De eerste troepen van de Nationale Garde zijn dinsdag gearriveerd in de Amerikaanse hoofdstad Washington D.C.. Zij zijn door president Trump ingeschakeld om, in zijn woorden, de ‘uit de hand gelopen’ criminaliteit te beteugelen. Wat is er precies aan de hand?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Waarom deze ingreep van Trump in de hoofdstad van het land?
Een 19-jarige medewerker van Doge – de op strenge overheidsbezuinigingen gerichte dienst die onder leiding stond van techmiljardair Elon Musk – werd vorige week in Washington mishandeld door twee minderjarigen die zijn auto wilden stelen. Op Truth Social deelde Trump een foto van deze Edward Coristine, online bekend onder zijn pseudoniem ‘Big Balls’. Zijn bebloede gelaat moest bewijzen dat de criminaliteit in de Amerikaanse hoofdstad ‘volledig uit de hand gelopen’ is.
Verder dan dit anekdotische bewijs kwam Trump niet in zijn onderbouwing. Wel waarschuwde de president dat hij zijn macht zou gaan uitoefenen en de hoofdstad onder federaal overheidstoezicht zou plaatsen ‘als D.C. niet snel orde op zaken stelt’.
Na minder dan een week tijd besloot Trump de daad bij het woord te voegen. ‘We gaan de hoofdstad terugpakken’, zei hij maandag tijdens een persmoment in het Witte Huis. Zonder bewijsvoering stelde hij dat Washington D.C. ten prooi is gevallen aan ‘gewelddadige bendes en bloeddorstige criminelen, rondzwervende groepen wilde jongeren, gedrogeerde maniakken en daklozen’.
Nog voordat Trump zijn besluit officieel had aangekondigd, had burgemeester Muriel Bowser van Washington al laten doorschemeren dat ze niet zat te wachten op een ingreep van de federale overheid. Ze stelde zich tijdens een ontmoeting met justitieminister Pam Bondi en andere regeringsfunctionarissen in eerste instantie constructief op, maar bestempelde Trumps ingrijpen even later als ‘autoritair’ en een ‘inbreuk op onze autonomie’.
Wat is er waar van de retoriek van de Amerikaanse president?
De criminaliteitscijfers in Washington zijn al jaren dalende. Zo nam de gewelddadige misdaad in de eerste zeven maanden van dit jaar met 26 procent af ten opzichte van een jaar eerder, blijkt uit cijfers van de politie in Washington. In 2024 was het aantal gewelddadige delicten al met 35 procent gedaald in vergelijking met 2023.
Trump rechtvaardigde zijn besluit met een grafiek die het aantal moorden per 100 duizend inwoners weergeeft. Op zijn lijst staat Washington wereldwijd op 1, vóór steden als Bogotá, Lagos en Mexico-Stad. Daarbij beroept hij zich op verouderde gegevens uit 2023 en incomplete data.
In 2024 was het aantal moorden per 100 duizend inwoners in Washington gedaald naar 26,6. Steden waar meer moorden plaatsvinden, zoals Port-au-Prince (Haïti) en Kingston (Jamaica) liet Trump weg. In 2023 waren er in totaal 47 steden met 250 duizend inwoners of meer, waar naar verhouding meer mensen werden vermoord dan in Washington.
Trumps ingrijpen lijkt dus eerder op een poging zijn macht te doen gelden in een Democratische stad, zoals hij dat twee maanden geleden ook al deed in Los Angeles. Volgens het Democratische congreslid Jamie Raskin poogt Trump met zijn ingreep de aandacht af te leiden van de aanhoudende ophef rondom het Epstein-schandaal.
Welke maatregelen treft Trump precies?
Trump trekt op twee manieren de regie in Washington naar zich toe. Allereerst heeft hij de lokale politie tijdelijk onder federaal overheidstoezicht geplaatst. Dit betekent dat de Amerikaanse regering de komende dertig dagen de leiding heeft over de politiemacht in Washington.
Hoe het federale toezicht in de praktijk vorm moet krijgen, was dinsdagavond (lokale tijd) nog niet duidelijk. The Washington Post meldde op basis van anonieme functionarissen dat de lokale autoriteiten nog altijd de leiding hadden en nog geen orders hadden ontvangen van de federale regering.
De tweede en meest zichtbare maatregel van Trump is de inzet van de Nationale Garde. Zo’n achthonderd gardisten – reservisten van het leger – zijn naar de hoofdstad gestuurd. Zij hebben niet de bevoegdheid zelf arrestaties te verrichten, maar zouden een ondersteunende en afschrikwekkende rol hebben. De eerste gardisten zijn dinsdagavond aangekomen; sommige van hen maakten al een eerste patrouillerondje, melden Amerikaanse media.
Twee maanden geleden deed Trump in Los Angeles ook al een beroep op de Nationale Garde. Wat is het verschil met de situatie in Washington?
Trump heeft in Washington meer bevoegdheden om de Nationale Garde naar eigen inzicht in te zetten dan in Los Angeles. Dit komt doordat Washington niet in een staat maar in een federaal district ligt: District of Columbia (D.C.).
Elke staat beschikt over een eigen deel van de Nationale Garde, waarover normaal gesproken de gouverneur de scepter zwaait, maar in D.C. is de president de baas. Trump hoeft dus nu niet, zoals in Californië, rekening te houden met een gouverneur – dat hij de Californische gouverneur Gavin Newsom destijds overrulede, zette veel kwaad bloed.
Het ingrijpen in Washington is vooralsnog ook minder verstrekkend dan in Los Angeles. Toen stuurde Trump een kleine vijfduizend gardisten en mariniers naar Los Angeles, in reactie op de protesten tegen het immigratiebeleid van de regering. In de dagen daarvoor voerde immigratiedienst ICE invallen uit bij huizen en bedrijven, op zoek naar ongedocumenteerde inwoners.
Het optreden van de regeringstroepen zette kwaad bloed bij de lokale autoriteiten in Los Angeles en in het bijzonder bij de Californische gouverneur Gavin Newsom. De westelijke staat wil nu bij de rechter afdwingen dat de resterende gardisten, zo’n 250, weer onder leiding van Newsom komen te staan, en dat Trump stopt met de inzet van het leger ‘voor het uitvoeren – of het assisteren bij het uitvoeren – van federale wetgeving’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant