Voor het eerst in jaren schudden een Amerikaanse president en diens Russische evenknie elkaar de hand. Dat gebeurt in Alaska, op een Amerikaanse militaire basis. Wat zijn de verwachtingen van de Amerikaans-Russische top?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Waarom komt deze top er überhaupt?
Het geduld van Donald Trump met de Russische leider is op. Hoewel hij tijdens zijn presidentscampagne nog beloofde binnen enkele dagen een einde te maken aan de oorlog, zitten de onderhandelingen met Oekraïne ruim een half jaar na zijn inauguratie nog altijd muurvast.
Om het Kremlin in beweging te krijgen, dreigde Trump onlangs secundaire importheffingen op te leggen aan Ruslands belangrijkste handelspartners, zoals India. Woensdag zette de Amerikaanse president zijn eerdere dreigementen kracht bij: Vladimir Poetin, zo zei hij, moet akkoord gaan met een bestand, anders volgen er ‘hevige consequenties’.
Voor de Russische president is een top met het machtige Amerika een strategische opsteker, analyseren Amerikaanse media. Het feit dat de president van de Verenigde Staten met hem rond de tafel gaat, laat zien dat Rusland diplomatiek weer meetelt.
Hoe ziet het programma eruit?
Het belangrijkste onderdeel, het een-op-een-gesprek tussen Trump en Poetin, begint in de ochtend, dus om 21.30 uur Nederlandse tijd. Alleen tolken zullen bij dat gesprek aanwezig zijn. Daarna volgen er onderhandelingen waarbij delegaties uit beide landen acte de présence geven.
De bredere onderhandelingen worden gevolgd door een zakelijk ontbijt, waarna de gesprekken verdergaan. De top wordt afgesloten met een gezamenlijke persconferentie.
Wanneer zagen zij elkaar voor het laatst?
Tijdens Trumps eerste termijn in het Witte Huis. Beiden deden in 2019 de top van de G20 in Japan aan. Poetin schudde in 2021 nog eens de hand van Trumps opvolger, Joe Biden. Maar sindsdien kwam het niet meer tot een ontmoeting tussen Poetin en een Amerikaanse president, al hadden Poetin en Trump sinds de inauguratie van Trump wel vijf keer telefonisch contact.
Wie doen er behalve de presidenten verder mee?
In ieder geval Rusland stuurt een stevige delegatie. Buitenlandminister Sergej Lavrov, defensieminister Andrej Beloöesov en minister van Financiën Anton Siloeanov zijn om te beginnen aanwezig. Ook Kirill Dmitriëv, het hoofd van het Russische staatsinvesteringsfonds, en diplomaat Joeri Oesjakov schuiven aan, schrijft Politico. Wie de Amerikanen sturen, is niet bekendgemaakt.
Zijn er Europese leiders bij?
Nee. Zowel Europese leiders als de Oekraïense president Volodymyr Zelensky zijn niet uitgenodigd, tot frustratie van beide partijen. Poetin zou hebben verzocht om een bilateraal overleg, waaraan Washington gehoor heeft gegeven.
Oekraïne en de Europese bondgenoten werden daarmee buitenspel gezet, net zoals in februari gebeurde. Toen vonden in Saoedi-Arabië besprekingen plaats, waarbij onder meer de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov aanschoven.
Hoewel Trump momenteel op de hand is van Kyiv, toonde hij zich in het verleden onvoorspelbaar. Europese leiders vrezen dan ook dat Poetin hem weer in zijn kamp zal trekken. Om de top in Alaska toch iets te sturen, legden Europese diplomaten in Engeland dit weekend overhaast een eigen vredesplan voor aan de Amerikaanse vicepresident JD Vance.
Enkele dagen later spraken zij nog eens een-op-een met Trump, in een poging om druk uit te oefenen. Ook Navo-chef Mark Rutte en Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, haakten aan. Na afloop klonken voorzichtig optimistische geluiden: volgens Zelensky werd onder meer overeengekomen dat er niets over Oekraïne zal worden besloten als Kyiv niet aan tafel zit.
Waarom precies Alaska?
Ten eerste: veiligheid. De Amerikaanse staat ligt ver weg van Europa en Oekraïne, en is maar 90 kilometer van het uiterste oosten van Rusland verwijderd. Poetin kan Alaska dus bereiken zonder over vijandig territorium te hoeven vliegen. Die symbolische afstand zal Poetin niet zijn ontgaan. Daarnaast verkocht Rusland in 1867 het stuk land aan Amerika: Moskou heeft dus een historische band met Alaska.
De top zelf vindt plaats op de lucht- en landmachtbasis Elmendorf-Richardson in de stad Anchorage. Het complex had tijdens de Koude Oorlog een sleutelpositie in de Amerikaanse luchtverdediging en Arctische militaire strategie.
Wat zijn de verwachtingen?
Dat het in Alaska lastig zal worden om tot een doorbraak in de Oekraïne-oorlog te komen, is duidelijk. Poetin lijkt erop gebrand om Oekraïens grondgebied uit de onderhandelingen te slepen, terwijl Trump het liefst een vredesdeal op zijn naam wil schrijven.
De Russische president heeft geopperd dat hij volledige controle wil over de bezette Krim en in de Donbas de frontlinies bij Cherson en Zaporizja wil bevriezen. Maar het weggegeven van territorium is voor Zelensky onbespreekbaar: Poetin weet dit. Hij zal waarschijnlijk hopen dat Trump zijn steun aan Kyiv weer intrekt op het moment dat Zelensky niet met dergelijke afspraken akkoord gaat.
Het Witte Huis temperde woensdag al de verwachtingen. Woordvoerder Karoline Leavitt zei toen dat de top vooral als ‘luisteroefening’ voor Trump zal dienen, omdat slechts een van de twee bij de oorlog betrokken partijen aanwezig is. ‘Het doel van deze top is dat we vertrekken met een beter idee van hoe we een einde aan de oorlog kunnen maken.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant