Nog niet zo lang geleden had Trump het een beetje gehad met Poetin, die ‘elke keer mensen doodt’, maar nu ontvangt hij hem met alle egards. Alleen al dat geeft Poetin een grote voorsprong bij de ontmoeting in Alaska. En er is meer.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne en reist geregeld naar het front.
Hij ontketende de grootste agressieoorlog in Europa sinds Adolf Hitler. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor de dood van honderdduizenden militairen en burgers in Oekraïne. Het Internationaal Strafhof verdenkt hem van oorlogsmisdrijven. En nu rolt de president van de Verenigde Staten de rode loper voor hem uit op Amerikaans grondgebied.
Voor de Russische president Vladimir Poetin lijkt de buit al binnen voordat de top is begonnen. Kan zijn bezoek aan Donald Trump nog mislukken?
Alleen de uitnodiging voor de top is in Rusland al gevierd als een overwinning. Russische media spotten dat de top het ultieme bewijs is dat westerse pogingen om Rusland te isoleren zijn mislukt. En ze hopen op meer. ‘De ontmoeting in Alaska heeft alles in zich om historisch te worden’, schrijft Aleksandr Kots, een Kremlingezinde oorlogscorrespondent van de krant Komsomolskaja Pravda, op zijn Telegramkanaal.
Poetin heeft niet alleen symbolische vooruitgang geboekt. Sinds de aankondiging van de Alaska-top is het internationale discours over zijn oorlog in zijn voordeel veranderd. Een week geleden waren alle ogen gericht op het brede sanctiepakket tegen Rusland dat Trump zweerde in te zullen voeren als Poetin de oorlog afgelopen vrijdag niet had beëindigd. Nu ligt de focus op Trumps uitgesproken voornemen om samen met Poetin ‘wat gebieden uit te ruilen’ die van Oekraïne zijn, buiten de aanwezigheid van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky.
Tot genoegen van Russische commentatoren zijn ook de spanningen tussen Trump en Zelensky terug. Trump kapittelde Zelensky maandag voor diens weigering om mee te werken aan het afstaan van Oekraïense regio’s aan Rusland. Hij noemde het onbegrijpelijk dat Zelensky grondwettelijke toestemming nodig zegt te hebben voor een gebiedsoverheveling en beschuldigde de Oekraïense president van het beginnen van de oorlog.
Het contrast met Trumps uitlatingen over Rusland eerder deze zomer is immens. Twee weken geleden zei hij nog ‘niet meer zo geïnteresseerd’ te zijn in contact met Poetin nadat een reeks onderlinge telefoongesprekken op niets was uitgelopen. ‘Elke keer als ik denk dat het gaat stoppen, doodt hij mensen’, zei Trump eind vorige maand. Nu zegt hij toch weer uit te kijken naar ‘een aftastend gesprek’ met Poetin. ‘Ik ga kijken wat hij van plan is.’
Tijdwinst voor Poetin, kortom. Vrijdag, om 11.30 uur lokale tijd in Alaska, krijgt de Russische president een uitgelezen kans om zijn winst verder uit te bouwen. De opzet, een een-op-een-ontmoeting in het bijzijn van enkel een tolk, is op het lijf geschreven van de voormalige KGB-agent, die bekendstaat als een meester in het manipuleren van zijn gesprekspartners. Adviseurs sluiten pas later aan.
Dat zijn gesprekspartner vrijdag weinig feitenkennis heeft over Oekraïne, vergroot Poetins kansen. Trumps belangrijkste informatiebron op het gebied van Rusland en Oekraïne is zijn golfmaatje Steve Witkoff, een voormalige huisjesmelker uit New York. Witkoff faalde tijdens een interview in het opsommen van de deels bezette Oekraïense regio’s die Rusland opeist. Vorige week kwam hij verward ofwel misleid uit een ontmoeting met Poetin in Moskou: hij verkeerde in de veronderstelling dat Poetin bereid was tot territoriale concessies, een claim die is ontkend door het Kremlin.
Ook prettig voor Poetin is dat hij aan tafel zit met iemand die in zijn kaarten heeft laten kijken. Trump heeft zijn kiezers beloofd om de oorlog te beëindigen en heeft laten blijken dat hij bereid is om vergaande concessies te doen om die belofte in te lossen. Juridische erkenning van bezet gebied als Russisch gebied, uitsluiting van een Navo-lidmaatschap van Oekraïne, druk op Oekraïne om verkiezingen te houden in oorlogstijd: Trump heeft het dit jaar allemaal al voorgesteld.
Poetin kan hoop putten uit zijn eerdere ontmoetingen met Trump. In Helsinki in 2018 leek hij Trump binnen twee uur te hebben betoverd: aan het einde van het gesprek verkondigde de president van Amerika aan de wereldpers dat hij meer vertrouwen had in Poetin dan in de conclusie van zijn eigen inlichtingendiensten dat Rusland schuldig was aan verkiezingsinmenging. ‘President Poetin was buitengewoon sterk en krachtig in zijn ontkenning’, zei Trump tussen tal van complimenten aan de Russische leider.
Maar Poetin kan het script van de top niet vooraf schrijven. Europese leiders en de Oekraïense president Zelensky hebben Trump proberen te overtuigen dat het geen zin heeft om in Alaska de kaart van Oekraïne te hertekenen met Poetin: Zelensky gaat daar niet aan meewerken. Sindsdien tempert Trump de verwachtingen over de top, die het Witte Huis nu omschrijft als ‘een luisteroefening’. Trump zei woensdag dat Zelensky betrokken wordt bij een eventuele tweede top en speculeerde weer over ‘zeer ernstige gevolgen’ voor Rusland als Poetin niet meewerkt aan vrede.
Vrede is niet waar Poetin voor naar Alaska komt – daarvoor eist hij Oekraïense capitulatie, en die krijgt hij niet. Poetin komt om de VS los te weken van Oekraïne en Navo-lidstaten. Zijn bezoek aan Amerika is een stap die kant op. Ieder stapje extra is mooi meegenomen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant