Als partijen vasthouden aan de huidige beperkte opvatting van politieke ervaring, sluiten ze structureel groepen uit. Dat is niet alleen onhandig, het is ook schadelijk voor de democratie.
Vorige week prees Raoul de Pré, chef van de politieke redactie van de Volkskrant, politieke partijen die hun kandidaten selecteren op basis van politieke ervaring. En hoewel dit in eerste instantie een logisch zoekcriterium lijkt, schuilt er ook een gevaar: een gebrek aan diversiteit.
In mijn promotieonderzoek naar kandidaatstelling binnen politieke partijen, vond ik dat politieke partijen doorgaans naar kandidaten op zoek zijn die ‘instapklaar’ zijn: mensen die het politieke spel al beheersen en het liefst op dag één een motie kunnen indienen en er steun voor kunnen verwerven. Voor uitgebreide inwerk- of trainingstrajecten is in het huidige politiek klimaat amper tijd. Sommige partijen hebben wel scoutingprogramma’s, maar die hebben door de val van het kabinet hun nieuwe politieke talenten nog niet gevonden, laat staan getraind. In de praktijk kiest men dus vaak voor een veilige optie: iemand die al actief is in de politiek of in de partij.
Over de auteur
Rozemarijn van Dijk is postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Gotenburg en is onlangs gepromoveerd aan de Universiteit Antwerpen op een proefschrift over gender en kandidaatstelling in de Nederlandse politiek.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Dat lijkt misschien logisch en ook wenselijk. Zoals een van mijn geïnterviewden het verwoordde: ‘Als ik een typiste aanneem, moet die wel kunnen typen.’ Maar het roept de fundamentele vraag op: wat verstaan we eigenlijk onder ‘politieke ervaring’?
Politieke ervaring wordt nu vaak smal gedefinieerd: iemand die al politicus, partijmedewerker of actief partijlid is geweest. Kortom, iemand die het politieke systeem en de mores ervan kent. En zo blijven we vissen in een weinig diverse vijver: de meerderheid van partijleden is man, 67 procent van de raadsleden is man, 73 procent van de wethouders is man, 60 procent van de Provinciale Statenleden is man. Ook mensen met een migratieachtergrond of jongeren zijn sterk ondervertegenwoordigd in lokale en provinciale politiek.
Als partijen vasthouden aan deze beperkte opvatting van politieke ervaring, sluiten ze structureel groepen uit. Dat is niet alleen onhandig, het is ook schadelijk voor de democratie. Een parlement dat slechts een beperkt deel van de samenleving weerspiegelt, tast de legitimiteit van het parlement als instituut aan en beperkt een perspectiefrijk debat.
De spanning tussen ervaring en diversiteit wordt versterkt door hoe politieke partijen hun selectieprocedures hebben ingericht. In de eerste ronde kijken commissies naar cv’s en motivatiebrieven. Wie daar doorheen komt, vormt uiteindelijk de groslijst. Pas bij het rangschikken van kandidaten wordt geprobeerd de lijst ‘representatief’ te maken. Maar wie dan pas ontdekt dat het aan diversiteit ontbreekt, is te laat.
Wie diversiteit nastreeft, moet dit vanaf het begin serieus nemen. Selectiecommissies moeten in de eerste schifting nagaan of ze breed uitnodigen, en niet enkel kandidaten met het juiste jargon of netwerken doorlaten. Een bredere blik op ervaring helpt daarbij.
Politieke ervaring gaat namelijk over meer dan het correct formuleren van moties of een sterk optreden in de media. Het leiden van een belangenorganisatie of een overheidsinstelling (zoals de nummer 2 van D66: UWV-bestuurder Nathalie van Berkel) is ook een vorm van politiek leiderschap. Het brengt nieuwe ervaringen en perspectieven vanuit de samenleving in de politiek. Bovendien verhoogt dit de kans dat partijen andere kandidaten rekruteren dan de ‘oude, witte man’. Het begrip ‘politieke ervaring’ moet dus worden verbreed.
Daarom is mijn oproep aan politieke partijen tweeledig: verbreed het begrip ‘politieke ervaring’ én monitor diversiteit al vanaf het begin van het kandidaatstellingsproces (en idealiter al daarvoor). Sommige partijen zijn zich hier al van bewust. Maar in de haast van deze verkiezingen kan het geen kwaad hen hieraan te herinneren.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant