Nederlanders zwemmen graag op niet-officiële zwemlocaties. Zo ook bij een strandje aan de Merwede, waar prullenbakken staan en in het water zelfs een ballenlijn ligt. Toch is het geen erkende, veilige zwemplek.
is verslaggever binnenland van de Volkskrant.
Dat zwemmen hier levensgevaarlijk kan zijn? Nee, dat hebben Petrina van der Wiel (65) en Jeanette de Kuiper (57) nog nooit gehoord. Het waarschuwingsbord aan het begin van het zandstrand aan de Merwede is de zussen onder de roze parasol volledig ontgaan. ‘En we komen hier al jaren.’
Voor een uur parkeren betaal je 1,61 euro. Er staan prullenbakken, fitnessapparaten en er ligt een ballenlijn in het water. Het strandje aan de rand van Gorinchem is ingericht als zwemplek, maar is dat formeel niet. Dat maakt het een ‘wildzwemlocatie’, waar tientallen mensen verkoeling zoeken in het water terwijl dat eigenlijk niet de bedoeling is.
Wildzwemmen is populair. Door klimaatverandering neemt het aantal hittedagen toe, steeds meer zwembaden sluiten en bewegen in open water wordt door types als Arie Boomsma en Maarten van der Weijden volop gepromoot. Nederland telt zo’n achthonderd officiële zwemlocaties, waar de waterkwaliteit en veiligheid regelmatig worden gecontroleerd. Vaak aan de kust, of een plas, zelden in steden.
‘Maar daar willen mensen ook zwemmen’, zegt Bernard Korte van het Nederlands Instituut Veiligheid Zwemlocaties (NIVZ), die inschat dat er daardoor zo’n 150 wildzwemlocaties zijn ontstaan. Hij maakt deel uit van een denktank die op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzocht wat er nodig is om het fenomeen veiliger te maken.
Maar een wildzwemplek transformeren tot officiële zwemplek is niet eenvoudig: de afgelopen jaren lukte het alleen in Amsterdam. Utrecht en Rotterdam zullen binnenkort volgen, verwacht Korte. ‘Ook omdat provincies en waterbeheerders naar verwachting soepeler zullen omgaan met de gestelde eisen.’
De gemeente Gorinchem is er ondanks verwoede pogingen niet in geslaagd. De vaargeul ligt te dicht bij het strand, waardoor de stroming van passerende schepen te gevaarlijk is. Op advies van Rijkswaterstaat heeft de provincie Zuid-Holland de locatie opnieuw afgekeurd.
Daar is vandaag niets van te merken. Het is 31 graden en er wordt volop gezwommen. Vrijwel iedereen blijft netjes voor de ballenlijn die de gemeente in het water tussen de twee kribben heeft gelegd. Niet om aan te geven tot waar het veilig is, zoals de meeste bezoekers denken, maar om te voorkomen dat boten en zwemmers elkaar te dicht naderen.
Om te ‘ontmoedigen’ heeft de gemeente een rood-wit verkeersbord aan de rand van het strand geplaatst. Onder een icoontje dat met geheven handen in het water ligt, staat: zwemmen levensgevaarlijk. Maar die waarschuwing heeft de net geëmigreerde Ahmer (liever geen achternaam) totaal gemist. Op een handdoek kijkt de Turkse naar haar dochter (6), die in een paarse zwemband meedeint op de golfslag van een passerend containerschip. Zwemmen kan ze niet, dat kwam er nog niet van.
In Nederland, Zwitserland en Denemarken mag je (vrijwel overal) zelf beslissen waar je in het water plonst. In sommige landen is dat niet zo vanzelfsprekend. In België gold tot voor kort een verbod, tot grote ergernis van een groep ‘guerillazwemmers’ die het recht om in open water te zwemmen opeisten. Met succes: het werd vorig jaar opgenomen in het regeerakkoord. Ook in Groot-Brittannië pleit een actiegroep voor meer toegang tot open water, zoals dat eerder gebeurde met het ‘allemansrecht’, dat wandelen op publiek en particulier land mogelijk heeft gemaakt.
Gorinchemmer Rik Luttmer kreeg van jongs af aan mee dat de ogenschijnlijk vredige rivier gevaarlijk kan zijn. Het verhaal over de sportieve Italiaan die in de jaren zeventig tijdens een ‘rondje om de kribbe’ werd meegesleurd en verdronk, heeft hij talloze keren gehoord. Zo’n actie, de manier om te laten zien hoe stoer je bent, liet hij daarna wel uit zijn hoofd, vertelt hij aan de waterkant.
Dat dit geen officiële zwemplek is, maakt de 47-jarige, net als de meeste andere bezoekers, niets uit. Zijn kinderen hebben een zwemdiploma. En als het misgaat weten ze: ‘Vooral niet tegenstribbelen, maar je laten meevoeren. Dan kom je er verderop weer een keer uit.’
Zijn ouders zwommen vroeger nog weleens naar de overkant. Vanaf de kade in Gorinchem, om door de stroming in Werkendam te eindigen. Vanuit daar namen ze het pontje terug. Maar nu er veel meer vaarverkeer is – Gorinchem is een belangrijk knooppunt voor de beroepsvaart van en naar Rotterdam – durft bijna niemand dat nog aan.
‘Keep our rivers clean’, staat levensgroot op een 110 meter lange passerende tanker van chemieconcern Ineos. Een opmerkelijke boodschap van een van de grootste plasticproducenten ter wereld. Luttmer kan er wel om lachen. Over de waterkwaliteit, die hier niet wordt gecontroleerd, maakt de visser zich dan ook weinig zorgen. ‘Er zwemt hier weer snoekbaars en zelfs steur, die zag je tien jaar geleden niet hoor.’
En soms, als hij ’s avonds de hond uitlaat, laten de bevers uit de nabijgelegen Biesbosch zich zelfs zien.
Het is onwaarschijnlijk dat het strandje ooit een officiële zwemlocatie wordt. De gemeente zet daarom in op ontmoedigen en waarschuwen. Dat gaat goed, volgens een woordvoerder is er al tijden niemand verdronken.
Bernard Korte ziet nog wel verbeterpunten. Het waarschuwingsbord vindt hij niet voldoende, dat wordt volgens hem nauwelijks gelezen. Hij pleit voor actief waarschuwen. ‘Zet er gewoon een paar lifeguards neer. Dat zijn vaak vrijwilligers van een reddingsbrigade, dan hoeft het ook niet veel te kosten.’
De zussen onder de roze parasol hebben nog een ander verzoek: ‘Een douche, om onze zanderige voeten af te spoelen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant