ZAP Het gesprek in ‘Zomergasten’ van Griet Op de Beeck met cabaretière en actrice Eva Crutzen was bij vlagen zeer kwetsbaar en intiem, en de symboliek van de fragmenten niet te missen.
Cabaretière en actrice Eva Crutzen (links) in gesprek met presentator Griet Op de Beeck bij ‘Zomergasten’. Beeld VPRO
‘Ik vind dat soort hele grote vragen toch moeilijk om te beantwoorden, dan krijg toch de hele tijd de behoefte om dat te relativeren, of zo.” De klok staat inmiddels op bijna drie uur Zomergasten. Cabaretière, actrice en zangeres Eva Crutzen reageerde op de vraag van Griet Op de Beeck, of het leven omarmen soms nog wat moeilijk is, maar het omarmen van jezelf wel lukt? Het fragment kwam uit de korte film Are you the favorite person of anybody? van Miranda July. „Waarom moet dat gerelativeerd worden? Het is Zomergasten, het mag toch best eens over grote dingen gaan?”, zei Op de Beeck. „Ja, fuck it, wat een bullshit!” Crutzen balde haar vuisten: „Nee, zo is het ook. Ik sta best wel stevig in m’n schoenen. Dankjewel Griet!”
Dat die neiging tot relativeren diep in de aard van Crutzen gebakken zit, was de drie uur ervoor duidelijk geworden. Toen ze vanuit Maastricht naar Amsterdam verhuisde om een opleiding aan de Frank Sanders Akademie voor Musical en Muziektheater te volgen, kon ze helemaal niet praten over de dood van haar moeder, die overleed toen Crutzen elf jaar oud was. In haar gezin was vroeger weinig ruimte om te praten. De angst om anders te zijn dan haar klasgenootjes zat diep, dus op school sprak ze er ook niet over. Als kind schreef ze wel fanatiek in haar dagboeken. Schrijven helpt nog steeds, aldus Crutzen, niet omdat het helend werkt, maar omdat je je erdoorheen werkt. Doorwoelen. Nu leest ze in haar dagboeken van toen veel woede, „boos op de dood en het leven”, en veel eenzaamheid. Eenzaamheid die haar nog steeds wel eens helemaal kan overvallen.
Mede daarom was het fragment uit het programma Hoofdzaken (VPRO), waarin kapper Marko Suds kinderen knipt en met hen in gesprek gaat, zo diep ontroerend. Knap staaltje stoïcisme als je het droog kon houden bij het meisje van een jaar of tien, wier vader niet meer kon praten en bewegen vanwege een herseninfarct. Ze zou zo graag nog van hem horen dat hij van haar houdt. Bij zowel Op de Beeck als Crutzen als bij uw recensent liepen de tranen over de wangen.
Dat kwam ook omdat het gesprek aan tafel bij vlagen zeer kwetsbaar en intiem was, en de symboliek van de fragmenten niet te missen. Ten Meter Tower bijvoorbeeld, het eerste fragment, een korte film over mensen die op een hoge duikplank staan en besluiten er wel of niet af te springen: soms moet je een sprong in het diepe wagen, en soms is het ook dapper om het „met de staart tussen de benen” gewoon niet te doen. In haar werk springt Crutzen altijd en met volle overtuiging, in het privéleven neemt ze ook wel eens de trap naar beneden. Tja.
Dat de avond om het leven van Eva Crutzen ging, was duidelijk. Logisch (en altijd liever iemand die openhartig is dan iemand die krampachtig antwoorden op persoonlijke vragen omzeilt), maar doordat het gesprek uitsluitend dat thema had, deed het af en toe wel wat voyeuristisch aan. Alsof je als kijker door het sleutelgat van de spreekkamer gluurde, en moest uitkijken om niet betrapt te worden. Therapeut Op de Beeck wilde dan ook duidelijk de diepte in, en ondernam pogingen waarbij ze de psychologische gesprekstechnieken niet schuwde: wat voelde je daarbij, hoe bedoel je precies, hoe was dat als meisje van 8, van 11, als puber? Op de Beeck had zelf ook ideeën, wat het gesprek wel gelijkwaardiger maakte, maar niet per se beter: „Zou het mooiste antwoord niet zijn, ja ik ben iemands favoriete persoon, namelijk die van mijzelf?” Maar omdat Crutzen het lastig bleek te vinden om zulke „hele grote vragen” te beantwoorden, bleef de diepgang juist wat uit. Gelukkig maakte haar humor het goed, zoals humor altijd alles beter maakt.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC