Het lot van Israëls hoogste militair, Eyal Zamir, hangt aan een zijden draadje. Hij moet Israëls offensief leiden om Gaza-Stad te bezetten, maar premier Netanyahu en defensieminister Katz lijken genoeg te hebben van de legerleider.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Het is niet de vraag óf de dagen van Eyal Zamir zijn geteld, maar eerder hoe lang hij zich nog bevelhebber van het Israëlische leger mag noemen. Een week nadat hij botste met premier Netanyahu, na kritiek op zijn plan voor de volledige inname van Gaza, komt de chef-staf nu in aanvaring met minister van Defensie Israel Katz.
Katz is woedend op de voormalige tankcommandant. De minister heeft een streep gehaald door Zamirs voorgestelde benoeming op hoge posten van militairen. Met mij is niet overlegd, beweert Katz. ‘Het militaire echelon is ondergeschikt aan de minister van Defensie’, sneerde Katz richting de 59-jarige Zamir. Katz verdedigde de generaal nog toen hij werd bekritiseerd vanwege zijn verzet tegen Netanyahu’s bezettingsplan.
Dat was geen reden voor Zamir om niet ook openlijk uit te halen naar Katz. ‘De chef-staf is volgens de regels de enige autoriteit die commandanten met de rang van kolonel en hoger in het Israëlische leger kan benoemen’, aldus de generaal in een verklaring. De rechtse coalitiepartners van Netanyahu eisen nu het ontslag van Zamir. Hij zou zich volgens hen omringen door ‘extreem-linkse’ medewerkers.
Zamir stemde uiteindelijk in met Netanyahu’s plan, al is het nu beperkt tot de inname van Gaza-Stad. Maar als de 59-jarige chef-staf binnenkort alsnog de laan wordt uitgestuurd, of wordt gedwongen op te stappen, zal hij een van de kortst zittende bevelhebbers in de geschiedenis van Israël zijn. Zelf aaste hij al heel lang op de post. Bij de benoeming van zijn twee voorgangers behoorde hij tot de kanshebbers maar trok hij steeds aan het kortste eind.
De kleinzoon van Joodse immigranten uit Jemen en Syrië zag het leger flink veranderen sinds hij in 1984 zijn militaire loopbaan begon. Israël was toen verwikkeld in de strijd in Libanon en de gepantserde divisies met hun Merkava-tanks, waar Zamir diende, vormden toen nog een cruciaal onderdeel van de krijgsmacht.
In de decennia daarna maakte het leger de omslag naar een strijdmacht waar raketten, drones en hightech gevechtsjagers de boventoon voerden. Omdat Syrië, Libië en Irak wegvielen als grote vijanden, werd de kans steeds kleiner dat Israël ooit nog een grote conventionele oorlog zou voeren tegen Arabische legers.
Na zijn carrière bij tankbrigades en divisies begon hij in 2012 aan een tweede loopbaan dichterbij de politiek. Hij was drie jaar lang de belangrijkste militaire adviseur van Netanyahu en werd vervolgens commandant van het Zuidelijk Commando, een van de belangrijkste posten in het leger. Dit commando gaat onder andere over de verdediging tegen aanvallen vanuit Gaza.
In 2018 werd hij gepasseerd voor de functie van hoogste legerleider, maar werd hij wel plaatsvervangend chef-staf. In 2023 schopte hij het tot directeur-generaal van het ministerie van Defensie. In die functie moest Zamir toezien hoe het sterkste leger van het Midden-Oosten zich op 7 oktober volledig liet verrassen door de bloedige inval van Hamas.
De vraag die nooit beantwoord zal worden is of het leger ook zo onvoorbereid was geweest als Zamir in 2022 niet voor de tweede keer was gepasseerd om Israëls hoogste militair te worden, gezien zijn jarenlange Gaza-ervaring. De tankcommandant was toen een van de twee kandidaten, Herzi Halevi kreeg de baan en stapte eerder dit jaar op.
Nu, na bijna twee jaar vechten en veel internationale kritiek op Israëls oorlogsvoering, is Zamir medeverantwoordelijk voor het beëindigen van de Gaza-oorlog. Over hoe dat moet gebeuren en hoe de levens van de resterende Israëlische gijzelaars gered moeten worden, verschilt de generaal van mening met zijn politieke bazen. Nadat de afgelopen maanden al was uitgelekt hoe hij botste met Netanyahu, kwamen de meningsverschillen vorige week volop naar buiten.
Zamir verzette zich tegen Netanyahu’s bezettingsplan. Hij voorzag de dood van de gijzelaars en constateerde dat zijn soldaten oorlogsmoe zijn. Zamir zou er nu van overtuigd zijn, zo meldde de krant Haaretz dinsdag op gezag van ingewijden, dat medewerkers en familieleden van Netanyahu uit zijn op zijn ontslag omdat hij ‘te onafhankelijk’ zou zijn.
Netanyahu’s zoon Yair beschuldigde de generaal vorige week van een coup. En Netanyahu’s invloedrijke vrouw Sara zou tegen zijn benoeming zijn geweest. ‘De chef-staf begrijpt precies wat er gebeurt en is niet van plan het leger over te dragen aan Netanyahu en Katz’, aldus een bron die aanwezig was bij Zamirs consultaties met collega’s.
De komende tijd zal cruciaal zijn voor Zamirs verdere loopbaan en het verloop van de oorlog. Want wie trekt er aan het langste eind? Politieke overlever Netanyahu, of topmilitair Zamir? Als Zamir moet vertrekken, is het maar de vraag of er iemand in de plaats komt die Netanyahu durft tegen te spreken.
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant