Voor de een is skûtsjesilen vergane glorie, voor de ander een onmisbaar deel van de Friese zomer. Hoe dan ook is er wind voor nodig. Maar woensdag bleef het Tjeukemeer lang rimpelloos, waardoor de zeilwedstrijd niet van start kon. ‘We zijn getraind in wachten.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Met zijn verrekijker houdt Hans Burger het startschip Nautilus nauwlettend in de gaten. Het is even na 9 uur, de strijd in de C-klasse om het Iepen Fryske Kampioenskippen Skûtsjesilen (IFKS) moet zo van start gaan. ‘Ik zie wel wat rimpelingen’, zegt de man uit het Noord-Hollandse Warmenhuizen.
Het wiegen van riet, een lichte bolling in een Friese vlag in de mast van de jachthaven: zo ziet hoop er woensdagmorgen uit aan de boorden van het Tjeukemeer. Dat ligt er spiegelglad bij, vanaf het gemaal bij Echtenerbrug gezien. Aan de zon ligt het niet. Maar de wind laat het afweten. ‘Zo komt er geen gang in’, weet Burger (67). ‘Allemaal kreukels in de zeilen.’
De West-Fries brengt de zomer al jaren door in het echte Friesland, op de camping in Koudum. Daar raakte hij bevangen door het skûtsjesilen-virus. Enkele jaren geleden kocht hij met een paar anderen zelfs een skûtsje. De Ierdswel vaart dit jaar voor het eerst mee in de instapklasse.
Trots draagt Burger een pet met het logo, een afbeelding van een oeverzwaluw. Maar vliegen doet het schip niet. En de beste stuurlui staan ook vandaag aan wal. ‘Ze liggen niet best.’
‘Dat wordt blazen!’, grapt buurman Hans de Vries. Diens zoon Jesper (28) is op de Ierdswel verantwoordelijk voor het zwaard – de bemanning op veel schepen is jonger dan het publiek.
Volgens sommigen is het vergane glorie, maar voor veel anderen is zomer in Friesland geen zomer zonder fierljeppen, kaatsen en zeilen. Voor dat laatste is alleen wel wind nodig. De lichtweerfokken die de traditionele vrachtschepen voeren, verraden het gebrek daaraan. Zelfs een strafrondje varen is haast niet te doen.
Maandag werd de race in Heeg al afgelast vanwege te weinig wind. Dit is de inhaaldag. Het spant erom, want er moeten minimaal vier wedstrijden gezeild worden om het klassement op te maken.
Op hoop van zegen wordt een simpel ‘olympisch baantje’ uitgezet. Tot teleurstelling van de commentator van IFKS TV, dat de wedstrijd live uitzendt op YouTube. ‘Met een dubbele onderboei kun je eerder iets forceren in het kruisrak.’
De positie van alle schepen is digitaal te volgen; een drone zoemt boven hun masten. En sinds dit jaar is er dus IFKS TV. Zandschip de Sjoerd is omgetoverd tot varende studio. De zelfpromotie is geen overbodige luxe, zegt Hans Burger. ‘We komen er wat bekaaid van af.’ Omrop Fryslân zendt alleen de A-klasse uit.
De concurrerende competitie van de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen (SKS) kreeg daarentegen volop zendtijd, zelfs op landelijke tv. Maar dat bij omroep WNL met geen woord werd gerept over het IFKS, terwijl er wel IFKS-schepen in beeld waren, kon IFKS-voorzitter Jaap Jelle Feenstra moeilijk verdragen. ‘Pijnlijk incompleet en onevenwichtig’ noemde hij de uitzending.
Van oudsher is er enige rivaliteit tussen de twee competities. De SKS bestaat al sinds 1945 en wordt gezeild met veertien vaste deelnemers, die ieder een stad of dorp vertegenwoordigen. De ‘open’ IFKS werd in 1981 opgericht als alternatief, om ruimte te maken voor nieuwe schepen. ‘Vorig jaar werd er nog eentje uit een Amsterdamse gracht gevist’, weet Hans Burger.
In de zomer volgen ze elkaar op: de SKS de eerste twee weken van de bouwvak, het IFKS de laatste. ‘Voor sommigen is dat het hoofdprogramma na het voorprogramma, en voor anderen het toetje na het hoofdgerecht’, vatte Omrop Fryslân de verhouding samen.
Aan dek valt het wel mee met de spanning, bezweert Burger. Er zijn SKS-schippers die aan boord zijn als ‘adviseur’ op een IFKS-skûtsje. ‘Het zijn allemaal liefhebbers.’
Dat blijkt: het liveverslag komt vandaag voor rekening van Harmen en Sytze Brouwer. De broers wonnen met het skûtsje van Heerenveen de SKS-competitie. Vervlogen folklore? De huldiging bracht zaterdag duizenden mensen op de been.
Zo’n storm loopt het nog niet aan het Tjeukemeer. Dat ligt wellicht ook aan het uitblijven van actie. Ook bij de Brouwers valt geen woord zo vaak als ‘wyn’ – wind.
Terwijl haar man aan zijn verrekijker gekluisterd blijft, zet een dame zich aan een breiwerkje. Als een aalscholver op de strekdam zijn vleugels te drogen spreidt, lijkt de wind even aan te trekken. Maar dan krijgt Hans Burger een berichtje van de roefmeester: de race is afgelast. ‘Daar komen we goed mee weg.’ De Ierdswel is in het achterveld verzeild geraakt.
Verzameld onder de witte partytent maakt de plaatselijke IFKS-commissie van Echtenerbrug zich er niet druk om. ‘We doen dit al jaren, dus we zijn getraind in wachten’, zegt voorzitter Tineke Beek. Vorig jaar werd de wedstrijd nog afgelast vanwege te harde wind.
Ergens is het zeilen ook bijzaak. Gisteravond werden alle schepen onthaald met een glaasje Beerenburg. ‘Dan weet je niet hoe snel ze van boord springen.’ De dames in het comité zijn al maanden druk met hun specialiteit: zelfgemaakte prijzen van houtwerk. En wind of geen wind, vanavond wacht het kadefeest.
Als patatboer Gerard de Haan uit Bantega rond een uur of elf de klep van zijn snackwagen optrekt, klapt een aantal toeschouwers de campingstoelen alweer in. ‘Het wordt niks meer vandaag.’
Dat blijkt voorbarig. Als de wind toch nog aantrekt, kan de B-Klasse alsnog van start, ruim vier uur later dan gepland. Na vijven mogen de kleine a- en grote A-klassen gelijktijdig los. ‘Net Studio Sport: met het bordje op schoot’, aldus de commentator van IFKS TV. Hans Burger is dan allang vertrokken. Naar de jaarmarkt in Workum, waar zijn vrouw wacht. ‘Die vindt dat zeilen maar niets.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant