Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
Onlangs besteedde politiek verslaggever Yvonne Hofs in de Volkskrant veel aandacht aan het partijprogramma en de nieuwe verkiezingslijst van de Socialistische Partij. De SP gaat zich helemaal richten op ‘de gewone man’, of universeler op ‘de gewone mens’. Hofs maakte daar leerzame opmerkingen over, maar mijn oog bleef haken aan de bijgevoegde foto van Guus Dubbelman, genomen op een bijeenkomst in juni, toen Jimmy Dijk met gejuich werd herkozen als lijsttrekker van de SP. Waar de foto werd genomen, stond er niet bij, maar gezien de achtergrond van pilaren en verwarmingsbuizen zou het best eens in een onderaardse parkeergarage kunnen zijn.
En mijn god, wat zagen die lui eruit!
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Zong Louis Davids in 1929 nog over ‘die doodgewone man met een confectiepakkie an’, de doodgewone politicus van de SP draagt een slecht zittende spijkerbroek en daarboven een T-shirt, of op zijn best – zoals Jimmy zelf – een verkreukeld overhemd met opgestroopte mouwen. Een vrouwelijke supporter van de SP-leider staat erbij alsof ze net van het strand is gekomen. Moedwillige armoede. Wat mij betreft moet iedereen vooral dragen wat hij of zij wil, maar bij het zien van die foto moest ik toch even denken aan een zinsnede van Jonathan Swift: ‘Ze draagt haar kleding alsof die met een hooivork bovenop haar is gegooid.’
Je mag hopen dat als de SP ooit aan een regering deelneemt, ze wat anders zullen aantrekken als er buitenlandse gasten komen. Overigens zou ik Jimmy Dijk überhaupt willen aanraden een jasje aan te trekken, want de foto van Dubbelman toont hem met het begin van een kapitalistisch buikje en dat gaat zeker tegen hem werken.
SP’ers kleden zich zoals de kiezers zich kleden die zij hopen aan te trekken. Ook in ons uiterlijk zijn wij zoals jullie, is de filosofie. Om verschillende redenen vraag ik me af of het verstandig is om er zo pseudo-arbeideristisch te willen uitzien. De klassieke arbeider, zoals wij die kennen – van de dokwerker of van de man wiens machtige arm het hele raderwerk stilzette – behoort tot een uitstervende groep. Maar zelfs als die arbeider electoraal nog interessant zou zijn, lijkt het me discutabel om als politicus het uiterlijk van je kiezer aan te nemen.
Op de website van de SP wordt uitvoerig de lof gezongen van Karl Marx (1818-1883), die nog altijd actueel schijnt te zijn. Maar Marx droeg keurig burgerlijke pakken en ik ken van hem geen enkele afbeelding waarop hij eruit ziet als een zwerver. Hetzelfde geldt voor Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Pieter Jelles Troelstra. Zelfs op de spotprenten uit die tijd draagt Troelstra een pak, vest en das. Hij hield ook van de hoed, kom daar tegenwoordig om. De oude Willem Drees kleedde zich tot op zeer hoge leeftijd onberispelijk en zelfs Joop den Uyl droeg – als hij niet pingpongde – bijna altijd een pak, ook al zag dat er door de sigarenas soms wat morsig uit. Emile Roemer, de vroegere SP-leider die ook overal in pak verscheen, maakte in 2012 de fout door in spijkerbroek op campagne te gaan en halveerde vanaf dat moment in de peilingen van dik boven de 30 zetels tot het magere aantal van 15. Daar zou Jimmy Dijk nu een moord voor doen.
Dat socialistische voormannen ervoor kozen op een nette, conventionele manier gekleed te gaan, is niet voor niets. De gedachte erachter is verre van banaal: politici moeten niet afdalen naar het volk, maar het is zaak het volk te verheffen tot een niveau waarop het zelf het heft in handen kan nemen. Veel arbeiders begrepen dat en zij hebben toen hun eigen krant, bibliotheek of zelfs hun eigen operahuis opgericht. Dat die eerzame filosofie ten slotte heeft geleid tot wat de PvdA-politicus Hans van den Doel (1937-2012) ‘het biefstuksocialisme’ heeft genoemd, is slechts door weinigen in de linkse beweging voorzien. Naar mijn idee is dit een van de voornaamste oorzaken waarom links in het algemeen en de SP in het bijzonder zoveel stemmen aan de PVV heeft verloren.
Overigens draagt ook Geert Wilders vaak een das – soms zelfs een rooie! Net als Donald Trump, wat moet betekenen dat rood als de kleur van het socialisme is gekaapt. Misschien is gekaapt een groot woord, in elk geval is rood als uiting van een politieke voorkeur irrelevant geworden.
Yvonne Hofs spreekt van ‘het pamperen van de gewone man’ door de SP. Dat houdt in dat Jimmy Dijk zich in één opzicht nauwelijks heeft onderscheiden van andere politici: hij belooft veel, waarvan hij zelf ook weet dat hij het nooit zal waarmaken. Ik zou hem daarom, naar het woord van onze grote dichter, willen vragen: dat arbeidersparadijs van Karl Marx, weten jullie wel, wordt dat nog wat?
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.