groepje dat heel uitgesproken was.
‘Laten we wel wezen. Iedereen heeft een mening over Lowlands, net als over het Nederlands elftal. Daar ben ik heel trots op, want het betekent dat je belangrijk bent in het leven van veel mensen.’
Maar hijzelf en de mensen om hem heen weten het beste wat goed is voor zijn festival. Eén keer maar heeft hij zich echt zorgen gemaakt om het voortbestaan van zijn kindje: in coronajaar 2021, toen de regering pas laat in het jaar zekerheid gaf over het wel of niet doorgaan van festivals. Lowlands ging toen niet door, maar de gemaakte kosten werden wel vergoed uit een garantiefonds.
Van Eerdenburg was verdoofd en verdwaasd door de onzekerheid. ‘Het leek opeens reëel dat er de volgende vijf jaar geen Lowlands zou zijn. Kijk, dit festival is mijn levensvervulling. Dat kan ik wel zo zeggen. Een heerlijke speeltuin waarin ik 25 jaar mijn gang heb kunnen gaan zolang ik maar een gezonde bedrijfsvoering had. Ik heb vaak genoeg gedacht: dit is misschien wel hoe die puber van toen het graag had gezien in de echte wereld. Mijn eigen utopietje.’
Dit wordt de 25ste keer. Is er nog iets gepland voor de jubilaris?
‘Neuh, dat legt te veel de nadruk op mijn persoon.’
Oh toch, zegt hij daarna. In de Adonis, Lowlands’ eigen queervriendelijke tent, doet de scheidend directeur zondagavond een dragoptreden. ‘Er is een jurk voor me gemaakt. Leuk, vond ik, maar toen zag ik hem en dacht: is dat echt mijn maat? Toen werd ik pas écht geconfronteerd met mijn 64 jaar.’ Hij barst in lachen uit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant