Kraamsector Kraamzorg aan huis is steeds lastiger te organiseren door personeelstekorten. In Groningen krijgen moeders sinds juli kraamzorg in een hotel. „Het kraamhotel houdt personeel vast dat anders misschien vertrekt vanwege de werkdruk.”
Sadaf Yazdani (rechts) en Maysam Naghinejad verblijven met hun pasgeboren dochter Yara in het Groningse kraamhotel. Foto Sake Elzinga
Een dag na de geboorte van hun dochter checkten Sadaf Yazdani (32) en Maysam Naghinejad (35) in bij het NH Hotel in Groningen, met koffers vol luiers en babyflesjes.
Amper een week oud ligt baby Yara nu in kamer 308 rustig te slapen. In de kleine hotelkamer staat het hotelontbijt nog uitgestald: kaiserbroodjes, kaas, boter. En een schaaltje dadels – het enige dat van thuis is meegebracht.
Het gezin verblijft op de bovenste verdieping van het hotel, dat sinds juli dienstdoet als kraamzorgverblijf. Zes moeders, hun partners en pasgeboren kind krijgen vier dagen lang, twaalf uur per dag zorg. Het is een noodoplossing tegen de druk op de reguliere kraamzorg.
Toen Lindy van Breda Vriesman (62), bestuurder bij de Noord-Nederlandse kraamzorginstelling Het Groene Kruis, het zomerrooster bekeek, zag ze meteen: dit gaan we niet redden. Door een geboortepiek, vakantieperiodes en het vertrek van dertig zzp’ers, was het onmogelijk de roosters rond te krijgen.
Ze verlaagde de zorg tot het wettelijk minimum van drie uur per dag. Zelfs dat bleek onvoldoende: in juni stonden honderd gezinnen op de wachtlijst. „De enige oplossing was een kraamhotel”, zegt Van Breda Vriesman. „We móésten ouders de zorg bieden die ze nodig hadden.”
De nood in de kraamsector is al jaren hoog. Volgens brancheorganisatie Bo Geboortezorg staan landelijk meer dan zevenhonderd vacatures open. De tekorten zijn het grootst in de zomermaanden, als de jaarlijkse geboortepiek samenvalt met vakanties.
Kraamvrouwen krijgen normaal ongeveer 49 uur kraamzorg, verdeeld over acht dagen. Soms meer, bijvoorbeeld na een zware bevalling. De kraamverzorgende helpt thuis met de borstvoeding, monitort moeder en baby en ondersteunt bij de verzorging.
Maar vanwege het personeelstekort daalt het aantal zorguren al jaren: van tachtig uur in tien dagen naar drie uur per dag acht dagen lang. En soms lukt dat niet eens, want volgens vakbond FNV kregen vijfhonderd vrouwen vorig jaar geen kraamzorg.
Die nood wijten de vakbonden aan de slechte arbeidsvoorwaarden. „Het werk als kraamverzorgende is zwaar, onvoorspelbaar en slecht betaald”, zegt woordvoerder Manon van Essen van het CNV. Veel nieuwkomers stoppen binnen vijf jaar. Tegelijk nadert een groot deel van het huidige personeel de pensioenleeftijd.
In juni overhandigden de vakbonden een petitie aan het ministerie van Volksgezondheid, waarin ze betere arbeidsvoorwaarden en hogere tarieven eisen. De cao-onderhandelingen lopen nog.
Ook het kraamhotel kan uitkomst bieden. Hier kan een kraamverzorgende haar aandacht over meerdere gezinnen verdelen, wat de zorg efficiënter maakt.
Onder meer Rotterdam, Den Haag en Tilburg gingen Groningen al voor. In sommige hotels is het ook mogelijk om te bevallen, zodat beide soorten zorg op één plek worden geregeld. In Groningen is alleen de kraamzorg in het hotel ondergebracht, dat was voldoende om alle vrouwen op de wachtlijst te helpen.
En in plaats van het eindeloze gereis, kon het team nu vanuit één vaste plek werken. Minder reistijd, vaste roosters: het zorgde ervoor dat vertrokken personeel terugkeerde. Ook collega’s met rugklachten gingen weer aan de slag, omdat het hotel de schoonmaaktaken uit handen neemt.
Kraamverzorgende Jantsje Kooistra (41) werkt sinds de opening in het kraamhotel. Eerder bezocht ze dagelijks twee of soms zelfs drie gezinnen. „Dat houd je niet lang vol,” zegt ze. „Ik ben blij dat ik nu even hier kan werken.”
In sommige kraamhotels kunnen moeders ook bevallen. In Groningen is alleen de kraamzorg in het hotel ondergebracht. Foto Sake Elzinga
Ook Yazdani en Naghinejad zijn tevreden. Wanneer ze twijfelen of in paniek raken, reageert de kraamzorg snel. „Dan app ik: ‘Wil je helpen met de borstvoeding?’ En dan staat ze meteen voor de deur,” vertelt Yazdani. „Heel fijn, want alles is nieuw voor ons.”
Niet iedereen is zo enthousiast: „Sommige vrouwen, zeker degenen met meerdere kinderen, vonden het fijner om thuis kraamzorg te ontvangen”, zegt Van Breda Vriesman. „Dankzij de extra capaciteit die vrijkwam door het kraamhotel, konden we die optie gelukkig ook aanbieden.”
Onder kraamverzorgenden leven soms eveneens twijfels. Bij een gezin thuis zien ze meteen hoe het écht gaat. Of de koelkast leeg is. Of een moeder amper uit bed komt. Of de spanning tussen partners oploopt. „In het eigen huis valt elke façade weg,” zegt Kooistra. „Hier kunnen ouders zich soms beter voordoen.”
En in die eerste dagen na de bevalling ontstaat juist aan huis een bijzondere vertrouwensband, omdat de kraamhulp meedraait in het huishouden. „Je ziet een gezin dan direct in het eigen ritme”, zegt kraamverzorgende Hadassa Wijnja-Urban (27). „In het hotel mis je dat.”
Maar die voormalige werkwijze – veel zorg aan huis, met vaste uren per gezin – is volgens de sector onhoudbaar. Bo Geboortezorg werkt met zorgverzekeraars daarom aan een nieuw model, dat meer inzet op online consulten, regionale samenwerking en passende zorg. „Een moeder met vijf kinderen redt zich vaak met minder uren, terwijl een kersverse moeder alles nog moet leren”, vertelt Van Breda Vriesman.
In Groningen wil Het Groene Kruis het kraamhotel permanent openhouden. „Het houdt personeel vast dat anders misschien vertrekt vanwege de werkdruk”, zegt Van Breda Vriesman. „Door moeders die het kraamhotel waarderen te koppelen aan deze zorgverleners, verbeteren we de zorg én versterken we het team. Dat is winst voor iedereen.”
Source: NRC