Kars Veling was in 2002 de eerste lijsttrekker van de nieuwe ChristenUnie, maar de omstandigheden zaten niet mee. Slechts tien maanden was hij de leider van de nieuwe partij. Veling overleed woensdag op 77-jarige leeftijd.
is chef van de politieke redactie.
Met de ChristenUnie is het goed gekomen. De partij is uitgegroeid tot een stabiele factor in de Nederlandse politiek en zelfs tot gerespecteerde regeringspartij. Er was alleen wel even tijd voor nodig en die tijd was Kars Veling in 2002 niet gegund. Slechts tien maanden was hij de leider van de hagelnieuwe fusiepartij toen hij wegens gebrek aan electoraal succes alweer werd bedankt.
Veling was al jaren lid van de Eerste Kamer en rector van een Zwolse scholengemeenschap toen hij door de fuserende Reformatorische Politieke Federatie en het Gereformeerd Politiek Verbond begin deze eeuw werd aangewezen als lijsttrekker bij de eerste verkiezingen die ze samen, als ChristenUnie, tegemoet gingen.
De verwachtingen waren hooggespannen bij beide partijbesturen – uit kiezersonderzoeken bleek dat er winst in het verschiet lag als zij eendrachtig samen zouden gaan. Zeker omdat het CDA, de meest directe electorale concurrent, al jaren in de lappenmand zat en tamelijk krachteloos oppositie voerde tegen de kabinetten-Kok (1994-2002).
Juist om die eendracht ook in de aanvankelijk nog terughoudende achterbann te bereiken, zochten de partijen een bruggenbouwer als aanvoerder, een nieuw gezicht, iemand die niet meteen geassocieerd werd met één van beide bloedgroepen. De bekende RPF-voorman Leen van Dijke, wiens naam wel vaak werd geopperd, viel om die reden af. Senator Veling was GPV’er, maar had in die hoedanigheid weinig politiek profiel. ‘Nimmer humeurig’ bovendien, zoals hij bij zijn nominatie werd aangeprezen.
Humeurig werd hij alsnog, want daarna ging alles mis. De verwachte groei van vijf naar zes of zelfs zeven zetels, werd een verlies. Veling kreeg er vier, waaronder, op het nippertje, één restzetel. Er waren zwaarwegende verzachtende omstandigheden: vlak voor de verkiezingen werd Pim Fortuyn vermoord, waarna de nieuwe CDA-leider Jan Peter Balkenende voor veel kiezers opeens een baken werd in hun verlangen naar terugkeer van wat politieke rust.
Toch stak de storm rond Veling op. Boze leden eisten in de media zijn aftreden. Zijn vrijpostige opmerking in de campagne dat hij mensen die een ijsje kopen op zondag niet de maat wilde nemen, bleek voor velen maatgevend voor zijn ongeschiktheid. ‘Als christen moet je handel op zondag niet stimuleren’, zei een lid in deze krant. ‘Dat stuk christelijke cultuur heeft hij onvoldoende naar buiten gebracht.’
Het duurde niet lang of Veling zat thuis met ziekteverlof. En toen Balkenendes eerste kabinet binnen enkele maanden viel en nieuwe verkiezingen zich alweer aandienden, was het gedaan: Veling werd als lijsttrekker aan de kant geschoven. Het aanstormende jonge Kamerlid André Rouvoet nam zijn plaats in. Te laat om nog het verschil te kunnen maken. Pas in 2006 haalde Rouvoet de zes zetels waarnaar zo was verlangd – en loodste hij de ChristenUnie voor het eerst een kabinet in.
Veling verliet zwaar teleurgesteld en met stille trom de Tweede Kamer, maar bleef wel loyaal lid van de partij en keerde terug naar het onderwijs. Hij werd rector van het Johan de Witt College in Den Haag, waar hij VVD-leider Mark Rutte binnenhaalde als gastdocent. Daarna was hij ook nog jaren directeur van ProDemos, het ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’ dat jaarlijks tienduizenden middelbare scholieren onderwijst over de spelregels van de democratie.
Woensdag overleed Veling, 77 jaar oud, waarna hij van zijn verre opvolger als partijleider, Mirjam Bikker, alsnog de lof ontving die in 2002 niet voor hem was weggelegd. ‘Een wijs, aimabel en groots man is thuis gehaald.’
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant