De eerste honderd dagen van de Duitse bondskanselier zitten erop, de rest zal zeker niet makkelijk zijn.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz ging in mei met grote ambities van start. Zowel Duitsland als Europa had dringend behoefte aan krachtig leiderschap en Merz voelde zich geroepen.
Nu zijn kanselierschap de symbolische grens van honderd dagen is gepasseerd, kan een eerste, voorzichtige balans worden opgemaakt. Die valt gemengd uit: in de internationale arena speelt Merz een actieve rol, maar in Duitsland zelf heeft hij grote moeite om burgers te overtuigen van de juistheid van zijn koers.
Merz is veel nadrukkelijker aanwezig in Europa dan zijn voorganger Olaf Scholz, onder meer in de cruciale kwestie-Oekraïne. Bovendien is hij in staat de communicatie met de Amerikaanse president Donald Trump te onderhouden. Woensdag organiseerde Merz een videotop met Europese leiders, de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en Trump. Dat was een diplomatiek succes voor Merz. De video-ontmoeting bood Zelensky en de Europeanen in elk geval de kans om Trump nog te beïnvloeden, voordat hij vrijdag met de Russische president Vladimir Poetin gaat praten. Natuurlijk blijft het onverteerbaar dat Trump met Poetin praat zonder Oekraïne en Europa, maar daar kon Merz ook niets aan veranderen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Merz doorbrak een Duits taboe door de levering van sommige wapens aan Israël te staken. Duitsland begint duidelijk te twijfelen aan zijn onvoorwaardelijke steun aan de Joodse staat. Toch blokkeerde ook de regering van Merz Europese sancties tegen Israël, waardoor de Europese Unie een uitermate zwak antwoord gaf op het genocidale geweld in Gaza.
Ondanks deze kanttekening gaf Friederich Merz het buitenlands beleid van Duitsland onmiskenbaar een nieuw elan. In eigen land beleefde hij echter een moeilijke start als bondskanselier. Volgens een deze week verschenen peiling heeft slechts 29 procent van de Duitsers vertrouwen in Merz. Als er nu verkiezingen zouden worden gehouden, zou de AfD de grootste worden.
De meeste steun is er nog voor Merz’ omstreden asiel- en migratiebeleid. Duitsland stelde grenscontroles in die veel mankracht kosten, weinig opleveren en vooral symbolisch van karakter zijn. Toch staat 52 procent van de Duitsers achter zijn aanpak.
Merz’ lage score is voor een deel te wijten aan een gebrek aan charisma en charme. Belangrijker is echter het gefragmenteerde politieke landschap in Duitsland. Door het uitsluiten van de extreemrechtse AfD bleef een coalitie van de christendemocratische CDU/CSU en de sociaaldemocratische SPD als enige realistische optie over. Zo’n ‘grote’ coalitie van partijen die elkaars natuurlijke rivalen zijn, is een recept voor conflicten, en compromissen die niemand tevreden stellen.
De Duitse regering staat voor enorme opgaven. Zij moet investeren in defensie, infrastructuur en de concurrentiekracht van de Duitse industrie, terwijl de economie kwakkelt en de internationale omgeving vijandig is. Het Duitse bedrijfsleven leed al onder het wegvallen van goedkope Russische energie en wordt nu ook nog eens geconfronteerd met Amerikaanse importheffingen.
Zo tekent zich een probleem af dat zich in veel Europese landen voordoet: terwijl de problemen in binnen- en buitenland alleen maar toenemen, wordt het politieke centrum steeds kleiner en zwakker. Merz heeft er honderd bewogen dagen opzitten, maar de rest van zijn ambtsperiode zal zeker niet gemakkelijker worden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant