Lars Gerrits oud-bestuurslid Jonge Atlantici
Lars Gerrits is oud-bestuurslid van de Jonge Atlantici en vindt het belangrijk „het lijntje met Amerika” vast te houden. Trumps maatregelen tegen de lhbti-gemeenschap noemt hij „schrikbarend, voor een land dat altijd heeft gezegd voor persoonlijke vrijheden te staan.”
Lars Gerrits ging in 2022 voor een stage naar Washington DC: „Ik had veel over Amerika gezien en gelezen, maar als je er dan voor het eerst bent, is het toch onwerkelijk.”
Nooit eerder was Lars Gerrits in de Verenigde Staten geweest. Hij was 22 jaar en student bestuurskunde toen hij in de zomer van 2022 uit het vliegtuig stapte op Dulles International Airport, bij Washington DC. „Ik dacht: wow, nu moet het gebeuren.”
Het ministerie van Buitenlandse Zaken had hem aangenomen voor een stage van een half jaar op de Nederlandse ambassade. „Een van de Rijkstrainees die daar werkten, kwam me ophalen met een auto met chauffeur van de ambassade”, vertelt hij drie jaar later op een terras in Den Haag, met nog een restje verbaasd ontzag in zijn stem.
„Dan rijd je over een grote, zoveelbaans snelweg naar de stad en kijk je om je heen. Je komt langs Arlington [de voorstad met de beroemde militaire begraafplaats], en op een gegeven moment zie je wat meer van de stad: je ziet een stukje van de National Mall, het Lincoln Memorial, al die monumenten met hun neoklassieke architectuur. Het Amerikaanse big, bigger, biggest. Heel indrukwekkend, zeker in vergelijking met Nederland, waar alles zo dicht op elkaar is gepakt. Ik had veel over Amerika gezien en gelezen, maar als je er dan voor het eerst bent, is het toch onwerkelijk.”
Gerrits (25) werkt nu als financial trainee bij het ministerie van Financiën in Den Haag. In zijn vrije tijd was hij tot deze zomer twee jaar bestuurslid van de Jonge Atlantici, een netwerk van studenten en jonge professionals met interesse in trans-Atlantische betrekkingen. De groep is onderdeel van de Atlantische Commissie, een organisatie die zich tegenwoordig omschrijft als „een platform voor discussie over actuele thema’s die raken aan de relatie tussen Europa en de Verenigde Staten”, maar die van oudsher onomwonden ijverde voor sterke banden met de NAVO en de VS.
Via Facebook had Gerrits in Washington een hospita gevonden die een kamertje verhuurde dat „nog enigszins betaalbaar” was. „1.300 dollar per maand, in DC ben je blij dat je daarvoor iets hebt. Toen ik er de eerste keer aanbelde, stond de hospita waarschijnlijk onder de douche, want ze deed open met alleen een handdoek om. Ze ging vaak naar een huisje dat ze in West-Virginia had. Als ik dan op haar twintig jaar oude kat paste, haalde ze wat van de huur af.”
Omdat hij nog anderhalve week had voordat de stage begon, ging Gerrits op de fiets van de hospita de stad verkennen. „Het indrukwekkendst vond ik The National Archives. Het is een van mijn favoriete musea in DC. Ik ben er drie keer geweest: eerst alleen, daarna toen mijn ouders op bezoek kwamen. En toen mijn toenmalige vriend langskwam nóg een keer.
„Het is een neoklassiek gebouw met een koepel en veel marmer, vormgegeven als een museum. Je moet eerst door een vliegveldachtige security. Dan kom je in de zaal waar onder dikke glazen platen al die belangrijke documenten liggen, zoals de Onafhankelijkheidsverklaring, de Grondwet en de Bill of Rights. Er is een heel grote muurschildering met taferelen uit de Amerikaanse revolutie.
„Het is het grote, meeslepende verhaal dat de Amerikanen vertellen over hun geschiedenis. Ik vind dat een heel mooi verhaal. De grandeur van de idealen pakte mij. De American Dream, het Vrijheidsbeeld, en dat niks te gek is in dat land.
„Maar ik heb er ook kanttekeningen bij. Als je ziet hoe hard het leven daar kan zijn... In de grote steden zijn er op straat heel veel daklozen. Het is best een oneerlijke maatschappij, ook hoe de zorg is geregeld en hoe duur die is. Ergens kan ik wel begrijpen dat mensen denken: wat heeft de bestuurlijke klasse voor mij gedaan? Het systeem werkt niet voor mij, dus stem ik op iemand die een sloopkogel voor dat systeem is.”
Die sloopkogel heeft ook jouw geliefde National Archives getroffen. In februari ontsloeg president Trump de directeur. Zonder opgaaf van reden, maar vermoedelijk omdat het archief eerder vertrouwelijke documenten had opgeëist die Trump in strijd met de wet had meegenomen naar zijn buitenverblijf.
„Natuurlijk schrok ik van dat ontslag, ook al was ik er gezien de cultuuroorlog die woedt ook niet echt verbaasd over. Je vraagt je af: waar eindigt dit? Voor een democratische samenleving is dit zorgelijk.”
Trump pakt ook de pers, universiteiten en de ambtenarij hard aan, en de vermeend illegale immigranten. Zijn al die mooie historische documenten en symbolen van de VS als ‘land of the free’ misschien toch minder waard dan je had gedacht?
„Ik blijf het mooie symbolen vinden. En ook al is Amerika niet het perfecte plaatje dat soms wordt voorgespiegeld, het is nog wel een werkende democratie, met verkiezingen. Trump is de president en daar moet je voor het Nederlandse en Europese belang gewoon zaken mee doen.
„Maar dat mensen zo van de straat worden geplukt, en zonder goed proces naar een ander land worden uitgezet, dat verandert wel je beeld van Amerika. De uitvoerende macht zoekt de randen van zijn bevoegdheden op.”
Dat is zacht uitgedrukt. Vermeende tegenstanders worden door de president geïntimideerd.
„Ik ben lid van D66. Vanuit mijn politieke overtuiging zou ik dingen steviger kunnen zeggen. Maar bij de Jonge Atlantici zijn we politiek neutraal. Dat betekent niet dat we geen discussies kunnen voeren, of dat we ons geen zorgen maken over wat er nu gebeurt. Maar ik geloof heel erg in diplomatie, en met elkaar blijven praten om te proberen de betrekkingen nog enigszins in goede banen te leiden. En ja, ik hoop ook nog een keer terug te kunnen gaan naar Amerika.”
Als stagiair werkte Gerrits op de ambassade onder de handelsattaché. „Ik schreef verslagen van bijeenkomsten bij denktanks en ging vaak met mijn leidinggevende mee naar de maandelijkse vergadering waar de handelsattachés van de EU-landen de actualiteit doornamen. Joe Biden zat toen nog in het Witte Huis en het was allemaal minder hard en lomp dan nu. Maar ook toen al waren de Amerikanen aan het kijken hoe ze de toegang van de Chinezen tot de meest geavanceerde technologie konden beperken.”
Omdat Gerrits in Nederland politiek actief is, wilde hij tijdens zijn Amerikaanse verblijf weleens van nabij wat ‘verkiezingsactie’ zien, zoals hij het noemt. „Ik hoorde dat er in Atlanta een rally van de Democraten zou zijn. Obama zou er spreken om een kandidaat voor een Senaatszetel te steunen. Ik dacht: daar moet ik bij zijn.
„Het was in een enorme loods met voedselkraampjes en bands die optraden – je kreeg meteen een soort festivalgevoel. Er waren heel veel mensen die borden met leuzen omhooghielden, en sprekers die bekend waren van tv. Het publiek was uitzinnig enthousiast. Als je in Nederland een politieke bijeenkomst hebt, is dat meestal ergens in een achterafzaaltje, met de stoelen keurig in theateropstelling.
„Ik vond het mooi om in Atlanta het engagement te zien. Al weet je ook: dit zijn de mensen die tóch wel gaan stemmen. Maar politiek voelde er als een zaak van leven en dood, van we móeten dit winnen en we gáán dit fixen. En Obama horen speechen, hoe hij de Democratische achterban opzweepte, dat was nog steeds heel indrukwekkend.
„Wel ben ik in Amerika de Nederlandse politiek meer gaan waarderen, vooral dat we het binnen het brede midden over een aantal basisdingen eens zijn. Dat de verzorgingsstaat als geheel bijvoorbeeld niet ter discussie staat. Op die verkiezingsbijeenkomst in Atlanta was een van de grote thema’s dat de prijs van insuline omlaag moest. Toen dacht ik: die strijd hoeven we in Nederland gelukkig niet te voeren.”
Trump zegt dat de Europese Unie is opgericht om de VS „te naaien”.
„Dat veroorzaakt spanningen en het is ook evident niet waar. De Amerikanen hebben de Europese integratie aangemoedigd. En ze hebben er geopolitiek belang bij dat Europa zichzelf enigszins overeind kan houden.
„Ik ben een handelsnerd. Mijn hart doet pijn van de handelsoorlog die Trump met zijn invoerheffingen heeft ontketend, en van alle chaos die daardoor ontstaat. Ik geloof in vrijhandel en onze handelsrelatie met de VS is heel belangrijk. Voor alle betrokkenen is het nadelig wat er nu gebeurt. Maar een existentiële bedreiging is het niet.
„De échte kwestie waar het in de relatie met Amerika om draait, is natuurlijk veiligheid. Stel dat de Russen besluiten te prikken in een lidstaat van de NAVO, door een beperkte aanval uit te voeren met militairen in niet-identificeerbare uniformen, of een cyberaanval, dan hoop je toch dat de Amerikanen betrokken blijven.”
Maar je weet het niet meer zeker.
„Er worden inderdaad onzekere signalen over gegeven door de Amerikanen. Maar ze hebben een punt dat wij Europeanen meer kunnen, en moeten, doen voor onze eigen veiligheid.
„Toen ik terugkwam uit Washington moest ik erg afkicken. Ik besefte: ik heb nog niet genoeg gehad – niet van Amerika, en niet van de trans-Atlantische-band in het algemeen. Bij de Jonge Atlantici heb ik mensen met verschillende achtergronden ontmoet. Allemaal vinden ze de relatie met Amerika belangrijk. De tijd van klakkeloos de VS of de NAVO volgen, als die tijd er al was, is ruimschoots voorbij, maar we willen het lijntje met Amerika wel vasthouden.”
Als we elkaar een tweede keer spreken, nu via een videoverbinding, hebben we het onder meer over de harde maatregelen van Trumps regering tegen trans mensen, die onder meer gedwongen worden het leger te verlaten. The New York Times publiceerde kort na Trumps aantreden een lange lijst met woorden die nu voor allerlei overheidsinstellingen taboe zijn, waaronder lhbtq, gender, trans, gelijkheid en diversiteit.
„Dat is schrikbarend, voor een land dat altijd heeft gezegd voor persoonlijke vrijheden te staan. Het staat ook haaks op de vrijheid van meningsuiting, dat bepaalde termen bijna niet meer gebruikt mogen worden. Ik vrees dat dit overwaait naar andere landen, ook naar Nederland, en dat conservatieve krachten zich ook hier gesterkt voelen om hun afkeer op bijvoorbeeld seksuele minderheden te botvieren.”
Gerrits, die tijdens dit gesprek donkerblauw gelakte nagels heeft, aarzelt bij de vraag wat die voor hem betekenen als hij nog eens naar Amerika zou gaan. „Moeilijke vraag. Ik zou er wel oppassen waar en wanneer ik nagellak op zou doen. Ik zou er niet zomaar overal mee rondlopen.”
Deze zomer interviewt NRC Nederlanders die een sterke persoonlijke band met de VS hebben. Veranderen hun gevoelens en ideeën over het land, nu dat onder Trump zo verandert?
Wie:
Lars Gerrits (Zutphen, 1999)
Beroep:
Trainee bij ministerie van Financiën en oud-bestuurslid Jonge Atlantici
Kwam naar de VS:
In 2022, als stagiair bij de Nederlandse ambassade in Washington DC
Wat is er veranderd?
„Dat mensen zo van de straat worden geplukt, en zonder goed proces naar een ander land worden uitgezet, dat verandert wel je beeld van Amerika.”
Source: NRC