Het nieuwe hoofd van het belangrijkste economische statistiekbureau in de VS is net als Donald Trump zeer kritisch op het instituut, dat hij een ‘willekeurige-getallengenerator’ noemde. Financiële instellingen betwijfelen of de Amerikaanse statistieken bij E.J. Antoni in veilige handen zijn.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Donald Trump goochelt graag met cijfers, of het nu om de misdaadcijfers van Washington gaat of de importheffingen die andere landen aan de Verenigde Staten zouden opleggen. Toch wekt de Amerikaanse president alom verbazing door zich op ingrijpende wijze te bemoeien met het statistiekbureau van het ministerie van Arbeid, het politiek onafhankelijke Bureau of Labor Statistics.
Twee weken geleden stuurde Trump het hoofd van het statistiekbureau de laan uit na de publicatie van cijfers die tegenvallende banengroei lieten zien, ‘nepcijfers’ volgens Trump. Maandagavond volgde de benoeming van een opvolger: de conservatieve econoom E.J. Antoni. ‘Onze economie bloeit en E.J. zal erop toezien dat de gepubliceerde cijfers eerlijk en accuraat zijn’, schreef Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social.
Daarmee krijgt het Bureau of Labor Statistics (BLS) een hoofd dat zijn eigen cijfers tegenspreekt. Vorige maand schreef Antoni in een online commentaar dat de Amerikaanse inflatie sinds januari daalt, terwijl de cijfers alleen in maart een lichte daling in de consumentenprijzen lieten zien. Hij noemde Trumps succes op het gebied van inflatie ‘werkelijk opmerkelijk’, aangezien de vorige regering een economische ‘ramp’ achterliet.
De 37-jarige Antoni is hoofdeconoom bij de conservatieve denktank Heritage Foundation. Deze in Washington gevestigde denktank is volgens zijn website opgericht om ‘het grote Amerikaanse experiment’ te beschermen en richt zich op het formuleren en promoten van overheidsbeleid ‘op basis van de principes van vrij ondernemerschap, beperkte overheid, individuele vrijheid, traditionele Amerikaanse waarden en een sterke nationale defensie’.
Dat gaat verder dan het schrijven van commentaren op de website. Vorige zomer lanceerde de Heritage Foundation ‘Project 2025’, een radicaal plan voor de Republikeinen om de VS ‘terug te pakken uit de handen van de elite en despotische bureaucraten’. Het stond bol van manieren waarop de nieuwe president zijn macht over het hele overheidsapparaat snel kon vergroten en ‘woke’ ambtenaren kon vervangen door betrouwbare conservatieven. Project 2025 werd de blauwdruk voor de eerste maanden van Trumps presidentschap.
Alleen al de schijn dat de president een bondgenoot als hoofd van het BLS aanstelt, kan volgens economen de betrouwbaarheid van het instituut schaden. Het federale statistiekbureau verzamelt (grotendeels handmatig) gegevens op het gebied van prijzen en de arbeidsmarkt, die in Amerika worden gezien als de gouden standaard. Het instituut moet politiek onafhankelijk zijn, net als het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Antoni’s benoeming moet nog worden goedgekeurd door de Senaat, waar de Republikeinen een meerderheid hebben. De vorige baas Erika McEntarfer, die in 2024 de positie kreeg, kon rekenen op brede steun onder Democratische en Republikeinse senatoren. McEntarfer werkte al jaren als statisticus binnen de overheid.
Vanuit beide politieke kampen is met verdriet en woede op haar ontslag gereageerd. De conservatieve econoom William W. Beach, die het statistiekbureau leidde tijdens de eerste regering-Trump, veroordeelde het besluit van de president, dat hij ‘een gevaarlijk precedent’ noemde.
Trump beschuldigt McEntarfer ervan met de cijfers over de banengroei te hebben gesjoemeld om hem politiek te schaden. Het statistiekbureau publiceert altijd eerst voorlopige cijfers over banengroei, die later worden bijgesteld. Dat is niet ongewoon bij economische cijfers, maar volgens Trump is het bewijs dat de cijfers worden ‘gemanipuleerd’.
Antoni, die het bureau eerder een ‘willekeurige-getallengenerator’ noemde, steunt de kritiek van Trump. ‘Er zijn betere manieren om data te verzamelen, verwerken en verspreiden – dat is de taak voor het volgende BLS-hoofd’, reageerde hij vorige week op het plotse ontslag. De 37-jarige econoom schreef op X dat alleen het consistent en tijdig aanleveren van accurate cijfers ‘het vertrouwen kan herstellen dat de afgelopen jaren is verloren’.
Dergelijke uitspraken roepen de vraag op of hij de werkwijze van het instituut gaat aanpassen om aan de wensen van Trump te voldoen. Hoe dan ook staat Antoni een moeilijke taak te wachten om goed onderbouwde cijfers te publiceren terwijl het statistiekbureau met een tekort aan mankracht kampt. Voor volgend jaar staan ook nog eens bezuinigingen gepland van 56 miljoen dollar op het budget van het bureau.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant