Boekhandels Het grootste stadsdeel van Amsterdam, Nieuw-West, moet na september verder zonder boekhandel, als Meck & Holt de deuren sluit. „Ze kwamen hier altijd met van die lijstjes, gingen met een stapel weer weg. Maar dat zien we niet meer.”
'Opheffingsuitverkoop' staat groot op het raam van de Amsterdamse boekhandel Meck & Holt. Eind september sluit de zaak de deuren.
Niet alle bezoekers van de Amsterdamse boekhandel Meck & Holt komen voor de boeken. In het deel van de winkel dat ooit een tabakszaak was, zijn nog altijd sigaretten, snoep, tijdschriften en wenskaarten te koop. En daar, wijst eigenaar Eddie Mekkelholt, staat Sabrina. „Zeer bedreven in – hoe zeg je dat? – smalltalk.” Sommige klanten, vertelt hij, blijven gerust een uur aan haar toonbank hangen. „Een soort sociaal steunpunt voor de buurt is het. We gingen een keer naar iemands begrafenis. We bleken de enigen.”
Het boekengedeelte is een ruimte verder, in een voormalige schoenenwinkel. Het ruikt er naar inkt en papier, houten kasten reiken tot het plafond. Hier en daar is er een plank leeg. Ongeveer een week geleden plakte Mekkelholt A4’tjes met ‘opheffingsuitverkoop’ op de etalageruit: eind september sluit Meck & Holt de deuren. Nieuw-West, een Amsterdams stadsdeel met meer dan 166.000 inwoners, even groot als Den Bosch of Haarlem, raakt dan haar laatste boekhandel kwijt.
Op een klapstoeltje tussen de afgeprijsde kinderboeken vertelt Eddie Mekkelholt hoe het zover is gekomen. Dat hij zou stoppen, stond al een tijdje vast: hij werd 75, de omzet liep terug, en ook het pensioen van vaste boekverkoper Simon Wieringa (al dertig jaar het gezicht van de zaak) kwam dichterbij. Terwijl Mekkelholt nadacht over de toekomst, bood een trouwe klant aan de boekhandel te helpen redden. Nieuw-West, vond hij, mocht geen literaire woestijn worden. Na een oproep bleken er tientallen medestanders te zijn.
Eigenaar Eddie Mekkenholt zag hoe de coronapandemie nóg meer klanten richting de webwinkels dreef. Hij ziet geen financiële toekomst voor de fysieke boekhandel.
Twee reddingsplannen mislukten. Een doorstart met nieuwe eigenaren, nieuwe activiteiten en een coöperatie van vrijwilligers die de boel zouden runnen, strandde toen een van de beoogde nieuwe eigenaren gezondheidsproblemen kreeg. Het alternatief – volledig op vrijwilligers draaien – liep eveneens stuk. Want hoewel er genoeg mensen zijn die van boeken houden, lukte het niet die ene geschikte persoon te vinden om tegen een kleine vergoeding de ploeg aan te sturen.
„Weet je wat het is? Boekhandels hebben geen financiële toekomst meer”, zegt Mekkelholt. Het aantal fysieke winkels in Nederland mag dan vorig jaar gestegen zijn (van 585 naar 660, aldus het CBS), Mekkelholt ziet dat ze vaak overeind worden gehouden door rijke liefhebbers en hij is ervan overtuigd dat ze binnen een jaar of dertig een bijzonder fenomeen zijn. Alle informatie die vroeger via papier werd verspreid, staat immers op internet. „Elseviers Belasting Almanak, reisgidsen, de nieuwe Dikke van Dale, een boek over de verzorging van hamsters – allemaal niet meer nodig.”
En ja, er wordt natuurlijk nog steeds gelezen. Sinds 2019 stijgt het aantal Nederlanders dat boeken koopt weer. Toch zag Mekkelholt hoe de coronapandemie vooral oudere klanten richting de webwinkels dreef. Tijdens de belangrijkste verkoopperiode – de feestdagen in december – mochten mensen twee jaar op rij niet winkelen, velen ontdekten volgens hem toen het gemak van online bestellen. „Ze kwamen hier altijd met van die lijstjes, gingen met een stapel weer weg. Maar dat zien we niet meer.”
Met Meck & Holt sluit de laatste boekhandel in Amsterdam Nieuw-West, een stadsdeel zo groot als Den Bosch of Haarlem.
Tot slot is de buurt „natuurlijk enorm veranderd”. Mekkelholt pakt een exemplaar van Nieuw West Side Stories („ons eigen boekenweekgeschenk”) van de toonbank en bladert naar een luchtfoto uit de jaren zestig, met wijken in aanbouw en weilanden aan de horizon. Wijzend: „Op deze plek liet Willy Alberti ooit z’n villaatje bouwen.”
Toen Mekkelholt ruim dertig jaar geleden de boekhandel overnam, bestond dit deel van Amsterdam nog uit drie kleinere stadsdelen: Geuzenveld-Slotermeer, Osdorp en Slotervaart. In wat later Nieuw-West zou gaan heten woonden bij elkaar zo’n 130.000 mensen; inmiddels zijn dat er 35.000 meer. Het woningaanbod verbreedde, het aandeel inwoners met een migratieachtergrond groeide van ongeveer 50 naar 72 procent. Geen ander deel van de stad, is vaak te lezen in rapporten, is zó gemengd. Op straat is die diversiteit goed te zien, zegt Mekkelholt. Maar in zijn winkel niet.
Het assortiment aanpassen? Geen beginnen aan, zegt Mekkelholt. Jongeren, Marokkaanse meiden bijvoorbeeld, lezen graag in het Engels. „Maar dat is een wildwestmarkt, er is geen vaste boekenprijs. Amazon, Bol… Waar ik het tegen inkoop, daar verkopen zij het voor.”
Rina Spigt (75) woont sinds de jaren negentig in de wijk en komt al net zo lang bij de boekhandel. Het liefst bestudeert ze de tafel met actuele titels. „Ik houd ontzettend van dit soort plekken. Met de verkoper kan ik lekker ouwehoeren over schrijvers die ik mooi vind.” De afgelopen tijd zag ze de stapeltjes nieuwe boeken slinken. „Ontzettend jammer.” Ze was een van de honderd belangstellenden die voor minstens duizend euro lid wilde worden van de ‘Coöperatieve Vereniging Cultureel Boekencentrum Nieuw-West’. Nu betuigt ze haar steun via andere wegen. Haar laatste aanwinst (die nieuwe bundel van Daan Heerma van Voss) bestelde ze nog voor-ie was verschenen. „En ik breng mijn gelezen boeken hierheen voor de ramsj.”
Is Amsterdam Nieuw-West straks dan echt een stadsdeel zonder boekhandel? Er is nog een sprankje hoop, zegt Eddie Mekkelholt: zo’n driehonderd meter verderop, op het Osdorpplein, wordt momenteel een groot kunst- en cultuurcentrum gebouwd. „Daar proberen we in te komen met een winkeltje.” Nadeel: de opening is pas in 2027. „Da’s nog wel een heel eind weg.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC