Elf nieuwe fregatten voor de modernisering van de Australische marine komen uit Japan. De verrassende keuze van Australië voor Mitsubishi Heavy Industries (MHI) boven het Duitse Thyssenkrupp Marine Systems, de andere kanshebber, is een mijlpaal voor de Japanse wapenindustrie.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Australië trekt in totaal 6,5 miljard dollar uit om zijn verouderde fregatten te vervangen. De eerste drie schepen worden in Japan gebouwd en zullen vanaf 2030 worden ingezet. De rest wordt op een Australische scheepswerf gebouwd.
Het is de eerste keer dat Japan een buitenlandse mogendheid voorziet van complete militaire systemen die voor dodelijke militaire acties kunnen worden gebruikt. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog, waarin het militaristische Japan aan de zijde van de fascistische As-mogendheden stond, heeft Tokio grondwettelijk vastgelegd af te zien van alle vormen van oorlogsvoering. Ook de wapenexport werd verboden. Dit uitgesproken pacifisme is de afgelopen jaren echter op de helling komen te staan.
In 2014 werden de regels versoepeld voor export van militair materieel dat niet kan worden ingezet om mensen te doden, maar de prille Japanse defensie-industrie kwam over de grens niet verder dan onderdelen, of niet-dodelijke verdedigingssystemen, zoals radarsystemen aan de Filipijnen.
Export van dodelijke wapens bleef taboe, zeker aan landen die in een militair conflict zijn verwikkeld. Zelfs de leverantie van helmen, scherfvesten en generatoren aan Oekraïne was voor Japan een enorme stap. Dat vergde in 2022 nog een speciale ‘Oekraïne-maatregel’. Vorig jaar verkocht Japan voor het eerst dodelijke wapens aan het buitenland: Patriot-raketafweersystemen, die in Japan waren gebouwd, gingen naar de Verenigde Staten voor vervanging van de verdedigingswapens die Washington eerder naar Oekraïne had gestuurd.
Met de fregatten voor Australië gaat Japan opnieuw een stap verder. Voor Tokio betekent de order dan ook veel meer dan een lucratieve deal. Met het leveren van fregatten verankert Japan zijn positie in de westerse veiligheidsarchitectuur in de Indo-Pacific. ‘Dit bevestigt onze gedeelde waarden (...) en bekrachtigt onze vastberadenheid om samen te werken in regionale vredes- en veiligheidsvraagstukken,’ aldus een commentaar van de het Japanse dagblad Japan Times.
Al langer houdt Japan er rekening mee dat het als Amerikaanse bondgenoot kan worden meegezogen in een vernietigend conflict rond het eiland Taiwan met China. Ook Rusland en Noord-Korea ziet Tokio als bedreiging.
Australië heeft voor de Japanse Mogami-klasse gekozen omdat deze schepen op lange termijn goedkoper zijn in het gebruik doordat het schip zoveel high-tech bevat, dat er minder bemanningsleden aan boord nodig zijn dan op vergelijkbare marineschepen. Het arsenaal van de Mogami is met 128 luchtverdedigingsraketten indrukwekkend. Ook Tomahawk-kruiskraketten met een bereik van 1.600 kilometer behoren tot de mogelijkheden, net als lange afstandsraketten voor het uitschakelen van vijandelijke onderzeeërs.
Voor Australië, een eilandnatie met de drie na grootste exclusieve economische zone ter wereld, is het bereik van de Mogami (10.000 nautische mijl zonder bij te hoeven tanken) van doorslaggevend belang. Volgens militaire analisten is de Mogami het enige marinefregat dat zich kan meten met de Chinese marine, de belangrijkste militaire uitdaging voor Australië. Eerder dit jaar schoot de Chinese marine met scherp bij militaire oefeningen voor de Australische kust, waardoor tientallen passagiersvluchten moesten worden omgeleid.
Deze opsteker kan Japan goed gebruiken nu Tokio zich geen raad weet met de Amerikaanse president Donald Trump. Terwijl Japan nog worstelt het geld te vinden voor een eerdere, hoognodige verdubbeling van zijn defensiebudgetten, eist Trump een nog hogere bijdrage van zijn Aziatische bondgenoten. Bovendien zet hij Japan en Australië onder druk zich uit te spreken over hun bijdrage in het geval van een Chinese invasie van Taiwan.
Tokio balanceert tussen de noodzaak zich te verdedigen en de wens de vrede te bewaren met zijn Chinese buurman. Daarom durft Tokio zich niet formeel aan te sluiten bij het defensiepact Aukus waarin de VS, het Verenigd Koninkrijk en Australië samenwerken. Vandaar dat het voor Japan een uitkomst is om via de Mogami-fregatten tot nadere militaire samenwerking met Australië te komen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant