Maandag overleed de Colombiaanse conservatieve presidentskandidaat Miguel Uribe aan de gevolgen van een in juni gepleegde moordaanslag. Een aanslag op een landelijk politicus, uitgevoerd in de hoofdstad, dát soort geweld dacht Colombia achter zich te hebben gelaten.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij doet verslag vanuit Bogota.
María Villanueva (67) en haar man Francisco Flores (68) doen hun best om hun kaarsjes brandende te houden. Wanneer het vlammetje van de een uitgaat, steekt de ander het met zijn kaars weer aan. ‘Het land lijdt pijn’, zegt Villanueva. ‘De duivel regeert opnieuw in Colombia’, zegt Flores.
Het echtpaar behoort tot de honderden Colombianen die maandagavond naar het Golfito-park zijn gekomen in een centrale wijk van hoofdstad Bogotá om Miguel Uribe Turbay te herdenken, de Colombiaanse politicus die in de vroege ochtend van diezelfde dag – na twee maanden in kritieke toestand in het ziekenhuis te hebben gelegen – overleed aan de gevolgen van de aanslag op zijn leven.
Onder de knoestige boom aan de rand van het park, waar Uribe op 7 juni van dichtbij werd neergeschoten door een 15-jarige jongen, hebben buurtbewoners een Mariabeeldje geplaatst. Aan de voeten van de heilige maagd branden kaarsen en stapelen de bloemen zich op. De twee kogels die Uribe in het hoofd troffen, werden de 39-jarige politicus uiteindelijk fataal.
Miguel Uribe dong mee naar de kandidatuur van de conservatieve partij Centro Democrático. Hij hoopte in mei volgend jaar rechts terug aan de macht te brengen en daarmee het links van president Gustavo Petro opnieuw naar de oppositie te verbannen.
De moordaanslag roept in Colombia herinneringen op aan de donkerste dagen van het gewapend conflict, toen in de jaren tachtig en begin jaren negentig meerdere, vooral linkse, presidentskandidaten werden vermoord.
Niet dat er in het land geen geweld meer wordt gepleegd. Jaarlijks worden tientallen activisten en lokale leiders omgebracht. Maar een politieke moord op een landelijke kandidaat uitgevoerd in de hoofdstad, dát soort geweld dacht Colombia achter zich te hebben gelaten.
Nu staan ze er weer, de Bogotanen, kaarsjes in de hand, ontdaan en bezorgd. ‘Het was een goede jongen’, zegt Villanueva. ‘Hij vocht voor een beter land. Dat ze hem op zo’n manier hebben doodgeschoten, komt heel hard aan.’
Rond het Mariabeeld zetten mensen spontaan het rozenkransgebed in. ‘Heilige Maria, bid voor ons arme zondaars, nu en in het uur van onze dood.’ Tussen de benen van biddende mensen scharrelen aangelijnde mopshonden.
Met de wenkbrauwen opgetrokken passeren Juanita Corredor (29) en haar man Felipe Bermúdez (31) hun rouwende stadsgenoten. Ze maken met hond Poker een rondje door het park. Nee, Miguel Uribe zou niet hun stem krijgen, had hij nog geleefd.
In 2022 stemden ze blanco, een proteststem tegen de in hun ogen kwalitatief schrale keus op het stembiljet. Ze zijn kritisch over president Petro, maar ook over de oppositie. ‘Rechts gaat deze aanslag in de campagne gebruiken, wacht maar af.’
Elke Colombiaan begrijpt dat de aanslag op Uribe een boodschap is van de georganiseerde misdaad. De vraag is alleen: welke boodschap? De politicus gooide nog geen hoge ogen in de peilingen. Met nog bijna een jaar te gaan tot de verkiezingen van 31 mei 2026 was het überhaupt nog geen tijd voor peilingen.
Uribe genoot al wel enige bekendheid als zoon van Diana Turbay, de journalist die in 1991 werd ontvoerd en vermoord door drugsbaron Pablo Escobar en consorten. Hij was bovendien een kleinzoon van de liberale president Julio César Turbay (1978-1982). In 2022 maakte hij zijn opwachting in de senaat. Voor zijn dood bouwde hij aan zijn reputatie als stevig rechtse Petro-criticus.
Hij werd al speechend neergeschoten, omringd door zijn aanhangers. Enkele momenten voor de aanslag propageerde Uribe nog dat ‘goede Colombianen’ wapens moeten kunnen dragen.
In de afgelopen twee maanden pakten de autoriteiten zes verdachten op van de moordaanslag, onder wie de minderjarige schutter. Maar naar het waarom van de aanslag blijft het gissen.
Nadat president Petro eerder nog insinueerde dat de aanslag als doel had zijn regering te destabiliseren, sloeg hij maandag een verzoenende toon aan. ‘De dood van oppositielid Miguel raakt ons, als ware hij een van ons’, zei hij. ‘Het is een nederlaag voor Colombia.’
De gewelddadige dood van Uribe voegt extra verwarring toe aan een toch al tumultueus moment: verkiezingen glooien aan de horizon en Petro gaat met minder dan 30 procent steun zijn vierde en laatste jaar in.
Colombia kende al de harde hand van rechts, die decennia van bloedvergieten teweegbracht. Op 1 augustus werd de belangrijkste exponent van de militaire strijd tegen guerrillabewegingen, oud-president Álvaro Uribe (geen familie van Miguel Uribe), veroordeeld voor omkoping. De oud-president, die begin deze eeuw keihard optrad tegen de guerrilla en daarbij geholpen werd door paramilitairen, blijft het land nog steeds verdelen.
Maar de zachte hand van Petro bevalt evenmin. De oud-guerrillero beloofde bij zijn aantreden ‘de totale vrede’. Zijn pogingen om te komen tot onderhandelingen met gewapende groepen en de georganiseerde misdaad, resulteerden tot nog toe echter enkel in meer geweld. Zijn regering wordt onderwijl getekend door chaos en interne conflicten.
Wie hem moet opvolgen, is nog volstrekt onduidelijk. Colombianen verzuchten nu al dat er zowel op links als op rechts te veel kandidaten zijn.
In het hart van de hoofdstad hangen onder een grauwe winterlucht de vlaggen halfstok. De burgemeester van Bogotá heeft drie dagen van rouw afgekondigd, drie dagen waarin Uribe ligt opgebaard in het parlementsgebouw en het publiek hem een laatste groet kan brengen.
Voor het parlement staat Felipe Jaramillo (45) die als publicist een half jaar voor de campagne van Uribe werkte. Hij verfoeit de regering van Petro, maar waarschuwt ook voor de steeds extremere toon van veel rechtse politici.
Jaramillo ziet wel een alternatief voor de twee dominante stromingen, die het land nooit duurzame vrede wisten te brengen: ‘Colombia heeft een gematigde politicus nodig, iemand in het midden die ons kan verenigen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant