De Alblasserdamse jachtenbouwer Oceanco is in handen gekomen van een van ’s werelds bekendste game-ontwikkelaars en tevens rijkste Amerikanen, Gabe Newell. Wie is deze programmeur die Microsoft verruilde voor de toekomst die hij al vroeg zag in computerspellen?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met tech als specialisme.
Door fulltime in zijn superjacht op zee te wonen, vervult Gabe Newell (62) een lang gekoesterde droom: al in 1996 overwoog de toenmalige Microsoft-programmeur om vervroegd met pensioen te gaan om de wereld rond te zeilen. De reden: zijn levenswerk tot op dat moment, de eerste versies van het besturingssysteem Windows, waren qua verkoopcijfers ingehaald – door een game nota bene, het schietspel Doom.
Het deed Newell inzien dat de toekomst van de computerindustrie lag in games. Zelf was hij ook verslaafd: ‘Ik herinner me dat ik tot drie uur ’s nachts Doom speelde’, vertelde Newell in 1999 aan gameblad PC Gamer. ‘Het was de eerste keer dat ik bang was terwijl ik achter de computer zat. Het opende mijn ogen: zulke ervaringen zijn de reden dat we computerspellen spelen.’ Newell wilde daarom vol aan de slag met games, maar Microsoft niet. Hij nam daarom in 1996 ontslag – niet om met pensioen te gaan, maar om games te maken.
Misschien wel het gekste aan Doom was dat het de bestverkopende software voor PC’s was geworden, zonder dat het spel fysiek in winkels te koop was. ‘Dat raakte mij als een bliksemschicht’, blikte Newell later terug. Door het online aan te bieden, had een team van twaalf twintigers het gigantische Microsoft weten af te troeven. Die aanpak gaf een kijkje in de toekomst van de techindustrie, gedomineerd door digitale appwinkels en virtueel eigendom. Met zijn nieuwe bedrijf, Valve, zou Newell die toekomst bouwen.
Twee jaar na zijn vertrek bij Microsoft publiceerde Valve onder leiding van Newell het schietspel Half-Life. Het werd bekroond als computerspel van het jaar. Het stak boven de op actie gerichte concurrentie uit – zoals Quake II, een opvolger van Doom – dankzij puzzels die gebruikmaken van rudimentaire natuurkundige simulaties. Zo moeten spelers kratten op elkaar stapelen om onbereikbare hoogtes te kunnen beklimmen, of een grote ventilator bovenaan een verticale windtunnel aanzetten om zo omhoog gezogen te worden.
Dankzij het grote succes van Half-Life konden de pakweg dertig medewerkers van Valve gelijk aan de slag met een vervolg. Newell richtte zich daarna op de onlinedistributie van games. Hij zag dat dus als gat in de markt en vond ook dat de opmars van illegale downloads van games het best kon worden tegengewerkt door een toegankelijke marktplaats te maken. Die kwam in 2003 met de online gamewinkel Steam.
Toen Half-Life 2 een jaar later klaar was, kon Newell dat spel via die winkel aan de man brengen. Een miljoen mensen kochten het daar. Ook Sony en Newells voormalige werkgever Microsoft meldden zich om de game uit te mogen brengen. Half-Life 2 ging daarmee naar schatting nog eens veertien miljoen keer over de toonbank.
Vandaag de dag geeft Steam ook games van andere makers uit. Sterker nog, Steam is met afstand het grootste platform voor computergames, met 132 miljoen maandelijkse gebruikers en een archief van meer dan 100 duizend games. Voor zowel de kleinste onafhankelijke gamestudio’s tot ’s werelds grootste gamefabrieken is Steam dé poortwachter voor de PC-markt.
Naast dat Newell met Valve en Steam de gamesindustrie voorgoed zou veranderen, verdiende hij er miljarden dollars mee. Toch heeft hij nooit de noodzaak gevoeld in de schijnwerpers te stappen. Uit de spaarzame interviews die hij wél geeft, rijst het beeld van een schuchtere man, allereerst een techneut en gamer, pas daarna een mediamagnaat. Hij heeft heuse fans, die hem liefkozend ‘Gaben’ noemen, naar het persoonlijke emailadres dat hij openbaar maakte om directe in contact te kunnen staan met zijn klanten.
Dat is hem gelukt. Té goed, misschien, want de fans zijn enthousiaster dan ‘Gaben’ zelf raad mee weet: ‘Ze willen me knuffelen als ze me zien. Ik ben niet echt een knuffelaar, maar dat is wat ze willen’, vertelde hij The Washington Post.
Op zijn eigen manier heeft Newell gamers allang omhelsd. Zo staat Steam spelers toe dat hun eigen aanpassingen van games publiceren, zoals nieuwe levels of personages. Terwijl een concurrent als Nintendo alles dat naar piraterij ruikt juridisch aanvecht, is Newell juist een voorvechter van de creativiteit van zijn eigen klanten.
De game Counter-Strike is hier misschien wel het beste voorbeeld van. Twee Half-Life-fans maakten rondom 1999 een competitieve spelmodus van dat spel. Daarin moet een groep terroristen een bom moet leggen, terwijl de tegenpartij – de ‘counterterroristen’ – dat moet voorkomen. De game trok een eigen schare fans aan, wat de aandacht van Valve trok. De twee fans kregen banen aangeboden bij Valve en een jaar later werd het spel officieel uitgebracht. Valve investeerde bovendien in toernooien, waardoor Counter-Strike uitgegroeide tot een van de grootste e-sports ter wereld.
In de afgelopen jaren heeft Newell zijn werk voor Valve afgebouwd. Hij richt zich nu met name op andere projecten, zoals Starfish Neuroscience, een bedrijf dat breinchips ontwikkelt. Ook is Newell eigenaar van onderzoeksorganisatie Inkfish, die het leven in de zee bestudeert. In 2022 nam Inkfish ook Hadal Exploration System over, een bouwer van onder meer diepzee-onderzeeboten.
De aankoop van de Alblasserdamse jachtenbouwer Oceanco, waarvan Newell zelf al jaren klant is, komt daarmee niet helemaal uit het niets. In een verklaring schrijft Oceanco dat Newell ‘een levenslange fascinatie’ heeft voor de zee. Maar waarom hij het bedrijf nu heeft gekocht en wat zijn plannen ermee zijn, is niet duidelijk.
Wel heeft hij aangekondigd dat hij – zoals hij eerder vertrouwde op zijn gamende fans – de werknemers van Oceanco vrijuit hun werk moeten kunnen blijven doen: ‘Oceanco heeft een visie en een bedrijfscultuur die echt werken. Ik wil die niet veranderen, maar versterken.’
• Gabe Newell is een fan van de tv-serie My Little Pony.
• De game Super Mario 64 deed Newell inzien dat games een kunstvorm zijn.
• Newell baseerde een groot monster in Half-Life op de geboorte van zijn eerste zoon, omdat die geboorte het engste was dat hij op dat moment had meegemaakt.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant
